Cá tra bị đưa vào danh sách đỏ
Trong Cẩm nang Hướng dẫn tiêu dùng thủy sản năm 2010-2011 của WWF tại một số nước như Đức, Áo, Thụy Sĩ, Bỉ, Na Uy và Đan Mạch, cá tra được đưa vào danh sách đỏ với hầu hết lý do chủ yếu là môi trường nuôi cũng như việc sử dụng thức ăn, hóa chất và thuốc thú y trong nuôi cá tra “có vấn đề”. Tuy nhiên đã không có bằng chứng cụ thể nào được đưa ra để chứng minh cho điều đó.
Thậm chí ngay trong các Cẩm nang Hướng dẫn tiêu dùng thủy sản tại một số nước thuộc Cộng đồng Châu Âu cũng có sự khác biệt khi đưa tên cá tra vào các danh sách khác nhau, như tại Bỉ và Đức, cá tra có tên trong cả 3 danh sách đỏ - xanh – vàng trong khi tại các nước còn lại, cá tra chỉ có tên trong danh sách đỏ. Chính điều này đã cho thấy phải chăng các cuốn Cẩm nang Hướng dẫn tiêu dùng thủy sản “có vấn đề”?
Trong những năm gần đây, cá tra là một trong những loài thủy sản luôn được người tiêu dùng Châu Âu lựa chọn trong các bữa ăn gia đình do chất lượng an toàn với giá cả phải chăng. Các nghiệp đoàn và tổ chức khai thác cá thịt trắng tại Châu Âu cạnh tranh không lại nên đã mở nhiều chiến dịch bôi xấu cá tra về môi trường nuôi nhưng thực chất từ năm 2004, cá tra Việt Nam đã được nuôi trong ao đáp ứng các tiêu chuẩn của hệ thống quản lý SQF 1000 CM do Hiệp hội Tiếp thị Thực phẩm (FMI) Mỹ làm chủ sở hữu và điều hành. Tiêu chuẩn này đáp ứng các tiêu chí an toàn thực phẩm nghiêm ngặt cả của Mỹ và nhiều nước khác, cũng như thỏa mãn những đòi hỏi khắt khe của người tiêu dùng ở các thị trường. Các DN chế biến và XK cá tra Việt Nam luôn cập nhật thông tin về các hệ thống quản lý chất lượng mới nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng ngày càng tốt hơn những yêu cầu về tiêu chuẩn quốc tế liên tục được đặt ra và đòi hỏi của người tiêu dùng đối với sản phẩm cá tra Việt Nam.
Hiện nay, hầu hết DN chế biến và XK cá tra Việt Nam đã xây dựng các hệ thống xuyên suốt từ con giống tới sản phẩm XK nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm “từ trang trại đến bàn ăn”. Một số nhà máy và vùng nuôi cá tra Việt Nam đã được cấp chứng nhận Gobal GAP. Sản phẩm cá tra Việt Nam đã và đang được XK đến trên 120 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của EU, Ôxtrâylia, Mỹ, Nhật Bản... Khối lượng XK cá tra sang các thị trường luôn tăng trưởng đều đặn hằng năm. Đây là minh chứng cho thấy sản phẩm cá tra Việt Nam không chỉ được ưa thích vì hương vị thơm ngon, có giá trị dinh dưỡng cao mà còn đáp ứng được các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, thông tin đăng tải gần đây trên mạng IntraFish cho biết: Cá tra đã được đưa vào danh sách đỏ trong Cẩm nang Hướng dẫn tiêu dùng thủy sản vừa cập nhật do Quỹ Động vật Hoang dã Thế giới (WWF) công bố trong năm nay.
