ĐBQH: Cần xóa cơ chế ‘xin - cho’, nâng hiệu quả đầu tư công
Chiều 21/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030; Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026–2030, kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026–2030.
Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) thảo luận tại hội trường - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
|
Thảo luận tại hội trường, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) nhấn mạnh, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đã xác định rõ mục tiêu trọng tâm là nâng cao hiệu quả đầu tư công, phát huy vai trò dẫn dắt, lan tỏa, thu hút tối đa nguồn lực ngoài nhà nước; góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược, bảo đảm an sinh xã hội và quốc phòng, an ninh.
Đại biểu cho rằng, việc phân bổ vốn phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật về đầu tư công và ngân sách nhà nước, phù hợp khả năng cân đối nguồn lực, bảo đảm an toàn nợ công; đồng thời, việc quản lý, sử dụng vốn cần dựa trên hiệu quả kinh tế - xã hội, tính khả thi và bài học kinh nghiệm từ giai đoạn trước.
Để thực hiện các mục tiêu đề ra, đại biểu kiến nghị tiếp tục rà soát, kiên quyết loại bỏ các dự án chưa thực sự cần thiết hoặc chưa đủ điều kiện, tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm; đổi mới căn bản công tác quản trị đầu tư công, xóa bỏ cơ chế "xin-cho"; chú trọng chất lượng hơn số lượng dự án, đề cao trách nhiệm của người quyết định chủ trương đầu tư; không chấp thuận các dự án kém hiệu quả.
Đại biểu cũng nhấn mạnh thách thức trong việc giảm hệ số ICOR xuống mức 4.5 - 4.8, đòi hỏi phải khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, tiến độ chậm, chất lượng tư vấn, khảo sát còn hạn chế và tỉ lệ giải ngân thấp.
Đồng thời, cần tăng cường cơ chế giám sát "từ sớm, từ xa", xử lý nghiêm các vi phạm trong các khâu khảo sát, thiết kế, lập dự toán, đấu thầu; qua đó góp phần phòng, chống tham nhũng, lãng phí, khắc phục các khoảng trống pháp lý.
Bày tỏ sự đồng tình với kết quả đầu tư công giai đoạn 2021–2025 và kế hoạch giai đoạn 2026-2030, đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng) đánh giá, trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức, Chính phủ đã điều hành quyết liệt, coi đầu tư công là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và đạt được nhiều kết quả tích cực.
Đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng) thảo luận tại hội trường - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
|
Cơ cấu chi ngân sách cho đầu tư phát triển chuyển dịch theo hướng tích cực, nguồn lực được bố trí tập trung hơn, từng bước khắc phục tình trạng dàn trải, lãng phí; đồng thời nâng cao tính tự chủ, trách nhiệm của các cấp, các ngành; việc phân bổ vốn cơ bản bám sát chủ trương của Đảng và Nghị quyết của Quốc hội.
Tuy nhiên, đại biểu cũng đưa ra nhận định, kết quả này vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng. "Tình trạng giải ngân chậm, không đồng đều giữa các bộ, ngành, địa phương vẫn tồn tại; nơi có vốn nhưng không tiêu được phản ánh những điểm nghẽn hệ thống từ thể chế đến năng lực thực thi", đại biểu Đoàn Thị Lê An cho biết.
Từ đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư; đồng thời khơi thông tâm lý e ngại, sợ sai, tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Nhấn mạnh vấn đề các dự án ODA, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng trọng điểm, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cho biết, giai đoạn 2026-2030, nhu cầu huy động vốn vay nước ngoài dự kiến tăng gấp 7-9 lần so với trước. Theo đại biểu, đây là yêu cầu phù hợp trong bối cảnh đất nước cần thêm nguồn lực để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục rà soát, hài hòa hơn nữa các thủ tục đầu tư giữa phía trong nước và nhà tài trợ, tránh tình trạng một dự án nhưng tồn tại hai quy trình đầu tư, hai thủ tục giải ngân khác nhau, gây kéo dài thời gian triển khai.
Đại biểu dẫn thực tế giai đoạn trước, tỉ lệ giải ngân vốn ODA chỉ đạt khoảng 52.7%, cho rằng đây là con số cần sớm được cải thiện. Vì vậy, cần đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn quy trình và tăng tính đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn này…
Làm rõ các giải pháp nâng hiệu quả đầu tư công
Sau phần thảo luận của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã tập trung giải trình những nội dung được quan tâm, từ hoàn thiện chính sách thu, cơ cấu lại chi ngân sách đến nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình tại Hội trường
|
Làm rõ một số nội dung cụ thể được đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về chính sách thu, trong giai đoạn tới, nhu cầu đầu tư phát triển là rất lớn, do đó cần thực hiện phương châm "có thu mới có chi". Chính sách thu phải được rà soát thường xuyên để bảo đảm thu đúng, thu đủ, kịp thời và bao quát toàn bộ nguồn thu.
Quan trọng hơn, chính sách này phải đóng vai trò là bệ đỡ hỗ trợ kinh tế phát triển, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp nội địa tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và chuỗi giá trị của các doanh nghiệp FDI nhằm nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng.
"Để đạt được mục tiêu này, chính sách thu cần bảo đảm các tiêu chí: Đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, công khai và minh bạch. Chúng ta cần tối ưu hóa để chi phí cho bộ máy thu thuế cũng như chi phí tuân thủ của người nộp thuế ở mức thấp nhất. Đặc biệt chính sách thu phải điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng với tình hình diễn biến xảy ra", Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.
Về vấn đề chi ngân sách, trước nhiều ý kiến đại biểu bày tỏ sự lo ngại về hiệu quả sử dụng nguồn lực, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ, đối với chi thường xuyên, kế hoạch đã phấn đấu giảm tỉ trọng xuống còn khoảng 60% tổng chi. Đây là nỗ lực rất lớn của các cơ quan liên quan nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy, ưu tiên cho quốc phòng - an ninh, an sinh xã hội, giáo dục, y tế và đặc biệt là đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới.
Để tăng cường tiết kiệm, ngoài việc cắt giảm 10% chi thường xuyên trong dự toán năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chỉ đạo tiếp tục rà soát để cắt giảm thêm 5%, tập trung nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Trước ý kiến đại biểu rất quan tâm đến hiệu quả về chi đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Thủ tướng Chính phủ sẽ chỉ đạo tổ chức hội nghị toàn quốc rà soát toàn diện quy trình, thủ tục giải ngân vốn đầu tư công. Theo tinh thần Nghị quyết số 18 của Trung ương, các cơ quan chức năng được giao sẽ hoàn thiện để hợp nhất Luật Đầu tư công vào Luật Ngân sách, đồng thời rà soát Luật Xây dựng cùng các tiêu chuẩn, định mức kỹ thuật nhằm rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị. Mục đích là chọn trúng, đúng dự án có tính chất lan tỏa, bảo đảm triển khai trong thời gian ngắn nhất đưa vào vận hành, tạo ra năng lực sản xuất mới để phát triển.
Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ rà soát lại Luật Đấu thầu nhằm xử lý triệt để những vướng mắc về vấn đề giải phóng mặt bằng, giá vật liệu xây dựng, quy trình thanh quyết toán, bảo hành và duy tu…
Nhật Quang (Theo Thông tin Chính phủ)
