Các bộ vẫn bất đồng về con tôm
Ngày 15.8, bộ TN&MT có văn bản gửi bộ NN&PTNT, đề nghị để có đủ căn cứ xem xét, đưa tôm thẻ chăn trắng và hàu Thái Bình Dương ra khỏi danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại môi trường như đề nghị trước đó, bộ NN&PTNT cần có tài liệu, nghiên cứu chứng minh.
Nhiều nước đang "dè chừng" tôm thẻ chân trắng
Trong văn bản gửi bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (NN&PTNT) do thứ trưởng bộ Tài nguyên và môi trường (TN&MT)Bùi Cách Tuyến ký ngày 15.8, cho rằng việc đưa tôm thẻ chân chân trắng và hàu Thái Bình Dương vào danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại (tại thông tư 22, có hiệu lực từ ngày 15.8) sau khi đã thực hiện đúng quy trình. Quan điểm của bộ này là dựa trên nguyên tắc phòng ngừa là chủ yếu, tham khảo kết quả nghiên cứu, khuyến cáo của các tổ chức trong nước và quốc tế, và kết luận của Hội đồng tư vấn khoa học do bộ này lập.
Theo bộ TN&MT, tại một số nước trên thế giới, tôm thẻ chân trắng được ghi nhận là đã thoát ra khỏi khu vực nuôi trồng có kiểm soát, rồi tồn tại ngoài tự nhiên. Ngay tổ chức nông lương quốc tế (FAO) cũng cảnh báo, loài tôm này nếu thiết lập được quần thể trong tự nhiên sẽ cạnh tranh với các loài bản địa, gây ra các tác động lâu dài đối với đa dạng sinh học, nên hết sức thận trọng. Bộ này cũng cho biết, loài tôm thẻ chân trắng còn là vật chủ chính mang virus gây hội chứng Taura (bệnh đỏ đuôi). Hiện loại bệnh này đã gây hại ở những nước nuôi diện tích lớn như Trung Quốc, Thái Lan, Ecuador. Một số nước như Indonesia, Srilanca, Úc khoanh nuôi hạn chế; Philippines, Malaysia đã thông báo cấm nuôi; còn Thái Lan, nước từng phát triển nuôi sản lượng lớn, nhưng nay cũng cấm nhập loài tôm thẻ chân trắng.
Bên cạnh đó, theo bộ TN&MT, ngoài việc mang virus gây bệnh Taura, tôm thẻ chân trắng còn mang nhiều loại virus khác như WSSV, BP, IHNV, REO, LOVV và TSV là những bệnh có thể và đã lan truyên sang các loài tôm bản địa như tôm sú. Vì thế, thế giới đã khuyến cáo cần có những biện pháp cẩn trọng trong nuôi trồng loài tôm thẻ chân trắng và đưa loài này vào danh mục tiềm năng ưu tiên quản lý đối với loại ngoại lai xâm hại.
Riêng đối với loài hàu Thái Bình Dương, được nhập khẩu và nuôi ở nước ta từ năm 2007, tập trung ở một số địa phương là Quảng Ninh, Hải Phòng, Thừa Thiên Huế. Tuy nhiên, theo bộ TN&MT, loại hàu này đang gây hại ở nhiều nơi ở châu Âu. Chẳng hạn ở Hà Lan, sự tăng trưởng của loài này gây suy giảm của loài trai xanh, các loài động vật nổi, động vật lớn. Ước tính hằng năm, ngành nuôi trai xanh Đức phải chịu thiệt hại 25 triệu euro do sự cạnh tranh của hàu Thái Bình Dương. Hơn nữa, loại hàu này cũng nằm trong danh mục của chương trình xâm hại toàn cầu (Global invasive species program - GISP) và được ghi nhận là loài ngoại lai xâm hại tại Nam Mỹ và Nam Phi.
Bộ nói nên loại, bộ nói không cần
Theo bộ TN&MT, khi xây dựng thông tư 22, đã nhận được ý kiến trái chiều giữa các bộ về hai đối tượng trên. Bộ NN&PTNT đề nghị đưa tôm thẻ chân trắng ra khỏi danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại, vì đây là loại nuôi nhiều tỉnh ven biển, và và đối tượng nuôi chủ lực của thủy sản Việt Nam, nhưng không gửi các tài liệu chứng minh sự “vô hại” của các đối tượng trên. Trong khi đó, bộ Khoa học và công nghệ, cũng như Hội đồng tư vấn khoa học do bộ TN&MT lập, lại có ý kiến đề nghị đưa hai đối trượng trên vào danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại.
Để có đủ căn cứ xem xét, quyết định đưa hai đối tượng nuôi trên ra khỏi danh mục như bộ NN&PTNT trước đó, bộ TN&MT đề nghị bộ NN&PTNT cung cấp các thông tin, tài liệu liên quan đến quá trình nghiên cứu, khảo nghiệm, đánh giá về các khả năng xâm hại của loài ngoại lai này đối với các loài bản địa, trong đó có đánh giá về khả năng của tôm thẻ chân trắng trong việc truyền bệnh virus gây hội chứng Taura.
Theo phó tổng cục trưởng Thủy sản (bộ NN&PTNT), hiện tôm thẻ chân trắng đang phát triển rất lớn ở nhiều nước trong khu vực như Thái Lan, Trung Quốc. Còn ở nước ta, loài tôm này chiếm khoảng 30% sản lượng tôm cả nước, với hơn 100.000 tấn mỗi năm. Tôm thẻ chân trắng và hàu Thái Bình Dương là những loài nuôi chủ lực của ngành thủy sản nước ta. Ông Tuấn nói: “Bộ TN&MT đề nghị cung cấp các tài liệu, nghiên cứu, chúng tôi sẵn sàng cung cấp để bảo vệ quan điểm của mình. Còn về việc khả năng mang virus và truyền bệnh Taura, thế giới đã cảnh báo từ lâu rồi. Cũng vì cảnh báo ở nhiều nước, lo ngại bệnh Taura, nên bộ Thủy sản (cũ) khi nhập loài này vào nuôi đã cho phát triển thận trọng, dè dặt. Tuy nhiên, hơn chục năm nay, bệnh Taura trên tôm ở Việt Nam có phát đâu, mà chủ yếu là các dịch bệnh khác”.
Châu An
sài gòn tiếp thị
