Xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam: Đột phá thể chế để định hình dòng vốn toàn cầu
Tại phiên thảo luận chuyên đề “Trung tâm tài chính quốc tế: Làm thế nào để thu hút dòng vốn toàn cầu” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 diễn ra sáng ngày 27/10, các đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) và các nhà quản lý quỹ quốc tế đã chia sẻ bức tranh toàn cảnh về lộ trình phát triển tài chính của Việt Nam.
Thảo luận chuyên đề “Trung tâm tài chính quốc tế: Làm thế nào để thu hút dòng vốn toàn cầu” trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 sáng ngày 27/10
|
Ba trụ cột thiết lập niềm tin thể chế cho nhà đầu tư
Ông Oscar Njuguna - Cố vấn Thành viên cấp cao, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC-DN) chia sẻ niềm tin của nhà đầu tư quốc tế được cấu thành từ một chuỗi các yếu tố liên kết chặt chẽ và không thể tách rời. Mắt xích đầu tiên là việc xác lập hệ thống quy tắc pháp lý rõ ràng, quen thuộc và phù hợp với thông lệ quốc tế. Mắt xích thứ 2 nằm ở sự minh bạch trong khung thể chế quản lý, nơi các cơ quan vận hành thể hiện rõ năng lực và trách nhiệm. Mắt xích thứ 3, đóng vai trò quyết định, là việc áp dụng pháp luật nhất quán, công bằng và đáng tin cậy trong suốt quá trình hoạt động.
Nhằm giải quyết cả 3 yếu tố trên, VIFC đang chủ động áp dụng các chuẩn mực quốc tế tiên tiến như khung quản trị Basel, hệ thống chuẩn mực kế toán IFRS, đồng thời duy trì cơ chế tham vấn rộng rãi với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính để đảm bảo tính đồng bộ về mục tiêu chính sách. Môi trường giải quyết tranh chấp thông qua cơ chế trọng tài quốc tế và hệ thống tòa án chuyên biệt có năng lực ra phán quyết chung thẩm được xác định là chìa khóa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư. Ông Oscar Njuguna nhấn mạnh các chính sách ưu đãi như thuế là cần thiết để tạo sự dự báo, nhưng điều nhà đầu tư thực sự quan tâm là xóa bỏ sự bất định trong cơ chế vận hành. Nhà đầu tư có thể định giá và chấp nhận rủi ro kinh doanh, nhưng họ không thể chấp nhận rủi ro xuất phát từ sự bất định về mặt thể chế.
Mô hình đặc thù "Một trung tâm, hai điểm đến" và sự phân công chiến lược
Giải đáp thắc mắc về mô hình phát triển của VIFC, bà Đào Thanh Hương - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, đã làm rõ kiến trúc thể chế được quy định tại Nghị quyết 22 của Quốc hội và 8 Nghị định hướng dẫn của Chính phủ. Việt Nam đã lựa chọn xây dựng mô hình đặc thù "Một trung tâm, hai điểm đến" nhằm tối ưu hóa thế mạnh địa lý và kinh tế của cả 2 trung tâm lớn. Mặc dù được triển khai song song tại TPHCM và Đà Nẵng, toàn bộ hệ thống này vận hành dựa trên một bộ quy tắc ứng xử chung, một quy chế hoạt động, một hệ thống cơ quan giám sát và cơ sở dữ liệu hợp nhất. Toàn bộ hoạt động được điều phối thống nhất bởi Hội đồng Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế do Phó Thủ tướng Chính phủ chủ trì, đảm bảo mọi nhà đầu tư khi gia nhập đều tiếp cận các tiêu chuẩn và điều kiện bình đẳng như nhau.
Sự phân công giữa 2 địa phương mang tính bổ trợ lẫn nhau. TPHCM đóng vai trò là hạt nhân tập trung vào các sản phẩm tài chính chuyên sâu, thị trường tài chính truyền thống, các đợt phát hành quy mô lớn và hoạt động của các công ty quản lý tài sản. Trong khi đó, Đà Nẵng mở ra không gian phát triển dành cho công nghệ tài chính (Fintech), đổi mới sáng tạo và các mô hình tài chính hiện đại. Sự kết hợp này tạo ra tác động tích cực, giúp thị trường tài chính Việt Nam vừa củng cố các trụ cột truyền thống, vừa bắt kịp các xu hướng sản phẩm tài chính mới trên toàn cầu, từ đó gia tăng sức hấp dẫn đối với các định chế tài chính quốc tế.
