Bao giờ Trung Quốc trở thành đầu tàu kinh tế?
Tạp chí trực tuyến “Chính trị thế giới” (World Politics Review - WPR) vừa qua đã có bài “Khiếm khuyết về cơ cấu đe dọa sự trỗi dậy của Trung Quốc” phân tích những hạn chế về cơ cấu đang tạo ra lực cản đối với sự phát triển kinh tế Trung Quốc.
Dù trong thời gian gần đây, kinh tế Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tích ấn tượng nhưng nguyên nhân chính được nêu ra trong bài viết của WPR không phải vì lực hấp dẫn của nền kinh tế Trung Quốc quá lớn, mà vì Trung Quốc đã tận dụng được khoảng trống khi Mỹ và châu Âu đang gồng mình dọn bớt những hệ lụy của cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính. Tuy nhiên, khoảng trống này vẫn chưa thực sự là bàn đạp bền vững cho nền kinh tế Trung Quốc.
Năm 2009, Tập đoàn dầu mỏ Anh – Australia Rio Tinto chấp nhận bồi thường Tập đoàn nhôm Chinalco của Trung Quốc 195 triệu USD sau khi Rio Tinto hủy hợp đồng được xem là vụ giao dịch đầu tư ra nước ngoài lớn nhất từ trước đến nay ở Trung Quốc. Nguyên nhân là vì các đối tác lo ngại bị Trung Quốc thâu tóm về một mối. Gần đây nhất là vụ hãng xe Geely của Trung Quốc mua lại thương hiệu Volvo thuộc Tập đoàn xe hơi nổi tiếng Ford của Mỹ.
Chính sách phát triển của Trung Quốc chủ yếu dựa vào đầu tư và hỗ trợ kỹ thuật trong các dự án hạ tầng, trong khi vấn đề về tiêu chuẩn an toàn đối với môi trường của các công ty Trung Quốc vẫn chưa đủ thuyết phục. Đạo đức kinh doanh là yếu tố được đánh giá chưa cao đối với nhiều doanh nghiệp của Trung Quốc, đặc biệt là những doanh nghiệp phục vụ cho thị trường nội địa. Trong khi đó, vấn đề quan trọng nhất, được xem là tử huyệt của Trung Quốc trong bối cảnh nước này muốn vươn ra thị trường nước ngoài lại xuất phát từ thị trường… nội địa.
Mặt khác, một trong những mối quan tâm lớn nhất là Trung Quốc cần duy trì nguồn nguyên vật liệu cơ bản để phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ nội địa tăng mạnh. Tuy nhiên, kinh tế phát triển đã gây ra tình trạng “chảy máu” nguồn năng lượng chưa từng có. Bên cạnh đó, hiện có đến 30% dân số nước này không có lương hưu, 2/3 nông dân trong tình trạng chỉ có thể trông chờ thu nhập tính theo từng ngày. Tỷ lệ thất nghiệp chính thức là 4,5%, tương đương với 10% dân số trong tuổi lao động.
Các nhà phân tích cho rằng, nền kinh tế Trung Quốc quá phụ thuộc vào xuất khẩu và đầu tư, địa ốc, tín dụng tăng trưởng quá nóng trong khi thu nhập bình quân theo đầu người vào khoảng 3.600 USD/năm. Mức này tương đương mức thu nhập các quốc gia nghèo khó như Algeria, El Salvador và Albania. Con số này của Mỹ 46.000 USD và Nhật Bản là 37.000 USD.
Nhà kinh tế học Kyohei Morita thuộc Quỹ Đầu tư Barclays Capital ở Tokyo nói: “GDP bình quân đầu người mới là yếu tố thực cần được quan tâm”. Theo nhận định của nhiều nhà kinh tế của Bắc Kinh, tất cả mới chỉ là sự khởi đầu. Để đạt được mục tiêu là đầu tàu kinh tế thì chính sách kinh tế của quốc gia châu Á này còn cần được điều chỉnh khá nhiều. Ngay sau khi có tin Trung Quốc vượt qua Nhật Bản, các nhà lãnh đạo Trung Quốc rất vui mừng nhưng vẫn khiêm tốn nói đúng bản chất của vấn đề: Trung Quốc vẫn chỉ là nền kinh tế đang phát triển.
Như Quỳnh
Sài Gòn Giải phóng