Cá tra, một mặt hàng chủ lực nằm trong danh mục đầu tư của các công ty thủy sản ở Châu Âu, hiện đã có tên trong danh sách đỏ mà WWF đưa vào trong các Cẩm nang Hướng dẫn tiêu dùng thủy sản năm 2010 tại Đức, Áo, Thụy Sĩ, Bỉ, Na Uy và Đan Mạch – vốn trước đây nằm trong danh sách vàng. Điều này đồng nghĩa với việc WWF khuyên người tiêu dùng nên lựa chọn thủy sản khác thay thế. Đối với các loài thuộc danh sách vàng, WWF khuyến cáo người tiêu dùng vẫn có thể mua, nhưng chỉ nên chọn là sản phẩm thứ yếu so với các loài trong danh sách xanh.
Nhà lãnh đạo thủy sản toàn cầu của WWF Mark Powell nói với IntraFish rằng sự xuống hạng này là do “giảm các vấn đề về quản lý và kiểm soát”. Tuy nhiên các thứ hạng này vẫn có thể thay đổi khi chúng tôi có thông tin mới. Năm nay chúng tôi đã cập nhật cơ chế chấm điểm cho cá nuôi và đang trong quá trình thực hiện tương tự cho cá khai thác.
Ông nói thêm: Trong một số trường hợp, các cẩm nang hướng dẫn này sẽ có các đánh giá khác nhau hoặc các đánh giá chi tiết hơn, phụ thuộc vào thực tế trên thị trường.
Vì vậy, đối với Đức và Bỉ, cá tra nuôi hữu cơ nằm trong danh sách xanh. Trong cẩm nang hướng dẫn tại Bỉ, cá tra có tên trong cả hai danh sách vàng và đỏ; với danh sách đỏ, cá tra được ghi chú là do tập đoàn bán lẻ hàng đầu Delhaize Group tiêu thụ.
WWF xem xét nhiều điểm cung ứng khác nhau trên thị trường, sau đó sàng lọc và đưa vào trong cẩm nang hướng dẫn, nghĩa là được tóm tắt lại theo đúng bản chất của nó. Powell nói: "Chúng tôi cung cấp cho các đối tác kinh doanh của chúng tôi nhiều thông tin chi tiết hơn. Ví dụ, thông tin về cá tra mà một nhà bán lẻ như Edeka sẽ nhận được là toàn diện và đầy đủ hơn."
Powell cho biết: WWF đang hướng chính sách thông tin liên lạc toàn cầu tới người tiêu dùng và DN thủy sản. Phần lớn thông tin này được coi là lý do đằng sau danh sách đỏ trong cẩm nang hướng dẫn tại Đan Mạch.
"Vấn đề chủ yếu là do các trại nuôi gây ô nhiễm môi trường tự nhiên, vì thức ăn, hóa chất và thuốc trừ sâu được thải ra sông và hồ, và vì nguy cơ lây bệnh từ cá nuôi sang cá tự nhiên. Danh sách này cũng cho biết có thể thức ăn sử dụng trong sản xuất được lấy từ nguồn cung khai thác lạm thác”.
Cẩm nang hướng dẫn này cũng đề cập đến sự kiện cá tra ghi nhãn Hội đồng Quản lý Nuôi trồng thuỷ sản (ASC) trên thị trường - dự kiến sẽ được tung ra thị trường vào năm 2011.
Cẩm nang hướng dẫn tại Đan Mạch nói rằng: Chừng nào mà ASC chưa xuất hiện trên thị trường, thì bạn vẫn không biết là cá tra được nuôi bền vững. Vì vậy, WWF khuyến nghị bạn nên tìm một loài thủy sản khác thay thế, ví dụ như một loài thủy sản trong danh sách xanh.
Trong thời gian gần đây, cá tra Việt Nam đã bị “đánh hội đồng” trên thị trường Châu Âu như bài chỉ trích của một chính trị gia ở Châu Âu và bài báo chống cá tra trên kênh truyền hình Today của Mỹ. Tuy nhiên, cũng có nhiều tập đoàn bán lẻ thủy sản lớn tại Anh như Findus Group và Birds Eye Group lại lên tiếng bảo vệ sản phẩm cá tra cũng như môi trường nuôi cá tra.
Vasep