Giải bài toán nghịch lý FDI - FII từ đòi hỏi thực tế của thị trường
Đánh giá về tiềm năng thị trường, ông Richard D. McClellan - Giám đốc Điều hành, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) nhận định Việt Nam đang sở hữu điểm đầu tư hấp dẫn bậc nhất thế giới nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và tốc độ tăng trưởng kiên cường. Mặc dù dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) liên tục tăng trưởng ấn tượng, Việt Nam vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII). VIFC ra đời nhằm giải quyết điểm nghẽn này bằng cách cung cấp cơ chế "một cửa" giúp vốn quốc tế tiếp cận trực tiếp các tài sản thực và cơ hội tăng trưởng nội địa theo chuẩn mực toàn cầu. VIFC cho phép giao dịch bằng USD và các ngoại tệ tự do chuyển đổi, đảm bảo quyền chuyển lợi nhuận về nước, áp dụng luật nước ngoài cho hợp đồng quốc tế, tuân thủ chuẩn mực kế toán IFRS và giải quyết tranh chấp qua trọng tài quốc tế. Cơ chế này giúp giữ dòng vốn lưu trú (domiciled) trực tiếp tại Việt Nam thay vì phải luân chuyển qua các trung tâm trung gian như Singapore hay quần đảo Cayman.
Dưới góc nhìn của nhà quản lý quỹ, ông Lê Anh Tuấn - Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Đầu tư của Dragon Capital Việt Nam (DCVFM) chỉ ra thực trạng nghịch lý giữa dòng vốn FDI và FII. Trong khi vốn FDI liên tục đạt các kỷ lục giải ngân, dòng vốn FII lại bị rút ròng khoảng 17 tỷ USD trong 5 năm qua, riêng năm gần đây ghi nhận rút ròng khoảng 5 tỷ USD. Nguyên nhân là các nhà đầu tư gián tiếp phải đối mặt hàng ngày với rào cản quy định, thủ tục phê duyệt phức tạp, rủi ro phòng ngừa tỷ giá và sự thiếu tính dự báo của chính sách. Nhà đầu tư không cần những bản ghi nhớ cam kết trên giấy, mà họ cần những năng lực vận hành thực tế tại VIFC so với các văn phòng ở London hay Singapore. Ba đòi hỏi lớn nhất từ phía nhà đầu tư hiện nay là tính dễ tiếp cận (dễ dàng giao dịch FX, rút vốn và vượt qua rào cản giới hạn sở hữu nước ngoài tương tự mô hình ETF Diamond từng thành công), các sản phẩm giao dịch niêm yết bằng USD (như hợp đồng tương lai VN30 bằng USD), cùng một môi trường pháp lý có tính dự báo cao.
Lộ trình phát triển 10 năm và ưu tiên sản phẩm mục tiêu
Chia sẻ về phương thức chuyển hóa tầm nhìn thành hành động, ông Richard D. McClellan khẳng định VIFC là dự án chiến lược kéo dài 10 năm và sẽ phát triển theo từng giai đoạn tích lũy. Sau khi hoàn thiện cơ sở pháp lý ban đầu với Nghị quyết 22 và 8 Nghị định hướng dẫn, năm nay được xem là "năm số 0" tập trung xây dựng bộ máy cơ quan điều hành, cơ quan giám sát, trung tâm trọng tài và tòa án chuyên biệt. VIFC dự kiến ban hành khoảng 30 bộ quy tắc quản lý chuyên ngành, khởi đầu bằng quy chế vận hành, quy định ngân hàng và quản lý tài sản. Trong giai đoạn đầu, VIFC tập trung nguồn lực vào một số nhóm sản phẩm mục tiêu có khả năng triển khai ngay bao gồm các quỹ đầu tư, trái phiếu, giao dịch hàng hóa và công nghệ tài chính.
Đối với không gian phát triển tại Đà Nẵng, ông Oscar Njuguna cho biết Thành phố sẽ tận dụng tối đa lợi thế của khu thương mại tự do, hạ tầng logistics, môi trường sống chất lượng cao và lực lượng lao động công nghệ trẻ. Đà Nẵng tập trung vào việc cung cấp các giải pháp tài trợ thương mại cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), huy động vốn cho chuỗi cung ứng ngành bán dẫn, đồng thời xây dựng các nền tảng công nghệ tài chính, game và tài sản số. Việc áp dụng khung pháp lý thống nhất giúp Đà Nẵng trở thành đối tác chiến lược bổ trợ cho TPHCM chứ không phải đối thủ cạnh tranh trực tiếp.
Về lộ trình chính sách, bà Đào Thanh Hương thông tin thêm, các cơ quan quản lý Trung ương đang tích cực hoàn thiện cơ chế giám sát 2 tầng. Cơ quan giám sát tại chỗ tại địa phương sẽ chịu trách nhiệm giám sát 24/7 đối với các hoạt động hàng ngày, trong khi Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước giữ vai trò giám sát vĩ mô. Trong giai đoạn 2026-2027, VIFC sẽ ưu tiên đưa vào vận hành các sản phẩm phục vụ nhu cầu thực của thị trường như tài trợ vốn cho các dự án hạ tầng lớn, phát hành trái phiếu dự án và thành lập các công ty quản lý quỹ, quản lý tài sản. Việc áp dụng cơ chế quản lý và giám sát theo chuẩn quốc tế chính là nền tảng để củng cố niềm tin của dòng vốn toàn cầu.
Cát Lam
