Tăng cường giám sát giao dịch chứng khoán trong kỳ cơ cấu chỉ số FTSE
Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) vừa ban hành Quy chế giám sát tăng cường đối với giao dịch chứng khoán trong các kỳ cơ cấu chỉ số FTSE Russell, nhằm nhận diện sớm những giao dịch có dấu hiệu thao túng giá hoặc sử dụng thông tin nội bộ để trục lợi, góp phần bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, trật tự.
Giám sát xuyên suốt trước, trong và sau kỳ cơ cấu
Ngày 28/08/2026, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) ban hành Quyết định số 76/QĐ-HĐTV về việc ban hành Quy chế giám sát tăng cường đối với giao dịch chứng khoán trong các kỳ cơ cấu chỉ số FTSE Russell. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký và áp dụng đối với VNX, Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và các thành viên giao dịch.
Theo Quy chế, hoạt động giám sát tăng cường được thực hiện đối với các cổ phiếu niêm yết tại HoSE trong thời kỳ cơ cấu danh mục các chỉ số do FTSE Russell xây dựng và quản lý theo thỏa thuận hợp tác với VNX và công ty con. Mục tiêu là nhận diện sớm các giao dịch có dấu hiệu thao túng giá chứng khoán hoặc sử dụng thông tin nội bộ để trục lợi trong thời kỳ cơ cấu danh mục chỉ số.
Một điểm đáng chú ý là phạm vi giám sát không chỉ tập trung vào thời điểm danh mục chỉ số chính thức có hiệu lực mà được triển khai liên tục qua 3 giai đoạn, bao phủ cả trước, trong và sau kỳ cơ cấu.
Cụ thể, giai đoạn 1 bắt đầu từ ngày giao dịch liền trước ngày chốt dữ liệu đến ngày giao dịch liền trước ngày công bố thông tin. Giai đoạn 2 kéo dài từ ngày công bố thông tin đến ngày giao dịch liền trước ngày chỉ số có hiệu lực. Giai đoạn 3 bắt đầu từ ngày chỉ số có hiệu lực và kéo dài đến hết 5 ngày giao dịch liền sau đó.
Cách thiết kế này cho thấy hoạt động giám sát được đặt trong toàn bộ chu kỳ của một đợt cơ cấu, thay vì chỉ tập trung vào phiên giao dịch cuối cùng. Việc xác định rõ từng khoảng thời gian cũng giúp cơ quan quản lý và đơn vị vận hành thị trường có cơ sở theo dõi phù hợp với từng giai đoạn, khi thông tin về danh mục chỉ số lần lượt được hình thành và chính thức hóa.
Quy chế đồng thời xác định phạm vi cổ phiếu được giám sát theo từng thời điểm. Từ ngày chốt dữ liệu, sau khi FTSE Russell công bố thông tin, các cổ phiếu có khả năng được thêm vào hoặc loại khỏi thành phần chỉ số thuộc diện giám sát tăng cường. Sau khi FTSE Russell chính thức công bố kết quả, việc giám sát tập trung vào các cổ phiếu thực tế được thêm vào hoặc loại khỏi thành phần chỉ số.
Tập trung vào dấu hiệu tác động giá, thanh khoản và sử dụng thông tin nội bộ
Trọng tâm của cơ chế giám sát là nhận diện các giao dịch có khả năng tác động đến diễn biến giá trong kỳ cơ cấu. Theo đó, các đối tượng được tăng cường giám sát gồm tài khoản, nhóm tài khoản có dấu hiệu tác động đến giá hoặc thao túng giá chứng khoán; tài khoản, nhóm tài khoản có dấu hiệu tác động đến giá đóng cửa tại ngày giao dịch liền trước ngày chỉ số có hiệu lực; và tài khoản, nhóm tài khoản có dấu hiệu sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán.
Việc đưa giao dịch có dấu hiệu tác động đến giá đóng cửa vào nội dung giám sát giúp tập trung sự theo dõi vào một thời điểm quan trọng của kỳ cơ cấu, bên cạnh việc nhận diện các dấu hiệu thao túng giá hoặc sử dụng thông tin nội bộ.
Theo Quy chế, giám sát tăng cường được thực hiện đồng thời với các hoạt động giám sát giao dịch khác theo quy định hiện hành, không thay thế hoặc làm ảnh hưởng đến các hoạt động giám sát đó.
Để triển khai cơ chế này, VNX có trách nhiệm chỉ đạo, giám sát và đôn đốc HOSE; chấp thuận quy trình giám sát tăng cường do HOSE xây dựng và cho ý kiến đối với các tham số áp dụng cho các tiêu chí giám sát.
HOSE chịu trách nhiệm triển khai
Theo Quy chế, HOSE có trách nhiệm xây dựng, ban hành và tổ chức triển khai Quy trình giám sát tăng cường sau khi được VNX chấp thuận. Trên cơ sở Bộ tiêu chí giám sát giao dịch chứng khoán do VNX ban hành và điều kiện thực tế của thị trường, HOSE xác định các tham số áp dụng cho từng hoạt động giám sát và báo cáo VNX cho ý kiến trước khi áp dụng.
Sở đồng thời tổ chức giám sát, yêu cầu thành viên giao dịch cung cấp thông tin, tài liệu để làm rõ các giao dịch có dấu hiệu nghi vấn; báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và VNX đối với các trường hợp có dấu hiệu nghi vấn theo quy định.
Ở cấp thành viên giao dịch, các đơn vị có trách nhiệm cung cấp kịp thời, đầy đủ và chính xác thông tin, tài liệu khi HOSE yêu cầu, phục vụ việc làm rõ các giao dịch có dấu hiệu nghi vấn.
Quy chế cũng quy định, trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan thay đổi, Quy chế tiếp tục được thực hiện cho đến khi VNX sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế. Trong quá trình triển khai, các vấn đề phát sinh được báo cáo VNX để xem xét, xử lý; việc sửa đổi, bổ sung Quy chế phải được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận.
Đông Tư
