AI muốn thực tế phải bắt nguồn từ những bài toán đủ lớn
Việc kết nối doanh nghiệp, cơ quan quản lý, trường đại học và các nhóm nghiên cứu đang mở thêm nguồn lực cho hệ sinh thái AI Việt Nam, từ dữ liệu, hạ tầng tính toán đến vốn đầu tư, tạo nền tảng để các giải pháp AI được đưa vào ứng dụng và vươn ra thị trường quốc tế.
Phát biểu tại sự kiện Saigon AI Hub: Applied AI Lab Demo Day 2026 tổ chức vào sáng ngày 08/10, Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM và PGS.TS. Trần Minh Triết, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM, cùng nhấn mạnh 1 điểm chung: muốn AI tạo ra giá trị thực tế, cần bắt đầu từ những bài toán đủ lớn, có dữ liệu, nguồn lực và môi trường để nghiên cứu, thử nghiệm và đưa vào ứng dụng.
Theo Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, TP.HCM đang đứng trước nhiều cơ hội ứng dụng AI trong các lĩnh vực như tài chính, ngân hàng, du lịch, văn hóa và quản lý đô thị. Công nghệ phát hiện “Deepfake” có tiềm năng ứng dụng trong tài chính, ngân hàng, đặc biệt khi Thành phố đang thúc đẩy phát triển trung tâm tài chính quốc tế và các dịch vụ tài chính phục vụ đô thị khoảng 14 triệu dân. Trong khi đó, công nghệ thực tế ảo có thể góp phần đổi mới trải nghiệm du lịch, văn hóa trong bối cảnh Thành phố triển khai các chương trình kích cầu vào quý 4.
Tiến sĩ Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM
|
Theo ông Vũ, các giải pháp AI cần tập trung vào ba vấn đề: bài toán thực tiễn, nguồn lực và hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm.
Cụ thể, các bài toán AI cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, có quy mô và tầm ảnh hưởng đủ lớn, không bị giới hạn bởi địa giới. Thành phố đang xây dựng và hoàn thiện hệ thống dữ liệu tạo nền tảng để xác định các bài toán ứng dụng phù hợp. Những bài toán này cần được mở rộng từ cơ quan Nhà nước sang doanh nghiệp, tổ chức xã hội và các đơn vị trực tiếp phục vụ người dân.
Ông Vũ dẫn chứng, TP.HCM hiện có chính sách miễn, giảm giá vé xe buýt. Tuy nhiên, bên cạnh chính sách hỗ trợ về chi phí, cần nghiên cứu cách nhận diện những nhu cầu đặc thù của từng nhóm hành khách, xác định những trường hợp cần được hỗ trợ đặc biệt trong quá trình sử dụng. Đây là những vấn đề có thể ứng dụng AI và dữ liệu để nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng đến xây dựng một đô thị văn minh, phục vụ người dân tốt hơn.
Nguồn lực cũng là yếu tố quyết định khả năng đưa nghiên cứu vào thực tế. TP.HCM đang nghiên cứu, đề xuất các dự án phát triển hạ tầng dữ liệu và AI tại các khu công nghệ cao mở rộng, khu công nghệ Quang Trung mới và các khu công nghệ số. Qua đó, từng bước hình thành các nguồn lực hỗ trợ cụ thể cho các nhóm nghiên cứu.
Chỉ khi có bài toán rõ ràng và nguồn lực phù hợp, các nhóm nghiên cứu mới có điều kiện phát triển, thử nghiệm và đưa giải pháp vào ứng dụng thực tế.
Bên cạnh đó, Thành phố định hướng xây dựng cơ chế đồng đầu tư với các quỹ tư nhân theo tỷ lệ 1:1, 1:2 hoặc 1:3, tùy mức độ ưu tiên và tính chất từng dự án. Theo ông Vũ, đầu tư mạo hiểm luôn đi kèm rủi ro, kể cả khả năng mất vốn, nhưng cần có cơ chế chấp nhận rủi ro phù hợp để những ý tưởng công nghệ triển vọng có cơ hội phát triển.
Giải pháp AI cần được kết nối với nhu cầu thực tế
Từ góc độ nghiên cứu, PGS. TS. Trần Minh Triết cho rằng việc lựa chọn đúng bài toán là điểm khởi đầu của quá trình phát triển AI. Các đề tài có thể xuất phát từ luận văn, luận án, nhưng cần kết nối với nhu cầu thực tế và hướng đến chuẩn “world-class”, thông qua việc cọ xát với các nhóm nghiên cứu trên thế giới.
PGS.TS. Trần Minh Triết, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM
|
Theo ông Triết, dữ liệu được bản địa hóa là nền tảng quan trọng để biến nghiên cứu thành ứng dụng. Đây là một trong những yếu tố giúp các nhóm nghiên cứu có thể thử nghiệm thuật toán trên những bài toán thực tế tại Việt Nam.
