Chủ tịch VBA: Cơ quan quản lý đang rất cần tiếng nói từ doanh nghiệp
Nhiều doanh nghiệp tài sản số vẫn chủ yếu tập trung vào tuân thủ quy định thay vì tham gia góp ý chính sách. Theo Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) Phan Đức Trung, đây là khoảng trống lớn trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình hoàn thiện khung pháp lý cho tài sản số và kinh tế số.
Trao đổi bên lề Lễ ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech và Kinh tế số của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), ông Phan Đức Trung cho rằng doanh nghiệp tài sản số trong nước đang có sự chênh lệch khá lớn giữa năng lực công nghệ và nền tảng pháp lý.
Nhiều doanh nghiệp có khả năng tiếp cận và phát triển công nghệ tốt, nhưng khi bước sang câu chuyện thể chế và pháp luật lại còn nhiều hạn chế. "Doanh nghiệp Việt về pháp lý là rất yếu và gần như là số không nhưng về công nghệ thì lại vượt trội", ông Trung nói.
Không riêng Việt Nam, trên thế giới, quá trình hoàn thiện khung pháp lý cho tài sản số đang diễn ra rất nhanh, đặc biệt trong khoảng một năm trở lại đây. Song tốc độ thẩm thấu từ chính sách tới doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn còn chậm.
Theo ông Trung, để một thị trường tài sản số vận hành hiệu quả cần có ba thành phần cùng phát triển gồm: cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Trong đó, nhà nước xây dựng thể chế, doanh nghiệp tiếp nhận và tham gia hoàn thiện chính sách, còn nhà đầu tư cần thời gian để hiểu và thích ứng với các quy định mới. "3 môi trường này đang đi với những tốc độ khác nhau", ông Trung nhận xét.
Ông Phan Đức Trung phát biểu tại 1 sự kiện đầu năm - Ảnh: FB 1Matrix - Mạng Blockchain Việt Nam
|
Từ thực tế tham gia xây dựng nhiều dự thảo luật liên quan đến lĩnh vực công nghệ và tài sản số, ông Trung cho rằng sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp hiện vẫn chưa tương xứng.
Quốc hội đang thông qua số lượng lớn các đạo luật mới, song tiếng nói từ doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách vẫn còn khá mờ nhạt. Nhiều doanh nghiệp hiện chỉ tập trung vào chức năng compliance (tuân thủ), tức thực hiện đúng các quy định đã ban hành. Trong khi đó, việc tham gia góp ý, phản biện hay đề xuất chính sách lại chưa được chú trọng.
Chủ tịch VBA cho rằng đây là vấn đề doanh nghiệp cần nhìn nhận lại, nhất là khi Việt Nam đang bước vào giai đoạn hoàn thiện nhiều chính sách quan trọng liên quan đến kinh tế số.
Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam đã tham gia khá sát quá trình xây dựng Luật Công nghiệp Công nghệ số - văn bản lần đầu đưa khái niệm tài sản số vào hệ thống pháp luật. Hiệp hội cũng đang tham gia đóng góp cho dự thảo Luật Định danh và Xác thực điện tử, dự kiến tiếp tục được Quốc hội xem xét trong thời gian tới.
Tuy nhiên, khi tham gia các tổ công tác xây dựng luật, lực lượng chuyên gia đến từ doanh nghiệp vẫn còn khá mỏng. "Nếu nhìn từ góc độ của tôi thì đây là lỗi của doanh nghiệp. Hiện nay các cơ quan quản lý đang làm luật rất mạnh nhưng vẫn thiếu sự đóng góp từ cộng đồng doanh nghiệp", chuyên gia chia sẻ.
Ông cũng cho rằng hiện nay các cơ quan quản lý như Bộ Công an, Bộ Công Thương hay Bộ Khoa học và Công nghệ đang rất cần thêm ý kiến từ doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách cho tài sản số và kinh tế số.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp chưa có đội ngũ nhân sự đủ chuyên môn để tham gia sâu vào công tác xây dựng chính sách. Không ít đơn vị chỉ có bộ phận pháp chế hoặc giám đốc tuân thủ, trong khi lực lượng luật sư và chuyên gia có khả năng tham gia xây dựng luật còn hạn chế.
Thị trường dần chuẩn hóa
Lễ ký kết hợp tác giữa VIAC, VAFI và VBA diễn ra trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 tại TPHCM hôm 29/05 - Ảnh: BTC
|
Đề cập tới những thay đổi trên thị trường tài sản mã hóa trong nước, theo ông Trung, các hoạt động lừa đảo công khai liên quan đến tài sản số đã giảm mạnh so với trước đây. Nhiều nhóm phát triển dự án khi phát sinh tranh chấp cũng chủ động liên hệ với hiệp hội để tìm hướng xử lý thay vì để mâu thuẫn kéo dài. "Cá nhân tôi đánh giá khoảng 90% các trạng thái lừa đảo công khai đã biến mất", ông cho biết.
Tuy nhiên thị trường chính thức vẫn đang chờ thêm các bước đi mới từ cơ quan quản lý.
Hiện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang tích cực tổ chức các hội thảo, chương trình tham vấn với doanh nghiệp và các tổ chức liên quan để chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường tài sản số.
Ông kỳ vọng trong năm nay sẽ xuất hiện các sàn giao dịch tài sản số theo định hướng đang được xây dựng. Dù quy mô ban đầu có thể khác nhau, sự xuất hiện của các sàn này sẽ góp phần chuẩn hóa thị trường và tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.
Những chia sẻ trên được đưa ra bên lề Lễ ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech và Kinh tế số VIAC. Hội đồng gồm 15 thành viên đầu tiên, được thành lập nhằm hỗ trợ giải quyết các tranh chấp trong lĩnh vực fintech, tài sản số và kinh tế số.
Việc hình thành đội ngũ chuyên gia chuyên trách là bước đi cần thiết khi các tranh chấp liên quan đến tài sản số ngày càng mang tính xuyên biên giới và phức tạp hơn. Tại nhiều trung tâm tài chính quốc tế trên thế giới, phần lớn tranh chấp quốc tế được xử lý thông qua hòa giải và trọng tài thay vì đưa ra tòa án. Đây cũng là kinh nghiệm Việt Nam có thể tham khảo trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế và hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường tài sản số trong tương lai.
Ông Phan Đức Trung được bầu làm Chủ tịch VBA từ đầu năm 2025, sau thời gian giữ vai trò Phó Chủ tịch Thường trực. VBA được thành lập năm 2022 và hiện là một trong những tổ chức đại diện cho cộng đồng blockchain, tài sản số tại Việt Nam. Theo số liệu từ hiệp hội, riêng năm 2024 VBA đã tham gia khoảng 100 sự kiện, trong đó có 40 hoạt động liên quan đến góp ý chính sách và hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực này.
Tử Kính
