Lãi suất cao, doanh nghiệp lay lắt sống
Doanh nghiệp đối mặt với lãi suất vay rất cao (hơn 19-20%) nên sẽ chỉ làm những việc buộc phải làm, những việc có tính sống còn. Ngoài ra, các kế hoạch sản xuất kinh doanh đều phải tạm ngưng “chờ thời”, hoặc ráng sống lay lắt chờ qua thời kỳ gian khó.
Điều chỉnh tỷ giá đồng Việt Nam (VND) 9,3% so với USD được xem là giải pháp kéo tỷ giá bên trong ngân hàng (19.500VND) tới gần tỉ giá ngoài ngân hàng (thị trường "chợ đen" - khoảng 21.500 VND). Lần điều chỉnh tỷ giá này nhiều nhất từ trước đến nay cộng hưởng với việc giá điện dự kiến tăng 18% (đợt 1) và tiến tới thả nổi theo giá thị trường và giá xăng cũng dự kiến thả nổi sau một thời gian nữa sẽ khiến mặt bằng giá cả hàng hóa sẽ được tạo lập một cột mốc mới.
|
Nguyên nhân và hệ quả (Hình 1) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Một số dự báo hay giả thuyết:
1. Lạm phát dự kiến cao hoặc rất cao là điều không tránh khỏi trong năm 2011 này.
2. Lãi suất ngân hàng chưa thể hạ khi chỉ số giá tiêu dùng trong hai tháng đầu năm 1 và 2 sẽ rất cao, và đây là lý do khiến Ngân hàng Nhà nước và một số nhà hoạch định chính sách nói chưa muốn "giảm lãi suất" cho vay đối với doanh nghiệp.
3. Doanh nghiệp đối mặt với lãi suất vay rất cao (hơn 19-20%) nên sẽ chỉ làm những việc buộc phải làm, những việc có tính sống còn, không thể không làm, ngoài ra, các kế hoạch sản xuất kinh doanh đều phải tạm ngưng "chờ thời", hoặc ráng sống lay lắt chờ qua thời kỳ gian khó này. Sản xuất kinh doanh bị ngưng trệ là điều khó tránh khỏi.
4. Các ngân hàng sau một năm 2010 gặt hái thành công nhờ ưu thế ưu đãi do đặc thù của nền kinh tế cũng sẽ phải lo lắng khi đang nắm giữ lượng tiền huy động với lãi suất huy động cao mà khi cho vay lại sẽ đối diện với rủi ro, khi người vay tiền là những ai dám chấp nhận lãi suất hơn 20% thì cũng như tự cắn "đuôi" mình mà vùng vẫy!
5. Các nhà đầu tư nước ngoài, với tổng quỹ đầu tư cổ phiếu chứng khoán trên thị trường Việt Nam được cho rằng gần 3 tỷ USD, đang méo mặt vì thiệt hại do đợt điều chỉnh tỉ giá này sẽ làm giảm giá trị tài sản các quỹ gần 10%, tức gần 300 triệu USD! Điều này có thể dẫn đến sụt giảm lòng tin vào thị trường Việt Nam do lo lắng về chính sách vĩ mô thay đổi đột ngột, khó bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư. Điều đó thể hiện qua việc giá cổ phiếu ngay lập tức suy giảm.
6. Người dân và doanh nghiệp sẽ có tâm lý phòng thủ bằng cách mua vàng, USD để bảo toàn giá trị tài sản cá nhân dẫn đến giá vàng và USD sẽ tăng tiếp khiến mục tiêu đặt ra khi giảm giá đồng tiền khó đạt được (kéo hay thu hẹp tỉ giá trong và ngoài ngân hàng lại gần - chính sách một tỉ giá). Thực tế, giá vàng và USD đã tiếp tục tăng lên hơn 38 triệu đồng/lượng và hơn 22.000VND/USD!
Một số người cho rằng phải hạ lãi suất nhanh chóng để cứu doanh nghiệp, số khác cho rằng phải cứu "người dân" trực tiếp bằng các chính sách an sinh xã hội thông qua việc tài trợ giá, tăng lương .v.v.
Thực ra, cứu doanh nghiệp cũng chính là cứu người dân và cứu nền kinh tế! Doanh nghiệp là "việc làm", là "năng suất lao động" và cần câu cơm của "dân" và cả nền kinh tế. Thỉnh thoảng chúng ta bắt gặp một số quan điểm cho rằng đây là hai đối tượng khác nhau và cần có chính sách để cứu riêng đối tượng này và hy sinh quyền lợi của đối tượng kia!
Vấn đề không phải là hy sinh ai mà là cần tạo lập một luật chơi công bằng, một thị trường công bằng, một chính sách minh bạch cho mọi đối tượng tham gia.
Trở lai vấn đề điều chỉnh tỷ giá VND/USD, cũng có quan điểm cho rằng điều chỉnh để hỗ trợ chính sách xuất khẩu hàng hóa kiểu như Trung Quốc. Tuy nhiên, thực tế có được như vậy hay không thì cũng cần lắng nghe các quan điểm khác nhau. Và sau cùng, chỉ có thực tiễn mới kiểm nghiệm và chứng minh được vì cấu trúc hàng hóa sản xuất ở Việt Nam với tỉ trọng nhập khẩu lớn và Việt Nam là nước nhập siêu.
Hơn nữa, giải pháp điều chỉnh tỷ giá có nên áp dụng mãi không? Liệu chúng ta có lạm dụng giải pháp này quá đáng và đang thử thách lòng kiên nhẫn của các nhà đầu tư nước ngoài không? Chất lượng cuộc sống của người dân có cải thiện sau khi giảm giá trị VND? Tình hình thị trường liệu có ổn định hơn hay đang vào một vòng xoáy biến động giá mới?
Một vấn đề cần lưu ý nữa chính là Hình 1, chúng ta cần xác định rõ các yếu tố như chính sách kinh tế là "nguyên nhân" (I) và các "hệ quả" tác động (II) để khi nói cần hiểu rõ cái gì gây tác động lên cái gì. Một số người cho rằng "phải chờ chỉ số giá tiêu dùng CPI" (hệ quả) hạ xuống thì mới quyết, việc có giảm lãi suất hay không (nguyên nhân)! Điều này có thể không đúng vì "hệ quả này" do rất nhiều nguyên nhân tác động như Hình 1 với tác động đa nhân tố (A) và phản hồi (B) rất phức tạp.
Nếu cứ chờ CPI giảm thì tình hình sẽ diễn biến ngoài tầm kiểm soát và các chính sách một lần nữa sẽ lại mang tính đối phó và đi sau thị trường.
Cảnh Thái
DIỄN ĐÀN KINH TẾ VIỆT NAM
