Cần Thơ tính phát triển đô thị hai cực
Dự thảo quy hoạch chung chia Cần Thơ sau sáp nhập thành 6 vùng, lấy trung tâm hiện hữu và Khu kinh tế biển Trần Đề làm hai cực phát triển đến năm 2050.
TP Cần Thơ đang lấy ý kiến dự thảo đồ án Quy hoạch chung đến năm 2050, tầm nhìn 2075. Phạm vi nghiên cứu bao gồm hơn 6,360km2, 103 xã, phường và phần không gian biển có liên quan.
Sau hợp nhất với Hậu Giang và Sóc Trăng, địa giới Cần Thơ kéo dài từ vùng sản xuất nội đồng ra Biển Đông. Quy hoạch mới vì vậy phải giải quyết cùng lúc việc giữ vai trò của trung tâm hiện hữu, phân bố lại các chức năng lớn và mở hướng phát triển ra biển.
Theo đơn vị tư vấn, vị trí giữa Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) trước đây chưa giúp Cần Thơ phát huy đầy đủ vai trò trung tâm vùng. Mạng giao thông phát triển dạng ô cờ, thiếu các tuyến hội tụ rõ vào thành phố; nhiều địa phương lại ưu tiên kết nối với TPHCM, tạo xu hướng “trượt qua Cần Thơ”.
Từ đánh giá này, dự thảo đề xuất chuyển sang mô hình phát triển đa trung tâm, trong đó hai cực chính đóng vai trò dẫn dắt toàn bộ không gian thành phố.
Không gian thành phố được định hướng theo cấu trúc 2 cực, 5 hành lang phát triển và hệ thống các trung tâm khu vực. Hai cực chính gồm trung tâm Cần Thơ cũ và Khu kinh tế biển Trần Đề. Các hành lang phát triển gồm hai trục Đông - Tây dọc sông Hậu và cao tốc Châu Đốc - Trần Đề, cùng ba trục Bắc - Nam theo cao tốc Cà Mau - TPHCM, cao tốc N2 và cao tốc ven biển. Xen giữa là các trung tâm khu vực, phục vụ từng tiểu vùng của thành phố. Nguồn: UBND TP Cần Thơ
|
Hai cực nối bằng 5 hành lang
Cực thứ nhất là trung tâm Cần Thơ hiện hữu, tiếp tục giữ các chức năng hành chính, tài chính, giáo dục, y tế, thương mại, dịch vụ và công nghệ. Cực thứ hai là Khu kinh tế biển Trần Đề, được định hướng về công nghiệp, logistics, giao thương hàng hải và kinh tế biển.
Hai cực được kết nối bằng hai hành lang Đông - Tây dọc sông Hậu và cao tốc Châu Đốc - Trần Đề. Ba hành lang Bắc - Nam đi theo cao tốc TPHCM - Cà Mau, cao tốc N2 và tuyến ven biển.
Bao quanh khung giao thông này, toàn thành phố được chia thành 6 vùng.
Vùng trung tâm gồm lõi Cần Thơ hiện hữu và phần mở rộng về phía Đông Nam, Tây Nam. Đây là nơi tập trung các chức năng quản trị, dịch vụ, đào tạo, y tế, công nghệ cao, du lịch ven sông và miệt vườn.
Phía Tây Bắc được định hướng phát triển công nghiệp, cảng sông, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch sinh thái. Vùng phía Tây, chủ yếu thuộc địa bàn Hậu Giang cũ, tập trung sản xuất, dịch vụ nông nghiệp, đào tạo nghề và huấn luyện thể thao.
Hai vùng hướng biển gồm khu vực Tây Nam với đô thị sinh thái cồn cát, nuôi trồng thủy sản và nông nghiệp thích nghi xâm nhập mặn; vùng Đông Nam ven sông Hậu và ven biển với công nghiệp, logistics, thương mại, du lịch và chăm sóc sức khỏe. Vùng thứ sáu là không gian trên biển, dành cho giao thông quốc tế, năng lượng, nuôi trồng thủy sản, du lịch và đô thị công nghệ.
Dự thảo quy hoạch chia không gian Cần Thơ thành 6 phân vùng phát triển, từ khu vực trung tâm, phía Tây Bắc, phía Tây, Tây Nam, Đông Nam đến khu vực phát triển trên biển. Nguồn: UBND TP Cần Thơ
|
Trong vùng trung tâm, vị trí trung tâm hành chính mới vẫn chưa được chốt. Dự thảo so sánh 4 khu vực gồm Trung tâm Văn hóa Tây Đô ven sông Cần Thơ; phía bắc Vành đai phía Tây; khu đô thị giữa quốc lộ 61C và quốc lộ 61; cùng khu vực Ngã Bảy.
