Nhiều nhà đầu tư cá nhân “bị lừa” bởi các hoạt động phái sinh

Nhiều nhà đầu tư cá nhân “bị lừa” bởi các hoạt động phái sinh

Phố Wall đang bán những chứng khoán phức tạp cho các nhà đầu tư cá nhân, những người có thể không biết được các chứng khoán đó hoạt động như thế nào và những rủi ro mà nó mang lại ra sao.

Leona Miller, một chuyên gia phẫu thuật thẩm mỹ 84 tuổi đã nghỉ hưu, nói rằng, cách đây 2 năm, bà đã muốn có một khoản thu nhập an toàn và bền vững từ trái phiếu khi bà mua các khoản chứng khoán đó từ lời giới thiệu của một nhân viên môi giới thuộc Wachovia tên là Robert Baldacci, người này được hưởng 9% lợi tức. Tuy vậy, chỉ trong vòng 9 tháng, bà Miller đã lỗ mất 30% trong tổng số 20.000 USD dùng để đầu tư và những trái phiếu mà bà mua đã được hoán đổi thành cổ phiếu của Merck giữa thời điểm mà thị trường cổ phiếu đang rơi xuống.

“Tôi chỉ muốn anh ta giúp tôi kiếm một ít tiền, giống như bao người khác”, Miller, người sống tại San Diego nói và thú thật: “Cho đến bây giờ, tôi vẫn không hiểu lắm về việc này”.

Thực ra, bà Miller đã mua vào những giấy tờ đã được cấu trúc – một loại trái phiếu được kết hợp với hành động phái sinh. Trong trường hợp của bà Miller thì đó là một chứng chỉ có thể hoán đổi với quyền chọn bán được gắn với cổ phiếu của Merck. Quyền lựa chọn này có nghĩa rằng, chứng khoán đó có thể đưa ra một mức lợi tức tương đối cao, nhưng nó cũng kèm theo cả những rủi ro như bà Miller đã học được quá muộn. Khi cổ phiếu của ngành dược giảm xuống vào thời điểm Miller mua các chứng chỉ trên, nó đã khởi động quyền chọn bán. Điều đó cho phép công ty phát hành các chứng chỉ trên, Eksportfinans trả cho bà Miller bằng những cổ phiếu của Merck.

Trong khi các hoạt động phái sinh theo yêu cầu của khách hàng đã bị chỉ trích mạnh mẽ vì những đóng góp của nó vào cuộc khủng hoảng tín dụng gần đây, các quy định pháp luật về chứng khoán lại cho phép bán những hoạt động này cho các nhà đầu tư cá nhân, miễn là nó được gói cùng với những trái phiếu vào trong một chứng chỉ đã được cấu trúc sẵn. Ủy ban Chứng khoán Mỹ năm nay đã bắt đầu điều tra về những sản phẩm đã được cấu trúc này, bao gồm cả những sản phẩm đã được bán cho các nhà đầu tư cá nhân.

“Chúng tôi rất lo ngại về việc bán các chứng chỉ đã được cấu trúc phức tạp cho các nhà đầu tư cá nhân bởi vì không phải lúc nào họ cũng hiểu được những rủi ro họ đang dính vào”, Kenneth R. Lench, Trưởng ban sản phẩm mới và sản phẩm cấu trúc tại Ủy ban Chứng khoán nói.

Với mức lãi suất gần bằng 0, nhiều nhà đầu tư đang bỏ qua những rủi ro tiềm tàng và mua vào những trái phiếu với khoản lợi tức được hứa cao hơn, kể cả khi những trái phiếu đó được gắn với những tên tuổi ít người biết đến như Leveraged CMS Curve và S&P 500 Index Linked Callable. Theo dữ liệu tổng hợp của Bloomberg thì những chứng chỉ mang tính dễ chuyển đổi này được trả lãi suất trung bình 13% trong năm nay, cao hơn 10 lần mức 1,2% một năm của chứng chỉ tiền gửi và cao hơn gần 3 lần so với mức trung bình 3,73% của trái phiếu đầu tư Mỹ.

Theo số liệu tổng hợp của Bloomberg và StructuredRetailProduct.com thì doanh số bán chứng chỉ được cấu trúc đã tăng lên tới 31,9 tỷ USD trong tháng 8 vừa qua, tăng 58% so với cùng kỳ năm ngoái.

Satyajit Das, cựu Giám đốc bộ phận phái sinh tại Citigroup cho rằng, các nhà đầu tư thường bị dụ dỗ vào các thương vụ này mà không hiểu chút nào về những rủi ro mà họ phải chịu.

Das cho rằng, những chứng chỉ đó thường được xác định nhắm vào những nhà đầu tư cá nhân nhằm tăng lợi nhuận cận biên của các ngân hàng. Morgan Stanley là một ví dụ. Ngân hàng này đã tính 3,5% phí đối với các chứng chỉ Leveraged CMS Curve được bán vào ngày 20/8, theo một tờ quảng cáo.

Trong khi đó, “nhà đầu tư cá nhân lại không đủ khả năng để đánh giá các chứng chỉ được cấu trúc và những hoạt động phái sinh nằm trong đó”, Kevin Kelly, Giám đốc Quỹ đầu tư phòng hộ Tontine Capital nói. “Phần lớn những chứng chỉ được cấu trúc còn phức tạp hơn cả cái mà bà Miller đã mua vào”, ông nhận định.

“Điều đó đặt ra câu hỏi về sự thích ứng của các nhà đầu tư khi họ nắm trong tay các sản phẩm rất phức tạp” , Daniel Bergstresser, giáo sư tại Trường Kinh tế Harvard nói.

“Tuy nhiên, trong phần lớn trường hợp, những người mua được bồi thường khá công bằng đối với những rủi ro của họ và không cần biết chi tiết hoạt động phái sinh để định giá chứng khoán”, Keith Styrcula, Chủ tịch của Structured Products Assn, nói. Những công ty cung cấp các chứng chỉ cũng phải nêu rõ cho người mua những cạm bẫy có khả năng xảy ra với các khoản đầu tư. Nhiều sản phẩm cũng mang tính rủi ro thấp hơn cổ phiếu bởi vì những người bán đảm bảo cho nhà đầu tư không bị thua lỗ kể cả khi thị trường rơi xuống.

Trong trường hợp của bà Miller, người môi giới cũng đã giải thích rõ về đề nghị mua vào chứng chỉ đó và nhắc là nó có gắn với cổ phiếu của Merck & Co.    

Như Ngọc (Theo báo chí nước ngoài)

Đầu tư chứng khoán