Châu Á bứt phá với nền kinh tế tri thức

Châu Á bứt phá với nền kinh tế tri thức

Nền kinh tế châu Á, đặc biệt là khu vực châu Á - Thái Bình Dương được đánh giá là một trong những lực đẩy quan trọng của cả nền kinh tế thế giới trong giai đoạn hậu khủng hoảng. Sự kỳ vọng này không chỉ xuất phát từ những con số tăng trưởng thuyết phục mà còn được “hậu thuẫn” từ một chính sách đầu tư chặt chẽ trong hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng học thuật vào thực tiễn.

Trong khi các nhà nghiên cứu tại các trường đại học, học viện nổi tiếng của Mỹ và các nước châu Âu đối diện sức ép phải thắt lưng buộc bụng với mọi khoản chi tiêu thì những nhà khoa học châu Á lại được khuyến khích hoạt động nghiên cứu khoa học, dồn những khoản đầu tư lớn vào việc nghiên cứu phát triển để từ đó có được những bài báo cáo khoa học công bố quốc tế.

Theo New York Times, nếu thập niên 1980, châu Á - Thái Bình Dương khiêm tốn đóng góp 13% số đề tài khoa học thì năm 2009, con số này đã đạt 30%. Trong khi đó, ở Mỹ, quốc gia có nền giáo dục gắn chặt với thực hành, con số này giảm từ 40% trong thập niên 1980, xuống còn 28% năm 2009.

Nổi bật trong nhóm, các nước châu Á là Trung Quốc, với 11% đề tài khoa học được công bố. Số tiền chi cho R&D (hoạt động nghiên cứu và phát triển) của Trung Quốc đã tăng nhanh trong những năm gần đây, từ 0,6% GDP năm 1995 lên 1,3% GDP năm 2005. Chính phủ Trung Quốc đã đặt mục tiêu tăng R&D tới 2,5% GDP vào năm 2020.

Ở Nhật Bản và Ấn Độ, số đề tài được công bố quốc tế là 6,7% và 3,4%. Ở Singapore, dù dân số chỉ vỏn vẹn 5 triệu người nhưng đã đóng góp đến 8.500 đề tài trong năm 2009 (so với 200 đề tài trong năm 1981). Singapore hiện đang dành hẳn 3% GDP cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển quốc gia. Ủy ban Chiến lược kinh tế Singapore cho biết đến năm 2015, ngân sách dành cho nghiên cứu phát triển sẽ là 3,5%.

Nhìn nhận về sự chuyển biến trong chiến lược đào tạo và phát triển kinh tế này, đặc biệt là của các nước Đông Á, Giáo sư Simon Marginson thuộc Đại học Melbourne của Australia nói rằng đây chính là hiện tượng trong việc sử dụng nguồn ngân sách.

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giáo dục Trung Quốc Gerard Postiglione đã tiến hành nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả nghiên cứu khoa học của 25 nước khu vực châu Á và rút ra kết luận: Sự tập trung phát triển một cách căn cơ vào nền tảng kiến thức là động lực thúc đẩy kinh tế khu vực phát triển. Chính sự mở rộng hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực và trên thế giới, tiến đến “chuẩn hóa” những tài liệu này thành Anh ngữ, ngôn ngữ dành cho nghiên cứu khoa học quốc tế là yếu tố quan trọng nhất để đưa những đề tài châu Á đến với giới nghiên cứu khoa học phương Tây.

Các quốc gia châu Á đã nhận thức được vai trò quan trọng của việc xây dựng nền kinh tế có nền tảng vững chắc từ trình độ tri thức sâu rộng. Mặt khác, những quốc gia châu Á đang lấy tiêu chuẩn số lượng công trình khoa học được công bố trên quốc tế để nâng cao vị thế của các trường đại học trong nước, nhằm thu hút sinh viên, góp phần vào việc đẩy mạnh nền kinh tế bằng phương pháp thương mại hóa giáo dục.

Như Quỳnh

SÀI GÒN GIẢI PHÓNG