Vẫn “khát” USD

Vẫn “khát” USD

Đợt tăng tỉ giá mạnh vừa qua được kỳ vọng sẽ tăng nguồn cung USD, tuy nhiên thực tế diễn ra chưa như mong đợi

* Cần tạo niềm tin cho VNĐ

Sau 8 ngày Ngân hàng (NH) Nhà nước điều hành thị trường ngoại tệ theo cơ chế linh hoạt, tỉ giá VNĐ/USD của NH liên tục giảm nhưng USD tự do ngày càng “nóng”. Giá bán ngoại tệ tự do và NH còn chênh lệch nhau khá lớn không như kỳ vọng trước đó rằng tỉ giá trong và ngoài NH sẽ xích lại gần nhau, giao dịch hai tỉ giá với NH sẽ chấm dứt.

Diễn biến ngược chiều

Ngày 18-2, NH Nhà nước công bố  tỉ giá liên NH là 20.678 đồng/USD, giảm thêm 5 đồng/USD so với hôm trước. Với biên độ ±1%, các NH thương mại đồng loạt bán ra 20.885 đồng/USD. Như vậy, so với ngày đầu tiên tăng tỉ giá liên NH 9,3% lên 20.693 đồng/USD (11-2), NH Nhà nước chỉ một lần tăng nhưng có đến 4 lần giảm tỉ giá liên NH, tính chung tỉ giá liên NH giảm 5 đồng/USD. Trên cơ sở tỉ giá liên NH và biên độ ±1%, các NH thương mại tăng rồi giảm tỉ giá niêm yết ở mức tương tự.

Trong khi đó, thị trường ngoại tệ ngoài NH lại diễn biến ngược lại. Tỉ giá VNĐ/USD liên tục tăng và đến 10 giờ ngày 18-2 lên tới 22.150 đồng/USD, cao hơn tỉ giá của NH thương mại 1.265 đồng/USD.

Thực tế cho thấy sức mua USD rất yếu. Khảo sát tại các tiệm vàng ở TPHCM, chúng tôi ghi nhận người dân chỉ mua vài trăm USD/người. Tuy nhiên, các chủ tiệm vàng vẫn thu mua ngoại tệ không hạn chế để cung cấp cho các “đại gia” kinh doanh ngoại tệ. Một đầu mối ngoại tệ tại Hà Nội cho hay nhiều ngày trước, doanh nghiệp thường đặt hàng số lượng lớn, riêng ngày 18-2, không có ai đặt mua USD. Thế nhưng, chủ một tiệm vàng ở khu vực chợ Bà Chiểu (quận Bình Thạnh - TPHCM) lại cho biết một vài khách hàng là tổ chức tài chính đặt mua cả triệu USD làm tỉ giá trong sáng 18-2 tăng thêm 200 đồng/USD. Sau đó, lại có một số khách hàng chào bán USD với số lượng lớn.

Khó xóa bỏ giao dịch thỏa thuận

Theo các NH, thời điểm này hoạt động xuất nhập khẩu chưa sôi động nên cung cầu USD không căng thẳng. Khi tỉ giá NH tăng lên, doanh nghiệp bán ngoại tệ không nhiều, thậm chí có đơn vị còn chần chừ chưa bán dù giao dịch vẫn theo hướng thỏa thuận. Do đó, giá thu mua USD thực tế không như tỉ giá niêm yết, từ đó NH bán ra USD cũng ở mức giá tương tự. Doanh nghiệp có nhu cầu USD lúc này chưa chắc mua được ngoại tệ bởi giá ngoại tệ đầu vào tăng từng ngày nên NH rất dè dặt khi bán ra.

Trong khi đó, một số doanh nghiệp nhập khẩu thép cho biết: Doanh nghiệp được NH cấp tín dụng VNĐ nhưng lãi suất tính theo USD. Tại thời điểm giải ngân, NH sẽ chuyển VNĐ sang USD để doanh nghiệp thanh toán cho đối tác nước ngoài, sau đó hai bên sẽ thống nhất giao dịch theo tỉ giá niêm yết, đồng thời doanh nghiệp cam kết trả thêm cho NH 10%-15% vào thời điểm trả nợ. Như thế, thực chất doanh nghiệp đã mua ngoại tệ của NH theo giá thỏa thuận, điểm khác biệt chỉ là hình thức giao dịch.

Lãnh đạo của một số NH cho rằng tỉ giá ngoại tệ tăng chủ yếu là do niềm  tin thị trường bị suy giảm. Mặt khác, Nhà nước quy định đơn vị kinh doanh tiền tệ được phép duy trì trạng thái ngoại tệ 30% so với số vốn, tức là với mức vốn 1.000 tỉ đồng, doanh nghiệp sẽ duy trì trạng thái ngoại tệ tương đương 300 tỉ đồng (khoảng 15 triệu USD). Thế nhưng, thời gian gần đây, nhiều đơn vị kinh doanh tiền tệ đã tăng vốn lên 3.000 - 5.000 tỉ đồng và sẽ được phép duy trì trạng thái ngoại tệ khoảng 45 - 70 triệu USD. Từ đó,  các doanh nghiệp này có thể chớp thời cơ tỉ giá biến động, thu gom USD góp phần đẩy giá USD tự do lên cao, rồi chọn thời điểm thích hợp sẽ xả hàng thu lợi nhuận.

Kích thích doanh nghiệp bán USD Nhiều NH cho rằng tỉ giá trần của NH thương mại tăng, giảm theo sự điều chỉnh lên xuống của tỉ giá liên NH rất khó kéo tỉ giá chính thức và tỉ giá thị trường tự do về sát nhau, giao dịch ngoại tệ hai giá vẫn tồn tại. Theo tổng giám đốc một NH có thế mạnh về xuất nhập khẩu, Nhà nước nên bơm vào thị trường một số nhân tố thả nổi ngoại tệ. Đó là cho phép giao dịch USD trực tiếp (tiền mặt) theo giá thỏa thuận như đã từng áp dụng vào năm 2005 nhằm thu hút thêm USD chảy vào NH; cho phép doanh nghiệp chuyển đổi từ USD sang ngoại tệ khác để kích thích doanh nghiệp bán USD.

Thy Thơ

NGƯỜI LAO ĐỘNG