Kiến nghị hạn chế đầu mối gom cà phê
Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) vừa đề nghị Sở Công thương và Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh làm theo đúng quy định pháp luật, không cho phép các doanh nghiệp (DN) nước ngoài được xây dựng mạng lưới mua gom cà phê trên địa bàn.
Trong động thái khác, các DN kinh doanh cà phê trong nước cũng đề nghị Chính phủ tăng cường giải ngân vốn cho các DN cà phê trong nước thu mua cà phê tạm trữ.
Ông Lương Văn Tự, Chủ tịch VICOFA cho biết, cà phê tăng giá kỷ lục trong vòng 4 năm qua khiến tình trạng tranh mua cà phê tái diễn. Điều đáng nói là, các DN nước ngoài đang đua nhau lập mạng lưới thu gom cà phê một cách trái phép, gây bất ổn cho ngành cà phê.
Trước tình hình này, Câu lạc bộ 20 nhà xuất khẩu cà phê hàng đầu của Việt Nam đã đề nghị VICOFA vào cuộc, làm rõ quyền hạn của các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài tham gia vào sản xuất, chế biến, xuất khẩu và thu mua cà phê để xuất khẩu.
Ông Tự khẳng định, Chính phủ Việt Nam có chính sách khuyến khích các DN trong và ngoài nước đầu tư vào lĩnh vực chế biến cà phê. Hiện cả nước mới chỉ có 4 DN chế biến cà phê hòa tan là Vinacafe Biên Hòa, Xí nghiệp cà phê Trung Nguyên, Công ty Nestlé và Công ty Olam với công suất khoảng 35 - 40.000 tấn/năm (tương đương 100.000 tấn cà phê nhân), chiếm khoảng 10% lượng cà phê. Ngoài ra, Chính phủ cũng khuyến khích các DN đầu tư kỹ thuật phát triển cà phê sạch theo quy định GAP, 4C, xây dựng các thương hiệu cà phê Việt Nam trong nước và quốc tế…
Tuy nhiên, về quyền kinh doanh cà phê, các DN nước ngoài có quyền tham gia xuất khẩu cà phê, song không được tổ chức mạng lưới thu mua cà phê tại Việt Nam. Thông tư số 09/2007/TT-BTM ngày 17/7/2007 của Bộ Công thương đã nêu rõ: “DN có vốn đầu tư nước ngoài đã được cấp phép thực hiện quyền xuất khẩu không được lập cơ sở để thu mua hàng xuất khẩu". Như vậy, việc các DN nước ngoài đứng ra tổ chức các đại lý thu mua trực tiếp cà phê của nông dân tại các vùng cà phê nguyên liệu ở Tây Nguyên là trái luật.
Được biết, hiện có tới 40% DN xuất khẩu cà phê trên thị trường Việt Nam là DN nước ngoài. Mặc dù theo quy định, các DN này không được lập mạng lưới thu gom cà phê, song nhiều năm nay, các tỉnh Tây Nguyên vẫn cho phép các DN nước ngoài lập đại lý mua cà phê trực tiếp của người dân. Với tiềm lực tài chính hùng mạnh, các DN cà phê nước ngoài như Olam, Netcofe, Amajaro… đã xây dựng được mạng lưới thu mua đến tận từng thôn, bản, thay vì mua lại cà phê từ các DN trong nước như trước. Với tiềm lực vốn lớn, hiện các DN này đã mua gom dự trữ được khoảng 60% lượng cà phê trên thị trường.
Đại diện các DN kinh doanh cà phê trong nước cho biết, các DN nước ngoài được vay vốn từ ngân hàng mẹ với lãi suất rất thấp, nên có điều kiện mua cà phê với giá cao. Trong khi đó, dù được Chính phủ hỗ trợ cho vay vốn mua cà phê tạm trữ, song vì các ngân hàng rất e ngại việc giải ngân, nên để mua tạm trữ, hầu hết các DN cà phê trong nước đều phải vay vốn với lãi suất cao 18- 20%/năm. Hiện giá cà phê tăng mỗi ngày, đang đứng ở mức kỷ lục 41.000 đồng/kg nhưng vẫn bị DN nước ngoài “mua vét”. Việc các DN nước ngoài nhảy vào thu mua cà phê trực tiếp từ người dân là một trong những nguyên nhân khiến cà phê tăng giá “chóng mặt” trong những tháng qua, giúp người trồng cà phê lãi lớn. Tuy nhiên, một khi các DN nước ngoài hoàn toàn làm chủ mạng lưới thu mua, thì sớm muộn, thị trường cà phê Việt Nam cũng sẽ bị các DN này thao túng. Khi đó, giá cà phê chưa hẳn có lợi cho người nông dân.
Hà Tâm
Đầu tư
