Con đường nào tốt cho Anh ở châu Âu?

Tác giả bài viết là Gideon Rachman, nhà bình luận quốc tế của Financial Times.

20 năm trước, tôi là một người chống châu Âu. Hôm nay, tôi lại là một người ủng hộ châu Âu. Điều kỳ lạ là quan điểm của tôi không thay đổi. Tôi vẫn luôn luôn nghĩ rằng Anh nên ra khỏi đồng euro nhưng ở trong EU. Vào thời của John Major và Tony Blair, khi đồng euro là vấn đề “nóng”, quan điểm đó khiến tôi trở thành một eurosceptic - những người phản đối Liên minh châu Âu. Nhưng bây giờ tôi lại tranh luận về việc liệu Anh có nên rời hoàn toàn khỏi Liên minh châu Âu hay không.

 

Khi đồng tiền chung lần đầu tiên được đưa ra bàn, tôi chống đối bởi tôi nghĩ đó là một thử nghiệm kinh tế nguy hiểm được đưa ra để thúc đẩy một liên minh chính trị không mong muốn. Nhưng tôi vẫn nghĩ rằng nó có ý nghĩa cho nước Anh và nước Anh phải ngồi trong EU để gặt hái những lợi ích của thị trường chung châu Âu cũng như các quan hệ ngoại giao, văn hóa đi kèm với thành viên.

Những người muốn Anh rời khỏi Liên minh châu Âu phản đối quan điểm của tôi về việc Anh thuộc EU, nhưng bên ngoài đồng euro là không có ý nghĩa. Họ đưa ra hai luận điểm. Thứ nhất, cuộc khủng hoảng đồng euro hiện đang tạo ra một xu hướng không thể tránh khỏi hướng tới liên minh chính trị mà cuối cùng sẽ hút trong tất cả các nước thành viên EU, vì vậy vị trí của Anh là không thể chấp nhận. Thứ hai, nền kinh tế Anh chỉ có thể tốt hoặc tốt hơn khi bên ngoài EU.

Nhưng lý do đầu tiên - rằng cuộc khủng hoảng đồng euro chắc chắn sẽ dẫn đến một liên minh chính trị, liên quan đến tất cả các thành viên Liên minh châu Âu - là không có cơ sở. Đúng là đã có ý tưởng về chủ trương lập chế độ liên bang. Tuy nhiên sự hỗ trợ cho quan điểm này đang ngày một suy giảm mạnh. Trong khi đó, những chia rẽ giữa chính phủ Pháp và Đức - và giữa miền bắc và miền nam châu Âu - đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Và thực tế vẫn tồn tại một nhóm khá lớn các quốc gia, như Anh, đang ở trong EU nhưng bên ngoài đồng euro - và có khả năng vẫn như vậy trong nhiều năm tới.

Cuộc khủng hoảng kinh tế đã ảnh hưởng lớn đến tương lai của châu Âu cũng như giảm nghiêm trọng uy tín của EU. Chính điều đó đã làm “sống lại” sự cám dỗ Anh quay lưng lại với châu Âu, ủng hộ phần còn lại của thế giới. Lord Lawson, Cựu Thủ tướng Margaret Thatcher, tranh luận gần đây rằng các cơ hội kinh tế thực sự cho nước Anh bây giờ nằm trong thị trường mới nổi và sẽ được khai thác tốt hơn nếu Vương quốc Anh rút khỏi EU.

Thực tế, Na Uy và Thụy Sĩ là những quốc gia thịnh vượng của châu Âu mà không phải là thành viên của EU. Tuy nhiên, cả hai đã quyết định rằng họ cần tiếp cận vào thị trường chung của EU và để có được điều đó các nước này đã phải chấp nhận các quy định của thị trường, hoặc bán buôn như Na Uy, hoặc thông qua một loạt cuộc đàm phán khắt khe như Thụy Sĩ. Dù vậy họ vẫn không có tiếng nói trong việc đưa ra các quy tắc của thị trường chung. Điều này rõ ràng là một hạn chế mà Lord Lawson và những người khác cho rằng Anh nên bỏ thị trường chung và chỉ cần dựa vào sự bảo vệ của hệ thống thương mại thế giới.

Tuy nhiên, trong việc giải quyết vấn đề thứ nhất, Lord Lawson ngay lập tức đương đầu với hai sự phản đối khác. Đầu tiên, người ta cho rằng người Na Uy và Thụy Sĩ, đang tìm cách tiếp cận thị trường chung. Thứ hai, Anh vẫn xuất khẩu nhiều hơn đến châu Âu hơn so với các thị trường mới nổi.

Lord Lawson cho rằng thành viên của thị trường chung đã khiến ngành công nghiệp Anh không nhận ra rằng cơ hội thực sự bây giờ nằm ở châu Á. Nhưng lập luận này lại có ý kiến phản đối lại rằng nhà sản xuất Đức đã làm rất tốt khi xuất khẩu sang Trung Quốc từ bên trong thị trường chung.

Một thái độ khinh thị đối với châu Âu có thể khiến những người chống châu Âu ở Anh lãng mạn hóa các cơ hội sẵn có trong thị trường mới nổi. Một nhà ngoại giao của Anh gần đây đã nói với tôi một cách buồn bã rằng Trung Quốc là nơi duy nhất mà ông đã được nhắc phải nhớ rằng nước Anh là một “quốc gia yếu kém và suy giảm”. 

Các nước BRIC khác cũng không hoàn toàn là một môi trường kinh doanh thuận lợi. Vodafone, một trong những công ty lớn nhất nước Anh, đã phải nhận một hóa đơn truy thu thuế 2,6 tỷ USD ở Ấn Độ. Giám đốc điều hành BP đã phải chạy trốn khỏi Nga, vì sợ bị bắt. Pháp luật châu Âu có thể gây nhiều phiền nhiễu song nó còn “dễ thở” hơn các hệ thống luật pháp Ấn Độ hay Nga. Tất nhiên, có những cơ hội không thể nghi ngờ trong khu vực các nước mới nổi, và kim ngạch xuất khẩu của Anh sang châu Á đang tăng lên nhanh chóng. Nhưng có ý kiến cho rằng thị trường châu Á sẽ dễ dàng khai thác hơn nếu nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu.

Các quan điểm phản đối sẽ bị loại bỏ trừ khi các ý kiến phản đối được đưa ra bởi những người sẽ quyết định dẫn Anh ra khỏi EU. Họ đang say sưa với các ý tưởng của họ và các chi tiết rắc rối sẽ không ngăn cản được họ. Tôi đã thấy rằng phong cách của lồng ghép chính trị ở lần trước. Nó nhắc tôi nhớ rằng một số người đã từng rất quyết tâm để dẫn dắt nước Anh vào đồng euro.

Thủy Tiên