Loạt câu hỏi định hình thế kỷ tiếp theo của siêu đô thị TPHCM
Sau khi trở thành siêu đô thị hơn 14 triệu dân, TPHCM đang đứng trước hàng loạt câu hỏi lớn về mô hình phát triển, nguồn lực, sức chịu tải và vị thế trong thế kỷ tới.
Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm được xây dựng trong một bối cảnh chưa từng có tiền lệ. Lần đầu tiên, thành phố không còn là TPHCM theo nghĩa truyền thống. Sau khi mở rộng địa giới, đô thị này sở hữu diện tích hơn 6,700km2, dân số trên 14 triệu người, có trung tâm tài chính, trung tâm công nghiệp, cảng biển nước sâu, sân bay quốc tế, kinh tế biển, dầu khí, khu dự trữ sinh quyển và mạng lưới đô thị trải dài từ nội đô ra biển.
Tại hội thảo góp ý cho quy hoạch tổng thể mang tầm nhìn 100 năm, nhiều chuyên gia trong và ngoài nước không tập trung vào các dự án cụ thể. Thay vào đó, họ liên tục đặt ra những câu hỏi nền tảng về tương lai của thành phố.
TPHCM trong đề xuất quy hoạch không còn được nhìn như một đô thị đơn lẻ mà là hạt nhân của không gian phát triển liên kết từ công nghiệp, logistics đến kinh tế biển - Nguồn: VIUP
|
Một trong số đó là TPHCM đang quy hoạch một thành phố hay một vùng đô thị.
KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, cho rằng không thể nghiên cứu TPHCM như một đô thị đơn lẻ. Khi đã trở thành siêu đô thị hướng biển, mọi tính toán cần đặt trong mối liên kết với Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, Biển Đông và các mạng lưới quốc tế.
Vấn đề này cũng được liên danh tư vấn gồm Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia cùng Boston Consulting Group (BCG) đề cập. Sau sáp nhập, TPHCM đồng thời sở hữu trung tâm tài chính, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay quốc tế, kinh tế biển và các cực tăng trưởng mới.
Từ đó một câu hỏi lớn đặt ra là thành phố sẽ tiếp tục phát triển theo mô hình tập trung hay trở thành vùng đô thị đa cực, nơi nhiều trung tâm cùng chia sẻ động lực tăng trưởng?
GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, Đại học Kinh tế TPHCM, nhận định nếu mọi hoạt động vẫn dồn về khu vực lõi, áp lực lên đô thị trung tâm sẽ ngày càng lớn. Vì vậy, mức độ độc lập của các đô thị vệ tinh cần được làm rõ ngay từ giai đoạn quy hoạch.
Vấn đề tiếp theo là động lực tăng trưởng.
Chủ tịch THACO Trần Bá Dương nhấn mạnh trước khi bàn đến vị thế, TPHCM cần xác định năng lực cạnh tranh và những động cơ thực sự tạo ra tăng trưởng. Ông Vũ Đoàn Thái Long, Quản lý dự án cấp cao Roland Berger Việt Nam, cũng đặt vấn đề tương tự khi nhận xét rằng thành phố có nhiều lợi thế nhưng vẫn cần xác định đâu là động lực chủ đạo trong 10 năm, 20 năm hay 50 năm tới.
Phó Giáo sư Nguyễn Tấn Phát, Bí thư Đảng ủy phường Sài Gòn, mở rộng đến mô hình phát triển. Theo ông, nếu chưa xác định rõ nền kinh tế tương lai sẽ vận hành theo hướng nào thì rất khó tìm được con đường phù hợp để đạt các mục tiêu tham vọng.
Trong khi đó, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng suất và khả năng lan tỏa tăng trưởng. Còn Tổng Giám đốc Encity Nguyễn Đỗ Dũng đặt ra câu hỏi liệu TPHCM có giữ được lợi thế lao động trẻ và năng động - yếu tố từng tạo nên sức hút của thành phố suốt nhiều thập niên qua.
Một số ý kiến khác tập trung vào vị thế của TPHCM trong khu vực và trên thế giới.
Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Tập đoàn Vietravel, cho rằng thành phố cần xác định rõ mình muốn đứng ở đâu trong ASEAN và châu Á vào các mốc 2045, 2050 và xa hơn nữa. Nếu chưa xác định được đích đến, việc xây dựng chiến lược dài hạn sẽ gặp nhiều khó khăn.
KTS Trần Ngọc Chính lưu ý TPHCM cần được đặt trong mối liên hệ với các tuyến giao thương quốc tế, ASEAN, Biển Đông, Thái Bình Dương và các hành lang kinh tế khu vực.
Các Tổng lãnh sự Pháp, Anh, Singapore và Malaysia mang đến những kinh nghiệm khác nhau nhưng đều dẫn tới cùng một câu hỏi: TPHCM muốn trở thành trung tâm tài chính, trung tâm logistics, trung tâm đổi mới sáng tạo hay một đô thị toàn cầu tích hợp nhiều chức năng cùng lúc?
Thành phố có đủ nước, đủ đất và đủ sức chịu tải cho 100 năm phát triển?
