Bin Laden chết, kinh tế Mỹ chưa hết bất ổn
Sau sự phấn kích ban đầu khi thông tin Bin Laden đã bị giết, thời điểm thống nhất không còn được hào hứng đón nhận bởi thị trường toàn cầu khi các nhà đầu tư lo lắng nguy cơ khủng bố trả thù ngay trước mắt, và nói chung là cảm giác bất ổn vẫn tiếp diễn trong nền kinh tế Mỹ.
Một trong những kết quả đáng chú ý nhất của tin tức gây chấn động về việc Osama Bin Laden đã bị giết là cảm giác thống nhất cả về chính trị và xã hội của Mỹ. Sự kiện này tạo ra cảm giác chiến thắng, sự tự hào và mục đích chung.
Đó là một tâm trạng mà nước Mỹ đã không cảm nhận được trong nhiều năm qua khi những tranh luận chính trị phân cực về cả những vấn đề nghiêm trọng và bình thường ngày càng tăng, dần dần làm mệt mỏi hệ sự vận hành của thống chính trị nước này.
Sau sự phấn kích ban đầu, thời điểm thống nhất không còn được hào hứng đón nhận bởi thị trường toàn cầu khi các nhà đầu tư lo lắng nguy cơ khủng bố trả thù ngay trước mắt, và nói chung là cảm giác bất ổn vẫn tiếp diễn trong nền kinh tế Mỹ.
Tuy nhiên cái chết của bin Laden có tiềm năng trở thành một bước ngoặt với nước Mỹ, và với tổng thống Barack Obama nói riêng, nếu tinh thần hợp tác có thể chuyển thành những chuyển biến tích cực trên quy mô rộng với cả hai đảng về các vấn đề kinh tế có vai trò quan trọng với sự thịnh vượng lâu dài của đất nước và của thế giới.
Tỷ lệ thất nghiệp vẫn cao. Tình trạng thất nghiệp đang ở mức báo động với rất nhiều thanh niên trong nước khi mà họ đang chuyển từ tình trạng thất nghiệp (unemployed) sang tình trạng không thể tìm được việc làm (unemployable).
Những trở ngại về ngân sách khác nhau đã hạn chế phạm vi các giải pháp dễ dàng thậm chí ngay cả khi mọi người mong muốn các giải pháp này được thực thi. Nợ và thâm hụt ngân sách ngày càng xấu đi cả ở cấp độ bang và liên bang.
Standard & Poor's, một tổ chức đánh giá lớn đã thực hiện việc đánh giá không thể hình dung được nếu là trước đây khi xếp hạng tín dụng AAA của đất nước ở mức triển vọng âm. Và người Mỹ không còn dựa vào ngân hàng trung ương cho một cuộc bơm tiền trong tưởng tượng khác chủ yếu để mua thời gian, sự lựa chọn và tính linh hoạt của họ.
Trên thực tế, nước Mỹ không thể tự bản thân thoát ra khỏi các vấn đề kinh tế hoặc nước này cũng không thể lẩn tránh vấn đề lâu hơn nữa. Trong khi đó, toàn thể thế giới vân tiếp tục vượt trội Mỹ trong tăng trưởng, tính cạnh tranh và tạo ra sự thịnh vượng.
Những vấn đề về cơ cấu được tạo ra trong nhiều năm và chúng đòi hỏi những giải pháp về cơ cấu phải được thực hiện kiên định trong một số năm. Đến tuần này, bất kỳ hy vọng hợp lý nào về những giải pháp như vậy đã bị tiêu tan bởi sự phân cực tiêu cực trong tiến trình chính trị của Mỹ.
Trên thực tế, rất nhiều cựu chiến binh Mỹ đã ai oán than trách sự thiếu mục đích, sự hợp tác và tầm nhìn chung một cách không thể lý giải được. Những tranh luận nghiêm trọng và kéo dài đã trở thành biệt lệ thay vì quy chuẩn. Một sự thay đổi có thể chấp nhận được trong tâm trạng của nước này, có thể xảy ra nhưng không chắc chắn, là phải thay đổi điều này.
Để nắm bắt được thời điểm này, ông Obama phải thúc đẩy sự thống nhất chính trị trên diện rộng với một loạt các giải pháp kinh tế mới mà nước Mỹ cần khẩn trương thực hiện. Dưới đây là một vài giải pháp để bắt đầu.
Tỷ lệ thất nghiệp phải được nhìn nhận sâu sắc hơn là một vấn đề mang tính chu kỳ; đó là một vấn đề mang tính chất cơ cấu đòi hỏi phải có những tiến bộ đồng thời về việc đào tạo lại nghề nghiệp, cải cách nhà ở, giáo dục, mạng lưới an sinh xã hội và sự cạnh tranh trong lĩnh vực tư nhân.
Các vấn đề về nợ và thâm hụt của đất nước có thể được giải quyết thông qua cải cách đồng thời đối với chi tiêu và doanh thu. Chúng ta đang nói đến không chỉ về cắt giảm ngân sách mà còn về cả cải cách thuế.
Quan trọng nhất, các đảng chính trị của Mỹ phải cùng nhau thống nhất rằng sự phát triển của chương trình cải cách cơ cấu không giữ vai trò trung tâm đối với việc cụ thể hóa tất cả mọi việc. Điều quan trọng và cấp bách là phải bắt tay vào mọi việc vì chúng ta luôn có thể sửa sai giữa chừng nếu cần.
Quay trở lại năm 2001, với cuộc tấn công ngày 9/11 do Bin Laden chỉ huy đã ảnh hưởng đến tâm trạng của nước Mỹ trong nhiều năm. Người Mỹ đã mất đi sự chủ động trong các giải pháp của họ, chứng kiến nước họ bị lôi kéo vào các cuộc chiến tranh ở nước ngoài và ngập trong lo lắng ngày càng tăng về những khoản tiền leo thang mà một nền kinh tế phải đối mặt trong thời điểm phải sử dụng đòn bẩy kinh tế không bền vững và vay nợ.
Bin Laden chết không thể thay đổi tất cả những điều này. Nhưng, với sự lãnh đạo chính trị khéo léo, thì cái chết của Bin Laden có thể đánh dấu thời điểm Mỹ thiết lập lại cảm giác thống nhất và tầm nhìn chung. Điều này vốn có vai trò trung tâm cho thành công của các cuộc cải cách cơ cấu. Chúng ta hãy cứ hy vọng rằng thời điểm này sẽ được nắm bắt vì quyền lợi của cả thế thế hiện tại và tương lai, cả ở Mỹ và ở nước ngoài.
Nguyễn Tuyến (Theo Time)
DIỄN ĐÀN KINH TẾ VIỆT NAM