Khóa 1 của Saigon AI Hub ban đầu có 21 đề xuất, chọn lọc thành 10 nhóm với gần 60 thành viên nghiên cứu. Những kết quả bước đầu cho thấy khả năng cạnh tranh quốc tế của các nhóm.
Nhóm nghiên cứu về phát hiện “Deepfake” và các trường hợp khuôn mặt bị thay đổi đạt hạng 4 trên hơn 300 nhóm trên thế giới, được trình bày tại Hội nghị về Thị giác máy tính và Nhận dạng mẫu (CVPR) 2026 tại Mỹ. Một sản phẩm hỏi đáp thông minh về dữ liệu bóng đá đạt Top 5 thế giới. Các công trình được trình bày tại các hội nghị đỉnh cao: CVPR (Mỹ), ECCV (Thụy Điển), ISMAR (Ý).
Sản phẩm khóa 1 (Ảnh: Ban tổ chức)
|
Định hướng cho hành trình tiếp theo được mở rộng sang những bài toán từ doanh nghiệp và các lĩnh vực như môi trường, nông nghiệp, tài chính, kinh tế, với sự tham gia của các chuyên gia am hiểu từng lĩnh vực.
Điểm đến của quá trình này, theo vị chuyên gia là hình thành một cộng đồng và hệ sinh thái AI với sự kết nối giữa doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, nhà trường và các nhà nghiên cứu trẻ.
Từ những bài toán thực tiễn, dữ liệu bản địa, nguồn lực đầu tư đến môi trường nghiên cứu và kết nối đa ngành, TP.HCM đang hướng tới việc đưa AI vượt ra khỏi phạm vi nghiên cứu, trở thành công cụ tạo ra những giải pháp có giá trị và phục vụ trực tiếp cho đời sống xã hội.
Google cam kết thúc đẩy phát triển hệ sinh thái AI tại Việt Nam
Tại sự kiện, ông Marc Woo-Tổng Giám đốc Google tại Việt Nam, trình bày về 3 cam kết tại Việt Nam gồm trao quyền cho các nhà đổi mới sáng tạo, giáo dục và thúc đẩy ứng dụng AI, thúc đẩy hợp tác chiến lược công – tư.
Ông Marc Woo cho biết, Google đã hỗ trợ hàng trăm doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam, và kết nối với 19 cộng đồng lập trình viên trên toàn quốc. Sự hợp tác giữa Google Labs, AI Future Fund, Saigon AI Hub, ĐHQG TP.HCM và VNZ mang đến cho các nhà nghiên cứu quyền truy cập sớm vào các mô hình AI tiên tiến Frontier Models của Google, hạ tầng tính toán chuyên dụng và sự tư vấn kỹ thuật trực tiếp. Bên cạnh đó, Google cũng đã đào tạo về AI cho hơn 100.000 sinh viên và chuyên gia Việt Nam. Chương trình AI Wiser thu hút 6.000 người tham gia, tạo ra hàng trăm giải pháp giải quyết các bài toán thực tế.
Theo ông Marc Woo, những đột phá này chứng minh tài năng con người chính là tài sản lớn nhất của Việt Nam. Khi được kết hợp với nguồn lực phù hợp, các kỹ sư Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm tầm cỡ thế giới.
Đồng tình, ông David Benjamin - Đồng sáng lập của Google AI Futures Fund (đội ngũ chiến lược nằm trong Google Labs chuyên phát triển các công nghệ AI thế hệ mới) cho rằng Việt Nam hiện dẫn đầu toàn khu vực Đông Nam Á về cả tỷ lệ áp dụng AI lẫn lòng tin vào AI.
Ông David Benjamin, Đồng sáng lập Google AI Futures Fund thuộc Google Labs
|
Với hơn 80% người dùng tương tác với các công cụ AI hàng ngày và chủ động nâng cao kỹ năng, do đó việc đặt Phòng thí nghiệm tại đây là điều hiển nhiên. Đây sẽ là mô hình chuẩn để Google tiếp tục nhân rộng ra toàn cầu.
Chuyên gia cho rằng, rào cản phát triển AI tại Việt Nam chưa bao giờ là tài năng hay tham vọng, mà chỉ đơn thuần là việc kết nối tài năng đó với hạ tầng tính toán tiên tiến, công cụ và sự cố vấn kỹ thuật.
Theo đó, việc triển khai Phòng lab Applied AI tại Việt Nam thể hiện cam kết dài hạn của Google trong việc đồng hành cùng hệ sinh thái công nghệ trong nước, qua đó góp phần hiện thực hóa tham vọng đưa Việt Nam trở thành một cường quốc AI toàn cầu (global AI powerhouse).
Bảo Châu
