Chủ tịch Hiệp hội Kế toán, Kiểm toán VN: Cần kiểm toán để minh bạch giá xăng dầu

Chủ tịch Hiệp hội Kế toán, Kiểm toán VN: Cần kiểm toán để minh bạch giá xăng dầu

Chủ tịch Hiệp hội Kế toán, Kiểm toán Việt Nam - PGS.TS Đặng Văn Thanh cho rằng, cần sớm kiểm toán giá xăng dầu, ít nhất từ đầu năm 2011, để minh bạch giá xăng dầu trong nước.

* Xăng dầu, một trong những lĩnh vực nhà nước quản lý, hỗ trợ và bao cấp nhất định. Ông đánh giá thế nào về cách điều hành giá xăng dầu lâu nay?

- Trong kinh doanh, tâm lý doanh nghiệp (DN) bao giờ cũng muốn đạt lợi nhuận cao nhất.

Vì vậy, khi giá xăng dầu (XD) thế giới giảm, DN đưa ra lập luận, kinh doanh chưa có lãi hoặc số lãi chưa tương xứng nên chưa giảm giá bán.

DN có lý của họ nhưng cần hiểu rằng, giá XD không chỉ ảnh hưởng đến người tiêu dùng, đời sống xã hội mà còn tác động trực tiếp đến nền kinh tế.

Kinh doanh trong cơ chế thị trường, giá XD phải minh bạch, phản ánh đúng thực trạng các chi phí, lợi nhuận hợp lý, hài hòa lợi ích giữa nhà nước, DN và đặc biệt đề cao lợi ích người tiêu dùng.

* Giá xăng dầu bán lẻ trong nước vẫn tăng nhanh, giảm chậm nói lên điều gì, thưa ông?

- Ở đây có vấn đề công khai và minh bạch. Khi giá dầu thế giới tăng hay giảm, theo tôi, nhà nước cần xác định giá bán lẻ trên cơ sở giá nhập khẩu, thuế, phí, chi phí kinh doanh và mức lợi nhuận hợp lý của DN.

Mặt khác, để xác định cơ cấu hình thành giá bán, chuyện lỗ lãi trong kinh doanh XD, ta hoàn toàn có thể kiểm tra trên sổ kế toán, đánh giá bằng công cụ kiểm toán. Kết quả kiểm toán là căn cứ tin cậy, khẳng định giá bán hợp lý và kinh doanh lỗ hay lãi của DN.

* Dường như cơ cấu hình thành giá xăng dầu đang mâu thuẫn với thực tế?

- Giá XD đang có những bất hợp lý. Trong phương thức quản lý của nhà nước, trong các chính sách thuế, trong các quy chế lập, công khai và thẩm tra báo cáo tài chính.

Đặc biệt, cơ chế quản lý, điều hành, kiểm soát giá XD còn lúng túng, chưa theo sát biến động của thị trường trong nước và trên thế giới.

Thêm vào đó, khi giá dầu thế giới tăng, các DN kinh doanh XD kêu lỗ, nhà nước cho áp dụng một số chính sách về thuế nhập khẩu, điều chỉnh giá bán.

Ngược lại, khi giá dầu thế giới giảm, thậm chí giảm liên tục, việc giảm giá bán rất chậm và không có những phản ứng cần thiết.

* Cuối tháng 7, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ, khi đó là Tổng kiểm toán nhà nước, nói với báo chí, sẽ kiểm toán các DN đầu mối nhập khẩu xăng dầu. Nếu thực hiện, theo ông, nên bắt đầu từ đâu?

- Ta nên làm ngay từ việc kiểm toán toàn bộ hoạt động kinh doanh của ngành XD, cụ thể, kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán tuân thủ và kiểm toán hoạt động. Ngoài ra, cần kiểm toán việc sử dụng phí XD cũng như sử dụng quỹ bình ổn XD và bù lỗ kinh doanh XD thời gian qua.

Những việc này, kiểm toán nhà nước hoàn toàn làm được, làm tốt, song các DN xăng dầu có thể sử dụng kiểm toán độc lập để soát xét độ trung thực trong chi phí, giá bán XD của các DN, thông qua số liệu hạch toán chi phí kinh doanh, lợi nhuận định mức, lợi nhuận thực tế. Nhưng kết quả kiểm toán phải được công bố công khai.

Tuy nhiên, trong lúc lực lượng kiểm toán còn mỏng, thời gian chưa cho phép, có thể thực hiện kiểm toán ngay quá trình hình thành giá XD. Có thể làm từ đầu năm 2011, nếu làm được trước đó nữa thì càng tốt.

Tôi cho rằng, kiểm toán là việc làm cần thiết, bởi lĩnh vực kinh doanh XD có khá nhiều DN cổ phần, trong đó, có cổ phần chi phối của nhà nước. Song để đưa giá XD về đúng giá trị thực, nhà nước cần đổi mới trong công tác quản lý, điều hành ngành XD.

Nhà nước cần phát huy tốt hơn nữa vai trò của mình khi thẩm định giá, giải quyết những mâu thuẫn trong quá trình hình thành giá, người tiêu dùng sẽ yên lòng hơn với giá bán XD trong nước.

* Xin cảm ơn ông!

Hải Vân thực hiện

doanh nhân sài gòn