LTS: Tính từ Nghị quyết 54 ra đời năm 2017 đến Nghị quyết 98 - được xem là version 2 của Nghị quyết 54, sau hơn 5 năm và Nghị quyết 260 được ban hành vào cuối năm 2025 là cách “dọn đường” cho sự phát triển của TP.HCM sau sáp nhập (từ ngày 1/7/2025). 3 lần cải tiến cho một nghị quyết đặc thù - tức thí điểm có thời hạn - dường như đã đủ… chín để TP.HCM có được một bộ luật cho riêng mình - Luật Đô thị đặc biệt (gọi tắt là Luật ĐTĐB), dự kiến trình vào kỳ họp cuối năm 2026 của Quốc hội.
Cùng lúc, bệ đỡ cho Luật ĐTĐB đã ra đời, đó là Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới (ký ban hành vào ngày 19/5/2026).
Như vậy, đã có định hướng chiến lược, giờ thì công cụ thực thi sắp được luật hóa mà không còn thí điểm “dò đường”, TP.HCM đang đứng trước vận hội mới.
Bài 1- Vừng ơi, hãy mở… kênh dẫn vốn mới!
Trong định hướng xây dựng và vận hành Trung tâm tài chính quốc tế (VIFC), Nghị quyết 09 nêu rõ “Hình thành các trung tâm tài chính, logistics tầm khu vực và quốc tế. Xây dựng và vận hành hiệu quả Trung tâm tài chính quốc tế theo hướng thế hệ mới tại TP.HCM, tăng cường kết nối sâu rộng với thị trường vốn quốc tế”.
Tiếp nhận chủ trương chiến lược này, trong Dự thảo Luật đã thiết kế nhiều nội dung quy phạm mang tính kế thừa cao. Đơn cử tại Chương IV, Mục 1, khoản 5: “Quỹ đầu tư, công ty đầu tư thành lập tại VIFC-HCMC được huy động vốn không hạn chế từ nhà đầu tư ngoài nước, đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp vào các dự án, doanh nghiệp, tài sản và được kinh doanh bất động sản tại Việt Nam theo pháp luật về kinh doanh bất động sản, pháp luật về xây dựng áp dụng đối với tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài”.
Hay tại khoản 2, điểm đ: “Trong 5 năm đầu vận hành VIFC - HCMC, TP được để lại toàn bộ nguồn thu phát sinh từ VIFC -HCMC để tái đầu tư phát triển VIFC-HCMC, ưu tiên hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng thị trường tài chính, đào tạo nhân lực, vốn mồi, vốn đối ứng và hỗ trợ chi phí giao dịch cho chương trình, lĩnh vực, dự án trọng điểm”.
Đây được xem là một trong những cách thức tạo vốn mồi (seed phase) trong chuỗi vận hành vốn (capital flow) mà Luật ĐTĐB đã thiết kế thành một chu trình tuần hoàn khép kín. Như “đặc quyền” giữ lại 100% nguồn thu tín chỉ carbon để làm vốn đối ứng giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng lõi cũng là một ví dụ.
Bên cạnh đó, Luật ĐTĐB cũng cho phép Cơ quan điều hành VIFC đại diện vốn nhà nước lập Quỹ đầu tư để trực tiếp huy động vốn.
Ở giai đoạn đòn bẩy (Leverage Phase), không gian pháp lý được mở ra với cơ chế thí điểm có kiểm soát (SANDBOX). Trong đó, với các định chế, mô hình kinh tế - tài chính mới như dự án sàn giao dịch tài sản số, tài sản mã hóa… sẽ được phép huy động vốn Đầu tư mạo hiểm (Venture Capital) từ người không cư trú hoặc tổ chức nước ngoài. Hay kêu gọi vốn FDI từ các thành viên VIFC được miễn thủ tục cấp phép. Kể cả vốn tự có của các nhà đầu tư chiến lược với chính sách ứng trước tiền hạ tầng khấu trừ vào tiền thuê đất…
Khi đã đến giai đoạn huy động vốn quy mô lớn (Scaling Phase) thì cho phép phát hành các công cụ nợ ra thị trường quốc tế để huy động vốn ngoại cho các siêu dự án như hệ thống metro bao phủ thành phố, mô hình TOD (phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng) khai thác dọc các khu vực ga, metro cho đến dự án chống ngập và Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.
Nó bao gồm trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh, trái phiếu dự án mà không chịu ràng buộc bởi trần nợ công hoặc tự hoàn vốn thông qua đấu giá quỹ đất dọc các tuyến hạ tầng trong TOD.
Ở đây sẽ ưu tiên phát hành trái phiếu theo từng tính chất dự án. Với dự án thuộc kinh tế biển và logistics như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Cảng Cái Mép Hạ thì phát hành trái phiếu dự án quốc tế để huy động các nhà đầu tư chiến lược FDI, nhà đầu tư chiến lược hàng hải. Với dự án chống ngập (mang tầm nhìn 100 năm) thì phát hành trái phiếu chính quyền địa phương. Ngoài ra, với những dự án trọng điểm quốc gia thì có thể ưu tiên bố trí vốn trung hạn, hằng năm.
Với các dự án chuyển đổi năng lượng xanh và giao thông công cộng điện hóa thuộc lĩnh vực môi trường và năng lượng thì phát hành trái phiếu Xanh (green Bonds) để huy động vốn từ các quỹ tài chính bền vững quốc tế (ESG Funds) - được giao dịch trực tiếp trên VIFC.
Đó là chưa kể dùng vốn mồi từ ngân sách cho các dự án FDI công nghệ cao hay huy động vốn tư nhân trong phương thức đối tác công tư (PPP) để tạo Quỹ phát triển khoa học - công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp Deep-tech…
Tóm lại, TP.HCM sẽ không chỉ huy động nguồn thu truyền thống từ đất đai, bất động sản hay thương mại, tiêu dùng mà mở rộng, nâng cao dịch vụ; nhất là ưu tiên cho các kênh dẫn vốn mới như đã nêu. Đó còn là con đường nhanh nhất mà cũng phù hợp nhất với xu thế toàn cầu để tái cấu trúc kinh tế dựa trên nội lực quốc gia, năng lực tự cường của cả trăm triệu dân và đội ngũ doanh nhân với khát vọng thịnh vượng, phát triển.
Đón đọc: Bài 2 - Cần một cơ chế tài chính cho Vùng Đông Nam Bộ
Quốc Học
