Cải cách tài chính khó của Mỹ khó cản được tự doanh
Liệu Chính phủ Mỹ có đạt được mục đích với dự luật ngăn cấm các ngân hàng thực hiện hoạt động đầu cơ bằng tiền của mình?
Nghiệp vụ tự doanh (thực hiện các vụ đặt cược trên thị trường phái sinh bằng tiền của chính mình) đã mang lại lợi nhuận khổng lồ cho các tổ chức tài chính Phố Wall (New York, Mỹ) trong những năm gần đây, nhưng cũng đẩy họ vào chỗ rủi ro. Đó là lý do Quốc hội Mỹ soạn thảo quy định Volcker nhằm ngăn cấm các ngân hàng thực hiện các hoạt động đầu cơ bằng tiền của chính mình.
Không thể hạn chế rủi ro
Có lẽ Chính phủ Mỹ khó mà đạt được mục đích với dự luật mới. Bởi lẽ, trong số các vụ đặt cược (dựa trên xu hướng của thị trường chứng khoán hoặc diễn biến giá hàng hóa như than, vàng), có nhiều vụ được các ngân hàng thực hiện thay mặt khách hàng. Các ngân hàng cho biết, vẫn sẽ tiếp tục thực hiện các vụ đặt cược như vậy mặc cho những ràng buộc trong quy định mới.
Trên thực tế, nhiều vụ giao dịch được thực hiện nhân danh khách hàng đã để lại những khoản lỗ cho các ngân hàng. JPMorgan Chase và Goldman Sachs chẳng hạn, mỗi ngân hàng đã lỗ hơn 100 triệu USD trong các vụ giao dịch thực hiện thay mặt khách hàng trong khoảng thời gian từ tháng 4-7.2010.
Những khoản thua lỗ như vậy đã góp phần dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính và buộc Chính phủ Mỹ phải bỏ ra hàng tỉ USD để cứu nguy cho các tổ chức tài chính. Tuy nhiên, điều đáng nói là nhiều trong số các giao dịch trên mang danh nghĩa thực hiện thay mặt khách hàng, nhưng thực chất là các ngân hàng tiến hành tự doanh.
“Bạn có thể sử dụng hoạt động khách hàng làm bình phong cho những gì bạn đang làm. Những khoản lỗ như vậy vẫn xuất hiện. Nó đã chỉ ra những điều mà dự luật cải cách tài chính chưa giải quyết được”, chuyên gia phân tích Janet Tavakoli, hiện điều hành một hãng tư vấn tài chính riêng ở Mỹ, nhận định.
Sự lập lờ này có thể sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho tương lai của hoạt động giao dịch tại Phố Wall. So với quy mô của các ngân hàng, những khoản lỗ trên là không đáng kể, nhưng chúng cho thấy một điều rằng, các ngân hàng vẫn có thể tiếp tục đặt cược vào các thương vụ rủi ro bằng tiền của chính mình, dù trên danh nghĩa là thực hiện thay mặt khách hàng.
Vẫn là tự doanh
Thậm chí trước khi các quy định mới được thông qua, Morgan Stanley và JPMorgan đã bắt đầu giải tán bộ phận tự doanh và chuyển các chuyên viên thực hiện giao dịch tự doanh sang làm việc tại các bộ phận giao dịch có liên quan đến khách hàng. Goldman Sachs cũng đang xem xét việc đưa các chuyên viên giao dịch tự doanh giỏi lên nắm giữ các chức vụ quản lý tài sản cho các nhà đầu tư bên ngoài.
Tuy nhiên, dù có đóng cửa bộ phận tự doanh và cơ cấu lại nhân sự để phù hợp với quy định Volcker, giao dịch theo kiểu tự doanh vẫn còn đất sống, tất nhiên là dưới một hình thức khác. Chẳng hạn, năm nay, nhiều công ty bảo hiểm lớn đã tiếp cận Goldman Sachs, đặt cược rằng các thị trường sẽ biến động. Goldman thì đặt cược ngược lại. Nhưng các thị trường đã trở nên bất ổn vào tháng 5 và ngân hàng này đã nhanh chóng bị lỗ 250 triệu USD.
