"Không tự do hóa việc sử dụng ngoại tệ"
Đầu tuần này, Chính phủ lần đầu tiên đã trình xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Dự án Pháp lệnh Ngoại hối...
Đầu tuần này, Chính phủ lần đầu tiên đã trình xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Dự án Pháp lệnh Ngoại hối.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Lê Đức Thúy cho biết, nếu được thông qua, Pháp lệnh này sẽ là một văn bản pháp quy đồng bộ và có hiệu lực pháp lý cao hơn so với những quy định hiện hành, đáp ứng những chuẩn mực quốc tế về quản lý ngoại hối, đảm bảo để Việt Nam có thể được Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) công nhận là đã đạt Điều 8, Điều lệ của Quỹ.
Thưa ông, liệu có mâu thuẫn gì không khi Dự thảo Pháp lệnh mặc dù hướng tới tự do hóa giao dịch vãng lai, nhưng lại cấm mua bán ngoại tệ?
Chúng ta phải phân biệt rõ, vì đây là thuật ngữ chuyên ngành. Giao dịch vãng lai là giao dịch về ngoại hối liên quan đến hoạt động kinh doanh thông thường giữa người cư trú với người không cư trú, hay nói cách khác là giao dịch trong và ngoài nước. Điều này không đồng nghĩa với việc tiêu tiền trên một đất nước.
Ví dụ, tôi muốn xuất khẩu để thu ngoại tệ thì quyền thu ngoại tệ là quyền tự do; hay như tôi muốn nhập khẩu hàng hóa thì quyền mua ngoại tệ để nhập khẩu là tự do; hoặc tôi muốn cho con đi học nước ngoài thì khi có xác nhận về chi phí cho chuyện học hành đó, tôi được quyền gửi tiền ra nước ngoài bằng ngoại tệ để con tôi ăn học.
Tất cả những hoạt động đó khác hẳn với việc tiêu ngoại tệ trên lãnh thổ Việt
Có nghĩa là việc sử dụng ngoại tệ trên lãnh thổ Việt
Về nguyên tắc, phải sử dụng đồng Việt
Vậy người trong nước có được giữ ngoại tệ không?
Có. Người dân muốn giữ tài sản bằng đồng tiền nào là quyền của họ. Chúng ta tạo điều kiện cho người dân có tài sản hợp pháp được cất giữ dưới nhiều hình thức khác nhau. Nhưng khi người dân tiêu tiền trên lãnh thổ Việt
Để sử dụng được đồng ngoại tệ, người dân phải bán cho tổ chức tín dụng được phép để lấy đồng Việt
Có ý kiến cho rằng, Pháp lệnh “khuôn” người dân vào quy định phải bán ngoại tệ cho ngân hàng, nhưng khi cần thì lại không mua được là không hợp lý. Ông có bình luận gì về ý kiến này?
Theo tôi, không thể “khuôn” ngay mọi hoạt động thực tiễn của cuộc sống vào trong một quy định pháp luật khi mà chưa đủ điều kiện thực tế. Sở dĩ người dân Việt Nam còn sử dụng ngoại tệ, cất giữ, thậm chí gửi tiết kiệm hoặc tiêu bằng đồng ngoại tệ một phần là do tính ổn định giá trị của đồng tiền Việt Nam chưa cao. Người dân chỉ có thể tin vào đồng tiền Việt
Và sự thiếu lòng tin đó đã hình thành việc mua bán ngoại tệ tại “chợ đen”?
Đúng là khi người ta mua và bán thì tỷ giá mua bán phải bảo đảm mức độ chênh lệch không đáng kể giữa thị trường “chợ đen” với thị trường chính thức. Còn nếu không, khi có ngoại tệ, người dân muốn bán cho “chợ đen”, nhưng khi mua lại muốn mua của tổ chức tín dụng được phép, mà tổ chức tín dụng được phép lại không mua được thì lấy đâu ra mà bán. Cho nên thực tế hiện nay đã hình thành một thứ “chợ đen” để người ta giao dịch.
Tình trạng trên phải chăng còn do có những quy định làm hạn chế tính năng động của các tổ chức tín dụng?
Hiện nay, các ngân hàng thương mại đang phải mua bán ngoại tệ theo một quy định là tỷ giá giao dịch ngày hôm nay phải căn cứ vào tỷ giá ngày hôm trước và dao động trong phạm vi biên độ 0,25%. Họ không được phép mua cao hơn của người dân khi người ta mang đến bán, và cũng không được bán cao hơn khi người dân đến mua.
Đấy chính là điểm hạn chế làm cho các tổ chức tín dụng chưa thể thu hút được nguồn ngoại tệ trôi nổi vào ngân hàng, mà chỉ thực hiện được các giao dịch của các tổ chức trong hoạt động kinh doanh là chính.
Việc ấy có thể giải quyết được không?
Tôi cho rằng, có thể được nhưng phải có thời gian. Chúng ta cần một chính sách tỷ giá tương đối linh hoạt hơn nữa, tiến tới chính sách một tỷ giá, khi đó hiện tượng mua bán “chợ đen” sẽ giảm bớt. Tuy nhiên, việc này cần phải có lộ trình.
Vậy theo ông, lộ trình cụ thể này nên thế nào?
Nói một thời hạn cụ thể thì rất khó, nhưng xu hướng trong thời gian tới là sẽ nới lỏng hơn nữa biên độ giao dịch, đồng thời kiểm soát vĩ mô, cân bằng hơn nữa về cán cân thanh toán... Làm được như vậy thì chênh lệch giữa tỷ giá “chợ đen” với tỷ giá chính thức chắc chắn vẫn còn tồn tại, nhưng không đáng kể.
Theo tôi theo dõi thì ở nước nào cũng thế, vẫn có tỷ giá chợ đen, nhưng chênh lệch không đáng kể. Mua bán ở chợ đen rủi ro nhiều, pháp luật cũng kiểm soát ngặt nên người dân sẽ tìm đến các tổ chức tín dụng để mua bán. Tôi hy vọng trong vòng 5 đến 10 năm nữa, chúng ta có thể đạt được đến điều đó.
Đầu tư
