Khách hàng cần nguồn gốc minh bạch, doanh nghiệp Việt thích ứng ra sao?
Theo TS. Hoàng Văn Việt, người tiêu dùng toàn cầu đã có sự chuyển dịch về hành vi, cần đến những tiêu chuẩn cao và sẵn sàng trả giá cao hơn cho các sản phẩm đáp ứng. Doanh nghiệp Việt cần hiểu được điều này để thích ứng, tận dụng tiềm năng đang có để vươn xa hơn.
Trong khuôn khổ Hội thảo “Hộ chiếu xanh cho thực phẩm Việt” do ITPC (Trung tâm Xúc tiến Thương mại & Đầu tư TP.HCM) tổ chức vào sáng ngày 10/04, TS. Hoàng Văn Việt - Giảng viên Đại học UEH, Nhà sáng lập, Chủ tịch Cộng đồng GIBA (Cộng đồng Doanh nhân Trí thức Toàn cầu) - đã có những chia sẻ về xu hướng hành vi người tiêu dùng toàn cầu, và năng lực thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam.
Giá trị cảm nhận của người dùng đã thay đổi
Theo TS. Việt, thấu hiểu hành vi người dùng là điều tiên quyết khi kinh doanh bất kỳ sản phẩm, dịch vụ nào. Nắm được xu hướng, doanh nghiệp sẽ có chiến lược thích ứng phù hợp để bán hàng bền vững hơn.
Trong đó, xu hướng người dùng cơ bản nhất là sự cảm nhận - điều quyết định khách hàng có mua sản phẩm hay không.
Tiến sĩ Hoàng Văn Việt tại sự kiện
|
“Giá trị nhận được này có nhiều lớp. Đầu tiên là lớp cơ bản, liên quan đến hương vị, độ tươi, chất lượng và độ an toàn của sản phẩm. Lớp này gần như không thay đổi, nhưng đã giảm bớt vai trò để nhường chỗ cho sự gia tăng của những giá trị khác” - trích lời TS. Việt.
Ngành thực phẩm, F&B còn có giá trị về sức khỏe, cảm xúc, nơi người tiêu dùng muốn cảm thấy an tâm khi mua hàng để chăm sóc bản thân. Hơn thế nữa là lớp về xã hội, đạo đức và môi trường, khi khách hàng bắt đầu quan tâm sản phẩm có được sản xuất bởi lao động trẻ em, cùng phúc lợi lao động.
“Ở ngành cafe, người dùng châu Âu sẵn sàng trả giá cao hơn từ 10-30% cho các sản phẩm có chứng nhận Fairtrade (Thương mại công bằng). Khoản tiền chênh lệch này được chuyển thẳng về cho các hợp tác xã để nuôi dưỡng cộng đồng và giúp đỡ người yếu thế” - vị chuyên gia nói thêm.
Bất cân xứng thông tin và nhu cầu cho sự minh bạch
Nhu cầu, giá trị của người dùng đã thay đổi, nhưng bản chất thực tế luôn tồn tại khái niệm “thông tin bất cân xứng”. Người tiêu dùng ở thành phố không thể biết quy trình trồng trọt của người nông dân. Do đó, họ chỉ có thể dựa vào thông tin được cung cấp, cũng là lý do các loại chứng nhận (certification) ra đời.
“Các chứng nhận ra đời để giải quyết vấn đề thông tin bất cân xứng, đóng vai trò như một công cụ chuyển tải thông tin minh bạch hóa chuỗi cung ứng”, trích lời TS. Việt.
Cũng theo vị chuyên gia, người Việt Nam có niềm tin khá đơn giản vào sản phẩm và chưa tìm hiểu sâu các chứng nhận mang tính trách nhiệm xã hội hay môi trường. Ngược lại, ở châu Âu, nhận thức của người tiêu dùng đã tăng rất cao, có niềm tin mãnh liệt vào việc phải tiêu dùng thực phẩm bảo vệ sức khỏe, môi trường và sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn.
“Theo tháp nhu cầu Maslow, khi các nhu cầu cơ bản đã được đáp ứng, con người sẽ hướng tới nhu cầu cao hơn như tác động và trách nhiệm với xã hội. Do đó, việc thị trường yêu cầu chứng nhận là một quy luật tất yếu chứ không đơn thuần là sự khó tính, và chúng ta buộc phải cố gắng đi theo xu hướng đó”, ông nói thêm.
Theo OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế), năm 2023, hơn 50% người tiêu dùng EU sẵn sàng thay đổi hành vi để giảm tác động đến môi trường. Áp lực này buộc các nhà bán lẻ, nhà sản xuất và chính phủ phải thay đổi tiêu chuẩn. Truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông qua chứng nhận hiện nay là yêu cầu mang tính bắt buộc trên toàn cầu.
Dẫn về doanh nghiệp Việt Nam, Tiến sĩ cho biết ngành nông - lâm - thủy hải sản đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 62 tỷ USD vào năm 2024, trong đó xuất sang châu Âu đạt gần 4 tỷ Euro, nhưng tiềm năng và khoảng trống thị trường vẫn còn rất lớn.
“Nông sản Việt Nam có nền tảng chất lượng và độ tươi rất tốt. Tuy nhiên, Việt Nam đang bị đuối ở khúc tiêu chuẩn hàng hóa và khả năng truy xuất nguồn gốc. Chúng ta thiếu một chuỗi minh bạch do nông dân còn e ngại ghi chép nhật ký quy trình sản xuất. Theo UNIDO (Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc, việc khó đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, thiếu hệ thống kiểm soát và thiếu truy xuất nguồn gốc là rào cản lớn nhất cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ thâm nhập vào thị trường phát triển”.
Doanh nghiệp Việt Nam có sản phẩm tốt, năng lực sản xuất tốt nhưng bài toán lớn nhất phải giải quyết là truy xuất nguồn gốc, chứng nhận và xây dựng tính hệ thống theo chuỗi. Theo ông Việt, đây là các vấn đề mà mà Doanh nghiệp phải giải quyết trong thời gian tới để tận dụng hết tiềm năng.
Châu An