Goldman Sachs đã từ chối bình luận về khoản thua lỗ này. Tuy nhiên, trong cuộc họp với giới phân tích tháng 7 vừa qua, Giám đốc Tài chính David Viniar của Goldman Sachs giải thích rằng: “Chúng tôi đã không kịp phòng ngừa rủi ro”.
Tuy nhiên, nhiều tháng trước khi có vụ giao dịch này, bộ phận nghiên cứu của Goldman Sachs đã xác định việc đặt cược đi ngược lại sự biến động của thị trường là 1 trong 10 chiến lược giao dịch hàng đầu cho năm 2010. Goldman Sachs đã đi theo chiến lược do mình đặt ra và đặt cược tiền của mình vào canh bạc mà không phòng ngừa rủi ro bằng cách ký hợp đồng thứ 2 với một khách hàng khác (ở hợp đồng này, Goldman sẽ đặt cược rằng thị trường sẽ biến động. Giả sử Goldman thua lỗ ở vụ giao dịch đầu tiên thì sẽ thắng ở vụ đặt cược thứ 2. Nếu làm như vậy, Goldman đã không bị thua lỗ).
Rõ ràng, bằng cách thức trên, một vụ giao dịch thực hiện cho khách hàng có thể trở thành một vụ đặt cược theo đúng nghĩa tự doanh.
Đương nhiên, trong một số trường hợp, các ngân hàng cũng phải chấp nhận một rủi ro tài chính nào đó để có thể thực hiện các giao dịch một cách nhanh chóng và giữ tính thanh khoản cho thị trường.
Mặt khác, không hề dễ dàng để phân biệt rạch ròi giữa chứng khoán tự doanh với chứng khoán nắm giữ cho khách hàng. Chẳng hạn, Goldman Sachs đã thu về khoảng 37,3 tỉ USD từ các hoạt động giao dịch trong năm 2009, theo một báo cáo nghiên cứu của ngân hàng Mỹ Citigroup. Có lẽ, 1,5 tỉ USD trong số tiền trên là đến từ bộ phận tự doanh. Liệu các chuyên viên tự doanh của Goldman Sachs, trong quá trình thực hiện giao dịch cho khách hàng, có tiến hành các hoạt động tự doanh hay không? Điều này khó mà biết được.
“Goldman Sachs có xu hướng lập ra các bộ phận giao dịch khách hàng có thể lập lờ với hoạt động tự doanh. Việc lập lờ này cho phép họ thực hiện các giao dịch kiểu tự doanh núp bóng khách hàng”, một nhà quản lý quỹ đầu cơ từng làm việc tại Goldman Sachs (không muốn nêu tên), cho biết.
Nhưng Goldman Sachs không phải là ngân hàng duy nhất mập mờ giữa tự doanh và giao dịch thay mặt khách hàng. Vào cuối năm ngoái, khi các khách hàng muốn đặt cược rằng giá than trên thị trường châu Âu sẽ tăng, JPMorgan Chase đã đặt cược ngược lại. Ban đầu, vụ giao dịch đi theo hướng dự báo của JPMorgan Chase (tức giá than giảm) và mang lại lợi nhuận cho ngân hàng này. Thế nhưng đến tháng 4.2010, giá than giao sau trên thị trường châu Âu đột ngột tăng lên. Diễn biến này đã xóa sạch con số lợi nhuận thu được trước đó và đến giữa tháng 6, vụ giao dịch này đã trở thành một trong những vụ thua lỗ lớn nhất của bộ phận giao dịch hàng hóa của JPMorgan Chase, lên tới xấp xỉ 130 triệu USD.
JPMorgan Chase cũng từ chối bình luận về vụ việc nói trên. Nhưng trong một cuộc họp nội bộ, Blythe Masters, giám sát bộ phận giao dịch hàng hóa, cho biết, JPMorgan Chase đã phạm một sai lầm lớn khi tự mình chấp nhận rủi ro.
Đàm Hoa (Theo New York Times)
NHỊP CẦU ĐẦU TƯ
