Bộ trưởng Thăng: Tổng cty đừng như mẹ ghẻ, con chồng!
Thẳng thắn nhìn nhận những khuyết điểm, yếu kém của ngành GTVT, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng cho rằng, cần phải tái cơ cấu tổng thể về ngành nghề, về sản phẩm, tài chính… chống xu hướng “ly khai” của công ty con với công ty mẹ.
Xu hướng công ty con "ly khai" công ty mẹ
Trong một hội nghị mới đây về doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thuộc Bộ GTVT, ông Nguyễn Chiến Thắng, Phó Vụ trưởng Vụ tổ chức cán bộ (Bộ GTVT) cho biết: Việc chuyển đổi, sắp xếp đổi mới DNNN ngành giao thông, trong đó có việc chuyển đổi các công ty thành viên thành công ty con đã phát huy tính tự chủ của doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh, xóa bỏ được tư tưởng trông chờ ỷ lại của các đơn vị thành viên... Tuy nhiên, sau khi hình thành công ty con, công ty mẹ lại gặp khó khăn trong quản lý điều hành.
Cụ thể, người đại diện phần vốn tại doanh nghiệp khác rất khó phát huy vai trò của người đại diện (vì vừa điều hành công ty con vừa phải bảo vệ quyền lợi của công ty mẹ). Ngoài ra việc thành lập công ty con cũng đồng nghĩa với việc chia sẻ, cắt bỏ một chức năng, một phần việc của công ty mẹ, làm giảm bớt sức mạnh của công ty mẹ. Không những thế với công ty con, do quy mô còn nhỏ nên chưa thu hút được vốn đầu tư lớn.
Trước thực trạng trên, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng cho rằng: Tái cơ cấu không phải chỉ sắp xếp đơn vị nọ vào đơn vị kia, mà là tái cơ cấu tổng thể về ngành nghề, về sản phẩm, tài chính, công nghệ, nguồn nhân lực...
"Trong đề án tái cơ cấu doanh nghiệp các tổng công ty mẹ và các công ty con phải có mối liên hệ mật thiết với nhau. Một Tổng công ty như một bị khoai tây, các công ty liên hệ với nhau bằng cơ chế, chính sách, tài chính, công nghệ, sản phẩm... chứ không phải như bị khoai tây khi đổ ra thì lăn mỗi nơi một củ", Bộ trưởng Thăng nói.
Ông Thăng cũng thẳng thắn nhìn nhận hiện tượng các công ty con có xu hướng "ly khai" công ty mẹ là do các Tổng công ty chưa có vai trò, hoặc không có vai trò gì đối với công ty con.
"Khi tôi hỏi Tổng công ty Công nghiệp ô tô Việt Nam đánh giá thế nào về vai trò của tổng công ty, thì các anh ấy trả lời, tổng công ty với chúng tôi cũng giống như Bộ với tổng công ty. Có giám đốc doanh nghiệp lại trả lời, với họ có tổng công ty cũng được, không có cũng được. Rõ ràng như thế là các anh tổng công ty chưa có vai trò, hoặc không có vai trò gì với công ty con", ông Thăng cho biết.
Từ nhìn nhận của mình, ông Thăng cho rằng, phải tái cơ cấu tổng thể DNNN, nhưng phải xác định rõ vai trò của tổng công ty mẹ, kể cả công ty mẹ chi phối về vốn, thị trường, công nghệ... thì mới gắn kết trong một khối được.
"Tổng Công ty mẹ phải biết vui khi công ty con làm ăn được. Trái lại, khi công ty con gặp khó khăn thì công ty phải biết che chở, động viên và giúp đỡ về thị trường, công nghệ, tài chính như thế mới ra công ty mẹ. Tránh tình trạng công ty mẹ với công ty con như mẹ ghẻ với con chồng, mẹ bắt con phụng dưỡng suốt đời...", ông Thăng cho biết.
Không thể cào bằng DN
Ông Thăng cũng cho rằng các DNNN phải tính toán đánh giá lại tất cả các nguồn lực để tăng vốn điều lệ của các tổng công ty trước khi cổ phần hóa (CPH). Bởi, trước khi CPH một tổng công ty với 200 tỷ đồng bán đi một nửa sẽ chẳng giải quyết được gì, không những thế với một công ty với tổng số vốn như vậy khi bán đi cũng không có giá trị.
"Phải tái cấu trúc lại doanh nghiệp bằng việc tăng vốn điều lệ lên, phải có các dự án đầu tư, có công ăn việc làm cho người lao động... thì khi CPH mới đem lại giá trị thăng dự, chứ nếu không thậm chí bán bằng cũng không bán được", ông Thăng nói.
Ông Thăng cũng nói rõ, CPH không phải là tư nhân hóa, bởi hiện nay có một số doanh nghiệp con của các tổng công ty CPH, nhưng thực chất là tư nhân hóa, và như vậy người lao động không được gì, nhà nước không được gì, chỉ một số cá nhân được lợi.
Bên cạnh đó, ông Thăng cũng đề xuất phải đổi mới Vụ đổi mới doanh nghiệp.
"Muốn tăng tốc đổi mới doanh nghiệp thì Vụ đổi mới doanh nghiệp phải đổi mới. Vụ cũng đã hoàn thành nhiệm vụ lịch sử trong một giai đoạn và đến bây giờ cũng cần phải đổi mới.
Muốn đổi mới doanh nghiệp thì phải có những người từng làm quản lý nhà nước, những người đã từng làm doanh nghiệp, thì mới thấu hiểu, mới chia sẻ được với doanh nghiệp. Chứ toàn những người chưa làm doanh nghiệp bao giờ, nhưng cứ xuống chỉ đạo vạch ra rồi không biêt làm thế nào cả thì rất khó", ông Thăng nói.
Ngoài ra, ông Thăng cũng nhấn mạnh, muốn hoàn thành lộ trình đổi mới, sắp xếp DNNN thì cũng cần phải xử lý những DN nào không hoàn thành, chứ hiện tại DN hoàn thành và không hoàn thành đều như nhau. Cần phải có một thái độ hết sức quyết liệt và nghiêm túc, ai không hoàn thành thì phải xử lý, đây cũng là một nhiệm vụ thực hiện chủ trương của Đảng và Chính phủ.
Vũ Điệp
Diễn đàn kinh tế Việt Nam
