Các khoản phụ cấp được miễn thuế thu nhập cá nhân từ ngày 01/07/2026
Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân, có hiệu lực vào ngày 01/07/2026 có nhiều quy định nổi bật về người nộp thuế, thu nhập chịu thuế,… đặc biệt là các khoản phụ cấp được miễn trừ thuế thu nhập cá nhân.
Trên cơ sở quy định tại điểm c khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, có thể hiểu các khoản phụ cấp, trợ cấp và thu nhập khác chỉ bị tính thuế khi chúng mang tính chất tiền lương, tiền công, tức là tạo ra lợi ích kinh tế trực tiếp cho cá nhân người lao động. Ngược lại, những khoản được pháp luật xác định nhằm bù đắp điều kiện lao động, thực hiện chính sách xã hội hoặc hỗ trợ người lao động trong hoàn cảnh đặc biệt sẽ không bị coi là thu nhập chịu thuế.
Phụ cấp và trợ cấp theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công
Nhóm miễn thuế đầu tiên được quy định rõ tại điểm c khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 là các khoản phụ cấp và trợ cấp theo pháp luật về ưu đãi người có công. Đây là các khoản chi mang bản chất đền ơn đáp nghĩa và thực hiện chính sách xã hội đặc biệt đối với thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, người hoạt động kháng chiến và các đối tượng có công khác theo pháp luật chuyên ngành.
Việc miễn thuế đối với các khoản trợ cấp này không phải là thu nhập phát sinh từ hoạt động lao động hay kinh doanh mà là sự hỗ trợ ưu đãi đối với người có công.
Phụ cấp quốc phòng, an ninh
Nhóm tiếp theo là phụ cấp quốc phòng và phụ cấp an ninh không thuộc thu nhập chịu thuế, qua đó bảo đảm tính đặc thù của chế độ trong lực lượng vũ trang nhân dân. Các khoản phụ cấp này thường gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội và thực hiện các nhiệm vụ có điều kiện sinh hoạt đặc biệt.
Nếu áp dụng thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản phụ cấp này thì chính sách đãi ngộ dành cho cán bộ, chiến sĩ sẽ bị suy giảm đáng kể, làm mất đi ý nghĩa hỗ trợ nghề nghiệp đặc thù, vì vậy việc miễn thuế được xem là giải pháp cần thiết nhằm duy trì ổn định nguồn nhân lực trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh.
Phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với ngành, nghề hoặc công việc ở nơi làm việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm
Một nhóm quan trọng không tính thuế thu nhập cá nhân là phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với ngành, nghề hoặc công việc ở nơi làm việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm.
Quy định này thể hiện người lao động làm việc trong môi trường có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cần được bù đắp rủi ro nghề nghiệp, không phải chịu thêm nghĩa vụ thuế. Phụ cấp độc hại thực chất là khoản hỗ trợ nhằm tái tạo sức lao động, giảm thiểu tác động tiêu cực từ điều kiện làm việc và khuyến khích duy trì lực lượng lao động trong các ngành nghề đặc thù.
Vì vậy, việc miễn thuế đối với khoản phụ cấp này là sự kết hợp giữa chính sách lao động và chính sách thuế nhằm hỗ trợ người lao động.
Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực theo quy định của pháp luật
Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 tiếp tục kế thừa cơ chế miễn thuế đối với phụ cấp thu hút và phụ cấp khu vực theo quy định của pháp luật chuyên ngành nhằm phục vụ chiến lược phát triển cân bằng giữa các vùng kinh tế.
Các khoản phụ cấp này thường áp dụng đối với người lao động làm việc tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, vùng sâu, vùng xa hoặc khu vực biên giới, hải đảo, nơi chi phí sinh hoạt cao và điều kiện làm việc hạn chế, tạo động lực phân bổ lao động hợp lý trên phạm vi cả nước. Do đó việc miễn thuế giúp bảo đảm hiệu quả của chính sách thu hút nhân lực.