Bên cạnh vị thế, sức chịu tải của thành phố trong một thế kỷ tới nhận được nhiều sự quan tâm. Theo TS.KTS Phó Đức Tùng, trước khi nói về kinh tế, thành phố cần nhìn lại địa hình, nguồn nước, hệ sinh thái và những tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu.
PGS.TS Lâm Nhân, Trường Đại học Văn hóa TPHCM, nhắc tới bài toán nước, lưu ý TPHCM đang hướng ra biển nhưng không thể bỏ quên các hệ sinh thái đầu nguồn đang nuôi sống hàng triệu cư dân. Trong khi đó, ông Nguyễn Quốc Kỳ cho rằng quy hoạch cần vượt ra ngoài ranh giới hành chính bởi nhiều nguồn lực tự nhiên phục vụ tăng trưởng nằm ngoài địa giới hiện hữu.
Chủ tịch SACA Đinh Hồng Kỳ nhận định thế kỷ 21 sẽ không còn là cuộc cạnh tranh về đất đai hay lao động giá rẻ, mà là khả năng bảo vệ tài nguyên, duy trì môi trường sống và thích ứng với những biến động dài hạn.
Đơn vị tư vấn đề xuất các hành lang phát triển công nghiệp, logistics, kinh tế biển và kết nối vùng. Theo nhiều chuyên gia, bài toán lớn của TPHCM không chỉ là mở rộng không gian mà còn phải tạo động lực cho từng hành lang tăng trưởng - Nguồn: VIUP
|
Nguồn lực để hiện thực hóa tầm nhìn 100 năm cũng là chủ đề được đề cập nhiều.
Bà Vũ Hoàng Quyên, chuyên gia kinh tế cao cấp của World Bank, cho rằng quy hoạch không chỉ cần trả lời thành phố muốn làm gì mà còn phải chỉ ra nguồn lực để thực hiện, bởi khoảng cách giữa tham vọng và khả năng triển khai luôn là thách thức lớn nhất của các kế hoạch dài hạn.
Phó Giáo sư Nguyễn Tấn Phát nhắc tới lượng kiều hối hơn 10 tỷ USD mỗi năm đổ về TPHCM và đặt câu hỏi thành phố sẽ khai thác nguồn vốn này như thế nào trong chiến lược phát triển tương lai.
Vấn đề huy động nguồn lực cũng được Tổng lãnh sự Vương quốc Anh tại TPHCM liên hệ với tham vọng xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, trong khi Chủ tịch THACO đặt vấn đề về vai trò của cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình hiện thực hóa quy hoạch.
Một số chuyên gia còn đặt câu hỏi về sức cạnh tranh của TPHCM trong tương lai. Theo ông Nguyễn Đỗ Dũng, nhiều thành phố trên thế giới đánh mất lợi thế không phải vì thiếu tiềm năng mà vì chi phí sinh hoạt, nhà ở và vận hành ngày càng tăng. Từ đó xuất hiện những câu hỏi khác: người lao động trẻ còn muốn đến TPHCM hay không, doanh nghiệp còn xem đây là nơi hấp dẫn để mở rộng hoạt động hay không?
Khi chi phí nhà ở, logistics và giao thông tiếp tục tăng, sức hút của đô thị cũng có thể bị ảnh hưởng. Đây không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng giữ chân nguồn nhân lực và duy trì sức cạnh tranh dài hạn.
Sau cùng, nhiều ý kiến cho rằng câu hỏi quan trọng nhất không phải TPHCM sẽ lớn đến đâu mà là sẽ trở thành nơi như thế nào. Đại diện đơn vị tư vấn lập quy hoạch BCG lưu ý các siêu đô thị càng phát triển thường càng đối mặt với khoảng cách giàu nghèo lớn hơn, áp lực lên dịch vụ công lớn hơn và nhiều vấn đề xã hội phức tạp hơn. Điều đó dẫn tới câu hỏi liệu thành phố có thể tiếp tục tăng trưởng mà vẫn duy trì được sự hòa nhập xã hội hay không.
Tổng lãnh sự Singapore tại TPHCM nhấn mạnh đô thị cuối cùng vẫn được xây dựng cho con người. Đại diện Malaysia đề cập câu chuyện nhà ở, giao thông và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Tổng lãnh sự Vương quốc Anh nhắc tới giáo dục, cộng đồng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ở góc độ văn hóa, PGS.TS Lâm Nhân đặt vấn đề thành phố sẽ giữ lại điều gì trong những lớp trầm tích đã hình thành suốt hàng trăm năm qua. Chủ tịch Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ gọi đó là câu chuyện về "căn cước của TPHCM" trong tương lai.
Với Chủ tịch SACA Đinh Hồng Kỳ, sức cạnh tranh của một đô thị trong thế kỷ tới sẽ được đo bằng chất lượng sống nhiều không kém tốc độ tăng trưởng.
Hội thảo đầu tiên góp ý cho quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm diễn ra sáng 02/06 - Ảnh: Tử Kính
|
Tử Kính
