Chính phủ quyết tâm giải ngân hết vốn cho 3 chương trình mục tiêu quốc gia
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tháo gỡ điểm nghẽn, quyết tâm giải ngân 100% vốn ngân sách Trung ương giao cho 3 chương trình mục tiêu quốc gia trong năm 2026, đồng thời sớm áp dụng bộ tiêu chí KPI để đo tiến độ thực hiện.
Chiều 06/07, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì hội nghị thúc đẩy triển khai 3 chương trình mục tiêu quốc gia gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Ba chương trình này đã được Quốc hội phê duyệt cho giai đoạn 2026-2030 với tổng nguồn lực khoảng 423 ngàn tỷ đồng từ ngân sách nhà nước. Đây là các chương trình đầu tư lớn nhằm cải thiện hạ tầng nông thôn, tạo sinh kế, giảm nghèo và nâng cao đời sống người dân ở những khu vực còn nhiều khó khăn.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, điểm mới của giai đoạn này là 3 chương trình được thiết kế theo hướng tích hợp, giảm chồng chéo, tăng phân cấp cho địa phương và quản lý theo kết quả thay vì chủ yếu dựa trên quy trình, thủ tục như trước.
Đã có cơ chế nhưng giải ngân vẫn chậm
Báo cáo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết sau 6 tháng đầu năm, hệ thống cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn ở Trung ương cơ bản đã hoàn thiện, tạo nền tảng để chương trình bước vào giai đoạn triển khai thực chất.
So với giai đoạn trước, số lượng văn bản hướng dẫn đã giảm khoảng 79%, giúp đơn giản hóa việc thực hiện. Bộ cũng đã ban hành sổ tay hướng dẫn nhằm hệ thống hóa các quy định để địa phương dễ tra cứu và áp dụng.
Ở địa phương, quá trình chuẩn bị cũng đang được đẩy nhanh. Đến cuối tháng 6, phần lớn tỉnh, thành đã hoàn thành phân loại nhóm xã, nhiều địa phương ban hành kế hoạch triển khai và các nguyên tắc phân bổ nguồn vốn theo thẩm quyền.
Việc hợp nhất 3 chương trình mục tiêu quốc gia cũng bước đầu giúp giảm tình trạng chồng chéo về địa bàn, đối tượng thụ hưởng và nội dung hỗ trợ, tạo điều kiện để các địa phương chủ động lồng ghép nguồn lực.
Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá kết quả hiện nay chủ yếu vẫn nằm ở khâu hoàn thiện thể chế và chuẩn bị nguồn lực. Những dự án tác động trực tiếp đến hạ tầng, sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân mới chỉ bắt đầu triển khai.
Tiến độ giải ngân cũng là điểm nghẽn lớn nhất. Đến hết ngày 30/06, vốn đầu tư công của 3 chương trình mới giải ngân hơn 2.7 ngàn tỷ đồng, tương đương khoảng 23.5% kế hoạch. Riêng vốn ngân sách Trung ương đạt hơn 22%.
Trong 3 chương trình, chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có tiến độ cao nhất, trong khi chương trình xây dựng nông thôn mới và chương trình giảm nghèo bền vững đều mới giải ngân chưa đến 20% kế hoạch.
Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu tại cuộc họp - Ảnh: VGP/Gia Huy
|
Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn nhận định tiến độ này còn chậm hơn mặt bằng chung của giải ngân đầu tư công cả nước. Theo ông, nguyên nhân đến từ nhiều phía, từ việc hướng dẫn cơ chế, giao vốn cho đến khâu tổ chức thực hiện ở địa phương.
Ông đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Dân tộc và Tôn giáo khẩn trương tổng hợp các kiến nghị từ địa phương, bổ sung những hướng dẫn còn thiếu hoặc chưa thống nhất. Các địa phương cũng cần sớm hoàn thiện các quy định về phân bổ vốn và các cơ chế thuộc thẩm quyền để đủ điều kiện triển khai dự án.