Phụ cấp, trợ cấp và sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả
Theo điểm c khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, các khoản phụ cấp, trợ cấp và sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả cho cán bộ, công chức, viên chức làm việc tại cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự hoặc tổ chức quốc tế không thuộc diện chịu thuế. Những khoản chi này được quy định nhằm hỗ trợ chênh lệch chi phí, điều kiện sinh hoạt và yêu cầu công tác tại nước ngoài, nơi mức sống và chi phí thường cao hơn trong nước.
Các khoản trợ cấp bảo hiểm xã hội
Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 tiếp tục quy định các khoản trợ cấp không chịu thuế liên quan bảo hiểm xã hội bao gồm trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, trợ cấp do suy giảm khả năng lao động, trợ cấp hưu trí một lần, trợ cấp tuất hàng tháng và các khoản trợ cấp khác theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Những khoản chi này phát sinh từ hệ thống bảo hiểm xã hội nhằm hỗ trợ người lao động trước các rủi ro nên không thể xem là thu nhập mang tính sinh lợi. Việc miễn thuế bảo đảm rằng người lao động nhận được đầy đủ giá trị hỗ trợ mà pháp luật an sinh xã hội hướng tới.
Trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm
Trong bối cảnh thị trường lao động có nhiều thay đổi, việc thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động hoặc doanh nghiệp tái cơ cấu sản xuất kinh doanh dẫn đến người lao động bị mất việc làm là điều khó tránh khỏi.
Vì vậy, Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 quy định rõ trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm không phải là thu nhập chịu thuế. Đây là khoản tiền nhằm hỗ trợ người lao động ổn định cuộc sống trong giai đoạn chuyển tiếp tìm kiếm việc làm mới, giảm bớt khó khăn khi nghỉ việc.
Các khoản trợ cấp mang tính chất bảo trợ xã hội
Điểm c khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 cũng quy định các khoản trợ cấp mang tính chất bảo trợ xã hội được miễn thuế thu nhập cá nhân, nhằm hỗ trợ cho người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt hoặc các đối tượng cần được trợ giúp xã hội. Đây là nhóm chính sách nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu và công bằng xã hội, do đó không phải chịu thuế thu nhập cá nhân.
Các khoản phụ cấp, trợ cấp khác không mang tính chất tiền lương, tiền công do Chính phủ quy định
Quy định mang tính mở của Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 là việc trao thẩm quyền cho Chính phủ quy định bổ sung các khoản phụ cấp, trợ cấp hoặc thu nhập khác không mang tính chất tiền lương, tiền công để được miễn thuế.
Cơ chế này cho phép hệ thống pháp luật thuế linh hoạt thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của quan hệ lao động và mô hình kinh tế mới mà không cần sửa đổi luật mỗi khi có chế độ phụ cấp mới.
Tác động của quy định đối với người lao động và doanh nghiệp
Quy định tại điểm c khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 sẽ hỗ trợ người lao động được nhận các khoản hỗ trợ mang tính xã hội mà không bị khấu trừ thuế thu nhập cá nhân. Đồng thời, doanh nghiệp có cơ sở pháp lý rõ ràng đề ra chính sách đãi ngộ phù hợp, cân bằng giữa tiền lương và phụ cấp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị nhân sự.
Có thể thấy, điểm c khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 đã thiết lập khung pháp lý đầy đủ và rõ ràng về các khoản phụ cấp, trợ cấp được miễn thuế thu nhập cá nhân trên cơ sở phân định bản chất của thu nhập.
Những khoản mang tính chính sách xã hội, bù đắp điều kiện lao động hoặc hỗ trợ người lao động trước rủi ro cuộc sống đều được loại trừ khỏi thu nhập chịu thuế nhằm bảo đảm công bằng và nhân văn trong chính sách thuế.
Việc nắm vững quy định này không chỉ giúp người lao động bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn góp phần thúc đẩy tính minh bạch của hệ thống thuế.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng
