Iran đưa ra đề xuất mới, mở đường nối lại hoạt động qua eo biển Hormuz
Iran đã đề xuất với Mỹ một kế hoạch mới kéo dài 7 ngày nhằm mở lại eo biển Hormuz và nối lại các cuộc đàm phán rộng hơn hướng tới một thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động chống Iran cách đây 6 tháng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi (bên trái) cho biết Tehran “không vội vàng” đạt được thỏa thuận dựa trên đề xuất mới này. © Sarah Yenesel/EPA/Shutterstock
|
Ngày 24/09, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các bên trung gian của Tehran đã chuyển tới Nhà Trắng một kế hoạch, theo đó tuyến đường thủy chiến lược này có thể được mở lại trong vòng một tuần.
“Chúng tôi đã thông qua các bên trung gian đưa ra một kế hoạch với Mỹ rằng nếu một số điều kiện được đáp ứng, eo biển sẽ mở cửa trong 7 ngày”, ông Araghchi nói với một nhóm phóng viên và học giả bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York. Ông cho biết Iran và Mỹ cũng sẽ nối lại đàm phán về một thỏa thuận cuối cùng.
Giá dầu Brent, chuẩn quốc tế, giảm nhẹ trong phiên giao dịch tại châu Á xuống 105.69 USD/thùng, sau khi có thời điểm tăng lên 108 USD/thùng trong ngày thứ Năm.
Phía Iran cho biết đề xuất mới được xây dựng dựa trên Biên bản ghi nhớ (MoU) mà Mỹ và Iran đã đạt được hồi tháng 6/2026. Thỏa thuận khi đó gia hạn lệnh ngừng bắn hồi tháng 4 thêm 60 ngày, trong thời gian đó Mỹ sẽ cấp các miễn trừ cho hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, còn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz sẽ từng bước trở lại mức trước chiến tranh trong khi hai bên đàm phán về các điều khoản của một thỏa thuận lâu dài.
Theo thỏa thuận, Israel cũng phải lập tức chấm dứt các hoạt động quân sự tại Lebanon. Iran và nước láng giềng Oman sẽ cùng “xác định” cơ chế quản lý hoạt động hàng hải trong eo biển.
Tuy nhiên, thỏa thuận đã đổ vỡ vào đầu tháng 7, sau khi Iran bắt đầu nổ súng vào các tàu mà nước này cho rằng đang sử dụng tuyến đường “không được phép” để đi qua eo biển.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ không quay trở lại MoU nói trên, vốn bị cả Đảng Cộng hòa và Dân chủ chỉ trích, mà thay vào đó thúc đẩy một thỏa thuận toàn diện hơn, bao gồm không chỉ vấn đề eo biển mà cả chương trình hạt nhân của Tehran, theo những người am hiểu các cuộc đàm phán.
Trong bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc ngày 22/09, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Chính phủ Iran trì hoãn việc đạt thỏa thuận cho đến sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11/2026, với hy vọng đảng Cộng hòa của ông sẽ mất quyền lực.
Ông Trump nói ông có thể đẩy Iran “xuống địa ngục, không còn cơ hội sống sót cũng như hy vọng về một tương lai hay các thế hệ mai sau” nếu Tehran không chấp nhận các điều khoản của Mỹ, đồng thời khẳng định rằng “khi nói đến Iran, [cuộc bầu cử] thậm chí không nằm trong suy nghĩ của tôi”.
Không lâu sau đó, các bên trung gian của Mỹ và Iran đã tiến hành đàm phán thông qua các quan chức Qatar bên lề kỳ họp Liên Hợp Quốc. Cả hai bên đều cho biết cuộc trao đổi mang tính xây dựng, nhưng phía Iran nói riêng rằng họ không lạc quan về khả năng Mỹ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào.
Xung đột với Iran đã khiến giá xăng và dầu diesel tại Mỹ tăng lên mức kỷ lục, trong khi sự tức giận của cử tri trước chi phí nhiên liệu tăng vọt đang trở thành một vấn đề quan trọng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ông Araghchi cho biết Iran “không vội vàng” đạt thỏa thuận dựa trên đề xuất mới.
“Tôi nghĩ sẽ tốt hơn nhiều nếu việc này được thực hiện trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nhưng điều đó phụ thuộc vào chính quyền Mỹ. Chúng tôi không quan tâm đến thời điểm”, ông nói.
“Nhưng kế hoạch rất rõ ràng”, ông Araghchi nói thêm. “Ngay khi họ chấp nhận kế hoạch này, thời gian biểu có thể bắt đầu từ ngày hôm sau, và sau 7 ngày, eo biển sẽ mở cửa”.
Một quan chức Nhà Trắng từ chối bình luận về đề xuất của Iran nhưng cho biết Mỹ và Iran “đang có những cuộc thảo luận tích cực và mang tính xây dựng thông qua các bên trung gian”.
“Mỹ đang ở vị thế rất mạnh khi kiểm soát eo biển Hormuz, vì vậy chúng tôi không vội vàng”, quan chức này nói trong một tuyên bố với Financial Times. “Gần 22 triệu thùng dầu đã rời eo biển vào đêm qua”.
Vương Đông