Sẽ chấm điểm từng bộ, địa phương bằng KPI
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhìn nhận 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 đã mang lại nhiều kết quả tích cực, góp phần cải thiện hạ tầng nông thôn, hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân. Đến cuối năm 2025, chương trình xây dựng nông thôn mới đã hoàn thành hoặc vượt hầu hết các chỉ tiêu, cả nước có khoảng 25,000 sản phẩm OCOP. Chương trình giảm nghèo bền vững cũng giúp tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 2.95%.
Đối với chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, phần lớn chỉ tiêu đã hoàn thành, nhưng các mục tiêu liên quan đến hạ tầng, giảm số xã đặc biệt khó khăn và định canh, định cư vẫn cần thêm thời gian và nguồn lực.
Dù vậy, Phó Thủ tướng cho rằng vẫn còn nhiều tồn tại cần khắc phục. Một số địa phương chưa quyết liệt sau khi sắp xếp đơn vị hành chính; việc lựa chọn dự án ưu tiên, giải phóng mặt bằng, đấu thầu, điều chỉnh đối tượng thụ hưởng và quản lý vật liệu xây dựng ở nhiều nơi còn chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân.
Ông cũng chỉ ra thực tế có địa phương giải ngân trên 50%, trong khi nhiều nơi vẫn ở mức rất thấp dù cùng thực hiện một cơ chế, chính sách. Điều đó cho thấy năng lực tổ chức thực hiện vẫn là yếu tố quyết định.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung tháo gỡ điểm nghẽn để đẩy nhanh tiến độ giải ngân - Ảnh: VGP/Gia Huy
|
Để tạo chuyển biến rõ rệt, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngay trong tuần tới trình Chính phủ ban hành bộ tiêu chí KPI đánh giá việc triển khai và giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia. Theo ông, bộ tiêu chí này sẽ là căn cứ để đo lường kết quả thực hiện của từng bộ, ngành và địa phương, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị thay vì chỉ đánh giá chung như trước.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng được giao tiếp tục theo dõi sát tình hình triển khai, chủ động tháo gỡ khó khăn theo thẩm quyền hoặc báo cáo Chính phủ khi phát sinh vấn đề vượt thẩm quyền. Bộ Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục hướng dẫn triển khai các dự án tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi để chính sách đến đúng đối tượng và đúng nhu cầu.
Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu nhanh chóng ban hành đầy đủ các nguyên tắc, tiêu chí và cơ chế phân bổ vốn thuộc thẩm quyền, đồng thời tăng phân cấp cho cấp xã để chủ động triển khai dự án. Ông nhấn mạnh nguồn lực phải được tập trung vào những nhu cầu thiết yếu như nước sạch, đất ở, đất sản xuất, giáo dục, y tế và các công trình dân sinh, tránh đầu tư dàn trải.
Quan trọng nhất, Phó Thủ tướng yêu cầu năm 2026 phải giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách Trung ương được giao, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm chấm dứt tình trạng chậm giải ngân kéo dài nhiều năm.
Một nội dung khác được Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý là vai trò của Ngân hàng Chính sách xã hội trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Ông yêu cầu Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành và địa phương mở rộng tín dụng chính sách cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân vùng khó khăn.
Theo Phó Thủ tướng, thực tế cho thấy những địa phương phát huy tốt vai trò của Ngân hàng Chính sách xã hội thường đạt kết quả giảm nghèo bền vững hơn. Vì vậy, các địa phương cần tiếp tục bổ sung nguồn vốn ủy thác để nhiều người dân hơn có cơ hội tiếp cận vốn phát triển sản xuất, tạo việc làm và cải thiện thu nhập.
Theo mục tiêu đến năm 2030, 3 chương trình mục tiêu quốc gia hướng tới nâng thu nhập người dân nông thôn lên khoảng 2.5-3 lần so với năm 2020; đưa tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; khoảng 65% số xã trên cả nước đạt chuẩn nông thôn mới và cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
