Bộ Tài chính nêu thực trạng thị trường tài sản mã hóa, lý do cần quy định công bố thông tin
Bộ Tài chính cho biết hoạt động sở hữu, giao dịch tài sản mã hóa đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam, trong khi việc thiếu quy định về công bố thông tin có thể làm gia tăng rủi ro lừa đảo, gian lận. Đây là một trong những cơ sở để cơ quan này xây dựng dự thảo Thông tư hướng dẫn chế độ báo cáo, công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa.
Thực trạng thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Ảnh: Internet
|
Theo Báo cáo đánh giá thực trạng quan hệ xã hội liên quan đến dự thảo Thông tư, Bộ Tài chính cho biết Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 đã công nhận tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự. Tài sản số bao gồm tài sản mã hóa, tài sản ảo và các loại tài sản số khác do Chính phủ quy định.
Trong quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09/09/2025 của Chính phủ về triển khai thí điểm thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam là văn bản pháp lý điều chỉnh các hoạt động trên thị trường. Nghị quyết quy định các nội dung cơ bản về quản lý hoạt động thị trường, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia cũng như trách nhiệm của các cơ quan quản lý, giám sát.
Khoảng 9.2 triệu người Việt Nam được ước tính sở hữu tài sản mã hóa
Báo cáo cho biết hiện chưa có số liệu chính xác về hoạt động phát hành tài sản mã hóa tại Việt Nam. Tuy nhiên, một số dự án chuỗi khối và tài sản mã hóa do người Việt Nam phát triển được thực hiện trên cơ sở pháp nhân thành lập tại nước ngoài, như Aura Network, Kyber Network, Axie Infinity hay Kardia Chain.
Về sở hữu tài sản mã hóa, theo GWI, khoảng 18.5% người sử dụng Internet tại Việt Nam đang sở hữu tài sản mã hóa, tương đương khoảng 9.2 triệu người. Trong khi đó, Triple-A ước tính 21.19% người dân Việt Nam sở hữu tài sản mã hóa, tương đương hơn 20 triệu người.
Theo ước tính của Chainalysis, tổng giá trị tài sản mã hóa người Việt Nam nắm giữ trong các năm 2022, 2023 và 2024 lần lượt là 100 tỷ USD, 120 tỷ USD và 105 tỷ USD. Bộ Tài chính lưu ý các số liệu này chủ yếu được tính toán dựa trên khảo sát trực tuyến, bỏ qua nhóm người dân không tiếp cận Internet nên có thể không phản ánh hoàn toàn chính xác tỷ lệ người dân sở hữu tài sản mã hóa.
Về giao dịch, người dân Việt Nam hiện chủ yếu giao dịch qua các sàn quốc tế như Binance, OKX. Theo Báo cáo địa lý về tiền mã hóa năm 2024 của Chainalysis, Việt Nam đứng thứ 5 về mức độ chấp thuận tiền mã hóa toàn cầu, thứ 3 về mức độ sử dụng sàn tập trung và thứ 6 về giao dịch qua các nền tảng phi tập trung. Tuy nhiên, Bộ Tài chính lưu ý đánh giá này dựa trên lưu lượng truy cập web vào các nền tảng giao dịch, các số liệu chưa được kiểm chứng và có thể không chính xác do người dùng có thể sử dụng VPN và các công cụ tương tự để che giấu địa chỉ thực.
Theo Chainalysis, 51.1% giao dịch tài sản mã hóa của Việt Nam được thực hiện thông qua các sàn giao dịch tập trung, 25.8% qua các sàn giao dịch phi tập trung và 23.1% qua các nền tảng khác như nền tảng tài chính phi tập trung, nền tảng môi giới. Nhà đầu tư Việt Nam được tổ chức này ước tính đã thu lợi khoảng 1.18 tỷ USD từ đầu tư tài sản mã hóa trong năm 2023, đứng thứ 3 trên thế giới sau Mỹ và Anh.
Bộ Tài chính nêu rủi ro rửa tiền, gian lận
Theo báo cáo, tính bán ẩn danh và khả năng giao dịch trực tuyến, xuyên biên giới khiến tài sản mã hóa có thể bị lợi dụng cho các mục đích rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Các phương thức được nêu gồm sử dụng sàn giao dịch tập trung, nền tảng DeFi, máy trộn tiền mã hóa, cầu nối chuỗi khối, thị trường mua bán trao tay và tài sản mã hóa ẩn danh.
Báo cáo cũng cho rằng sự phức tạp về công nghệ và việc chưa có các quy định liên quan đến công bố thông tin về tài sản mã hóa làm gia tăng rủi ro lừa đảo, gian lận trong hoạt động đầu tư, giao dịch tài sản mã hóa. Bộ Tài chính cho biết đã nhiều lần nhận được công văn từ các cơ quan Cảnh sát điều tra thuộc Bộ Công an đề nghị cung cấp thông tin.
Thị trường thí điểm tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ
Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện lựa chọn tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Căn cứ nghị quyết và quy trình cấp giấy phép ban hành kèm Quyết định số 81/QĐ-BTC ngày 19/01/2026, Bộ Tài chính đang tiếp nhận hồ sơ và phối hợp với các bộ, ngành liên quan thực hiện cấp giấy phép cho các tổ chức đáp ứng điều kiện.
Bộ Tài chính cho rằng ngay sau khi có doanh nghiệp được cấp phép, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa cần triển khai công tác giám sát thị trường, tổng hợp và báo cáo tình hình thị trường cho các bộ, ngành quản lý theo chức năng, nhiệm vụ quy định tại Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP và theo yêu cầu của cơ quan quản lý.
Cần quy định về báo cáo, công bố thông tin
Bộ Tài chính cho rằng việc ban hành Thông tư hướng dẫn về báo cáo, công bố thông tin trên thị trường giao dịch tài sản mã hóa là cần thiết để thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này theo nhiệm vụ, quyền hạn được Chính phủ phân cấp tại Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP và quy định pháp luật hiện hành.
Theo đề xuất của Bộ Tài chính, Thông tư cần hướng dẫn hoạt động báo cáo, công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa nhằm bảo đảm tính thống nhất trong thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm của các đối tượng tham gia thị trường; hỗ trợ xây dựng nguồn thông tin, dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát; đồng thời hoàn thiện cơ chế giám sát thị trường và bảo đảm tính công khai, minh bạch.
Mai Quốc