Trung tâm hành chính dự kiến rộng 20ha, nằm trong khu đô thị hành chính 70-100 ha. Ngã Bảy được đánh giá có vị trí tương đối cân bằng giữa trung tâm Cần Thơ hiện hữu, Vị Thanh, Sóc Trăng và Trần Đề, nhưng cần nâng cấp hạ tầng kết nối. Các phương án còn lại có lợi thế về quỹ đất hoặc khả năng tiếp cận hạ tầng, song một số nằm xa các đô thị khác và phụ thuộc những tuyến đường chưa đầu tư. Đây vẫn là các phương án trong dự thảo, chưa phải địa điểm đã được phê duyệt.
Việc phân lại chức năng cũng diễn ra ngay tại lõi đô thị. Phần đất còn lại sau khi triển khai Khu công nghiệp Hưng Phú 1 và 2 được đề xuất chuyển thành khu đô thị dịch vụ - y tế 230ha. Một khu tương tự rộng 80ha được nghiên cứu tại Long Tuyền.
Khu Hưng Phú dự kiến tập trung các bệnh viện chuyên sâu, cơ sở nghiên cứu y dược, trung tâm dược liệu, thiết bị y tế và logistics, cùng nhà ở, thương mại, văn phòng, cây xanh. Những quỹ đất công nghiệp không còn phù hợp trong lõi đô thị được định hướng chuyển dần về Vĩnh Thạnh.
Trong khi một số khu đất được đổi chức năng, Khu đô thị thể thao Olympic khoảng 3,400ha tiếp tục được kế thừa từ quy hoạch đã phê duyệt trước đó. Khu vực trải trên các phường Hưng Phú, Cái Răng và các xã Châu Thành, Đông Phước, Phú Hữu, dự kiến có trung tâm huấn luyện, chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, thể thao số và các khu dịch vụ hỗ trợ.
Ở cực phát triển còn lại, Khu kinh tế biển Trần Đề được đề xuất quy mô 40,000ha. Khu vực Trần Đề, Lịch Hội Thượng và Liêu Tú tập trung công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp sinh thái; khu cồn cát Thạnh Thới An phát triển đô thị, du lịch và nuôi trồng thủy sản. Cù Lao Dung được định hướng thành khu dịch vụ y tế, nghỉ dưỡng và du lịch sinh thái. Không gian khu kinh tế có thể tiếp tục được nghiên cứu mở rộng ra biển.
Để nối hai cực, tuyến đường sắt TPHCM - Cần Thơ được định hướng kéo dài đến Cà Mau, nâng tổng chiều dài lên khoảng 320km. Các khu đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) được nghiên cứu ở phía Đông trung tâm Cần Thơ và Ngã Bảy. Một nhánh đường sắt chuyên dụng sẽ nối tuyến chính với cảng Trần Đề.
Hệ thống vận tải công cộng dự kiến có 4 hành lang dài 30-80 km, giai đoạn đầu ưu tiên xe buýt nhanh (BRT). Ở khu vực nông thôn, mỗi xã được định hướng có ít nhất một trục đường 4-6 làn để kết nối với đô thị trung tâm và các đầu mối giao thông lớn.
Đô thị mới phát triển thành các “quần đảo”
Mô hình hai cực được đặt trên địa hình phần lớn thấp và bằng phẳng, chịu ảnh hưởng đồng thời của mưa, lũ, triều cường, sụt lún và xâm nhập mặn. Hồ sơ quy hoạch dẫn số liệu tốc độ sụt lún trung bình tại ĐBSCL khoảng 1-2cm mỗi năm; một số khu vực đô thị hóa cao ở trung tâm Cần Thơ cũ có thể đạt 4-5cm.
Với các đô thị hiện hữu, dự thảo đề xuất bổ sung công viên, mặt nước, quảng trường và hồ điều hòa, nhất là tại trung tâm Cần Thơ và Sóc Trăng cũ.
Các khu phát triển mới được tổ chức theo mô hình “quần đảo”, xử lý cao độ trên nguyên tắc cân bằng đào - đắp. Những khu đất cao, khô dành cho công trình cao tầng với mật độ vừa phải. Vùng thấp được giữ lại làm hồ, không gian chứa nước hoặc bố trí nhà sàn. Khu vực ven biển kết hợp đô thị với nuôi trồng thủy sản, rừng ngập mặn và nhà nổi.
Tại Vĩnh Châu, dự thảo đề xuất lùi không gian phát triển đô thị khỏi bờ biển để tăng diện tích rừng sản xuất và rừng phòng hộ. Dọc bờ biển hình thành hai lớp bảo vệ gồm rừng phòng hộ và rừng ngập mặn, đan xen khu dân cư mật độ thấp và không gian sản xuất.
Dự thảo dự báo quy mô dân số Cần Thơ đạt khoảng 6.1 triệu người vào năm 2050. Tuy nhiên, dân số thường trú chỉ khoảng 4.1 triệu. Phần còn lại gồm gần 1.26 triệu người tạm trú dưới 6 tháng và 760 ngàn người được quy đổi từ khách du lịch, khách vãng lai.
Đồ án vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến trước khi hoàn thiện, thẩm định và trình phê duyệt. Vị trí, quy mô và thời điểm triển khai các hạng mục có thể tiếp tục thay đổi.
* Cần Thơ cân nhắc phương án xây sân bay trên biển
Tử Kính
