Chủ động bán doanh nghiệp nhà nước thua lỗ
Một trong những giải pháp nâng cao sức cạnh tranh của khối DNNN là bán bớt những DN thua lỗ và thuần túy kinh doanh. Đó là khẳng định của ông LÊ XUÂN BÁ - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) khi trao đổi với DĐDN.
- Theo ông, đâu là nguyên nhân khiến cho hiệu quả hoạt động của các DNNN trong thời gian qua kém hiệu quả?
Trước hết là do cơ chế quản lý đầu tư còn nhiều bất cập đã hạn chế hiệu quả đầu tư của DNNN. Kết quả thực hiện nhiệm vụ của DNNN chưa tương xứng với quy mô các nguồn lực được đầu tư.
Mặt khác, xuất phát từ đặc thù của DNNN, không theo đuổi mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận như DN thuộc các thành phần kinh tế khác. Cơ cấu DNNN hoạt động kinh doanh chưa hợp lý, có khoảng cách khá xa giữa chính sách và triển khai thực hiện. Kết quả của quá trình cơ cấu lại DNNN đến nay mới chỉ dừng ở mức độ giảm số lượng DNNN nên chưa có ảnh hưởng rõ rệt đến cơ chế phân bổ nguồn lực nhà nước, tái cấu trúc ngành nghề và hiệu quả hoạt động của khu vực DNNN. Việc quản lý, giám sát hiệu quả hoạt động của DNNN cũng chưa tốt.
Lợi thế chính sách và hỗ trợ của chủ sở hữu nhà nước làm giảm động lực nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN. Cơ chế đánh giá hoạt động của DNNN chưa có tác dụng cảnh báo và ngăn ngừa việc sử dụng kém hiệu quả vốn và tài sản nhà nước đầu tư.
- Vậy, ông nghĩ sao về vấn đề đẩy mạnh tái cơ cấu DNNN?
Quan trọng nhất trong việc tái cơ cấu DNNN là công khai hóa, minh bạch hóa thông tin. Điều này sẽ tạo sức ép buộc các lãnh đạo DN phải ứng xử theo cơ chế thị trường. Một trong những giải pháp nâng cao sức cạnh tranh của khối DNNN là đẩy mạnh cổ phần hóa DNNN, thu hẹp tối đa số DNNN nắm giữ vốn 100%.
Đối với các DN mà nhà nước cần tiếp tục quản lý, sử dụng như một công cụ kinh tế thì nên lựa chọn hình thức Cty cổ phần, trong đó nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối. Do đó, trọng tâm trong thời gian tới là cần tiếp tục rà soát các DNNN để phân loại và kiên quyết sắp xếp các DNNN đã phân loại, được phê duyệt nhằm sớm có cơ cấu DN phù hợp.
Hiện nay, Chính phủ đang giao cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng Đề án: “Tách chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu ra khỏi khối DNNN”. Hi vọng, khi đề án được trình Chính phủ thì bức tranh về cơ chế quản lý của nhà nước đối với DNNN sẽ có những “khai thông” mới.
- Và cũng có rất nhiều ý kiến cho rằng, nên bán bớt các DNNN làm ăn kém hiệu quả, thậm chí cả DNNN làm ăn có lãi nhưng thuần túy thương mại, thưa ông?
Tôi hoàn toàn đồng ý. Nếu một lĩnh vực DNNN không nhất thiết phải làm thì nhà nước phải bán đi, chuyển giao nó cho một DN tư nhân hoạt động. Còn nhà nước lại dùng số tiền đó để đầu tư vào các ngành khác, các lĩnh vực mà tư nhân chưa làm được, và khi DN đó đã làm tốt rồi thì nhà nước tiếp tục bán. Đó là cách nhà nước thực hiện vai trò chủ đạo của mình. Cái gì nhà nước làm tốt thì để nhà nước làm, tư nhân làm tốt để tư nhân làm, nhà nước chỉ nên đề ra tiêu chí để thực hiện. Thậm chí nên bán cả những DNNN đang làm ăn có lãi nhưng nhà nước không nhất thiết phải nắm giữ.
- Tuy nhiên, việc bán DNNN không dễ, thưa ông?
Bán là phải thu tiền cho ngân sách, nhưng không nên quá xem nặng vấn đề này. Nếu ta tiếp tục bỏ tiền nuôi các DN không hiệu quả đó thì còn không bằng bán.
Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên đánh đồng mà cần phân loại rõ các DNNN. Các DN nào cung cấp các dịch vụ thiết yếu dân sinh như điện, nước thì chưa nên vội vàng, nhưng các DN kinh doanh thuần túy thì Chính phủ nên bán càng nhanh càng tốt để tạo lợi nhuận, giảm chi tiêu công. Dĩ nhiên, để tránh thất thoát, có thể thuê kiểm toán nước ngoài độc lập xác định giá trị của DN.
- Xin cảm ơn ông!
Mai Thanh thực hiện
diễn đàn doanh nghiệp
