Giao dịch CFD qua broker nước ngoài chưa thể mặc định chịu thuế 0.1%
Thuế cơ sở 3 tỉnh Phú Thọ vừa trả lời trường hợp một cá nhân cư trú tại Việt Nam dùng tiền của mình để giao dịch CFD, chỉ số qua broker nước ngoài, đồng thời nhận hoa hồng từ việc giới thiệu khách hàng cho môi giới.
CFD (Contract for Difference) hay hợp đồng chênh lệch, là tên sản phẩm do nhà cung cấp/broker đặt. Theo cơ quan thuế, chỉ tên gọi này chưa đủ để xác định một giao dịch có phải chứng khoán phái sinh theo pháp luật Việt Nam hay không. Việc phân loại còn phụ thuộc bản chất sản phẩm, đơn vị cung cấp, thị trường giao dịch và các điều kiện pháp lý liên quan.
Điểm này quyết định trực tiếp cách tính thuế.
Luật Thuế thu nhập cá nhân quy định cá nhân cư trú phải chịu thuế với thu nhập phát sinh cả trong và ngoài Việt Nam. Riêng thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh, Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định thuế thu nhập cá nhân bằng giá chuyển nhượng nhân thuế suất 0.1% cho từng lần chuyển nhượng.
Tuy nhiên, trường hợp giao dịch CFD qua broker nước ngoài nêu trên chưa có đủ thông tin để xác định sản phẩm thuộc nhóm chứng khoán phái sinh. Cơ quan thuế vì vậy cho biết "không có cơ sở để khẳng định hoặc áp dụng mức thuế suất 0.1%" nếu chỉ căn cứ vào tên gọi CFD hoặc giao dịch chỉ số.
Điều này cũng không đồng nghĩa khoản tiền kiếm được từ CFD mặc nhiên không chịu thuế. Nghĩa vụ cuối cùng phải được xác định sau khi làm rõ bản chất pháp lý của sản phẩm và khoản thu nhập.
Một lớp vấn đề khác là bản thân hoạt động giao dịch có phù hợp quy định chuyên ngành hay không. Cơ quan thuế cho rằng cần làm rõ sản phẩm CFD cụ thể có thuộc phạm vi chứng khoán, chứng khoán phái sinh; broker nước ngoài có được phép cung cấp sản phẩm cho người cư trú tại Việt Nam; và cách chuyển tiền ra, nhận tiền về có phù hợp quy định ngoại hối.
Các vấn đề về chứng khoán được đề nghị làm việc với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Với dòng tiền ra, vào Việt Nam, cá nhân cần liên hệ Ngân hàng Nhà nước hoặc ngân hàng nơi thực hiện giao dịch.
Việc chuyển tiền sang broker nước ngoài không được xem xét chỉ dựa trên số tiền. Ngân hàng còn căn cứ mục đích chuyển tiền, hồ sơ chứng minh, loại giao dịch và các quy định về quản lý ngoại hối, thanh toán quốc tế.
Nhận hoa hồng IB có thể được tính là thu nhập kinh doanh
Trường hợp cá nhân chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm tài chính trên mạng xã hội, cơ quan thuế cho rằng hoạt động này không đương nhiên được xem là môi giới nếu chỉ dừng ở trao đổi thông tin, không quản lý tài khoản, nhận tiền hay giao dịch thay khách hàng.
Ranh giới thay đổi khi cá nhân tham gia chương trình IB - thường được hiểu là giới thiệu khách hàng cho broker - và nhận hoa hồng dựa trên số khách hàng, doanh số hoặc giao dịch.
Cơ quan quản lý sẽ phải nhìn vào hoạt động thực tế như cá nhân chỉ chia sẻ thông tin chung hay trực tiếp giới thiệu đường dẫn môi giới, nhận hoa hồng khi khách đăng ký, tư vấn giao dịch, chào mời khách, chuyển lệnh, nhận tiền hoặc quản lý tài khoản.
Nếu hoạt động thực tế được xác định là đại lý, môi giới hoặc một loại hình kinh doanh tương ứng, khoản hoa hồng IB có thể được xem là thu nhập từ kinh doanh. Khi đó, việc tính thuế không thể chỉ nhìn vào tên chương trình "IB". Hợp đồng với broker, công việc thực tế, điều kiện nhận hoa hồng, chứng từ thanh toán và doanh thu trong năm đều là căn cứ xác định nghĩa vụ.
Cơ quan thuế cũng lưu ý đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế là hai vấn đề khác nhau. Việc một cá nhân có phải lập hộ kinh doanh, doanh nghiệp hoặc đáp ứng điều kiện kinh doanh chuyên ngành hay không phụ thuộc bản chất hoạt động thực tế.
Nếu phát sinh hoạt động thuộc diện đăng ký thuế, cá nhân thực hiện theo quy định về quản lý thuế. Trường hợp hoa hồng IB được xác định là thu nhập từ kinh doanh, việc kê khai và nộp thuế áp dụng theo quy định dành cho cá nhân kinh doanh.
Theo trả lời của Thuế cơ sở 3 tỉnh Phú Thọ, từ ngày 01/01/2026, ngưỡng doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế của hộ và cá nhân kinh doanh được nâng lên 1 tỷ đồng mỗi năm. Việc có thuộc ngưỡng này và tính thuế theo phương pháp nào vẫn phải dựa trên doanh thu cũng như bản chất hoạt động thực tế.
Người có giao dịch với broker nước ngoài cũng được khuyến nghị giữ đầy đủ hợp đồng hoặc thỏa thuận với broker, điều khoản chương trình IB, lịch sử giao dịch, sao kê tài khoản, chứng từ nạp và rút tiền, chứng từ trả hoa hồng cùng sao kê ngân hàng.
Với thu nhập bằng ngoại tệ, số tiền phải được quy đổi sang đồng Việt Nam và xác định thời điểm tính thuế theo quy định. Nếu đã nộp thuế ở nước ngoài, cá nhân cần có chứng từ chứng minh khoản thu nhập, thời điểm phát sinh và số thuế đã nộp để cơ quan thuế xem xét.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
