Cú sốc đình lạm năm 1970 có lặp lại vì chiến sự Iran?
Lo ngại về kịch bản lạm phát đình trệ giống thập niên 1970 đang gia tăng khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran làm rung chuyển thị trường và đẩy giá dầu tăng vọt.
Sự kết hợp giữa lạm phát cao và tăng trưởng chậm thường là "hỗn hợp độc hại" cho cả thị trường cổ phiếu và trái phiếu. Điều này đã xảy ra vào năm 2022 khi giá dầu vượt 120 USD/thùng sau khi xung đột Nga và Ukraine nổ ra, khiến cả hai thị trường cùng lao dốc.
Đối với các nhà đầu tư đang lo ngại về nguy cơ lạm phát đình trệ và tác động đến danh mục đầu tư, lịch sử có thể mang lại những bài học quý giá.
Năm 1973, chỉ số S&P 500 đã rơi tự do hơn 40% khi suy thoái kinh tế trùng với cuộc khủng hoảng dầu mỏ của OPEC, theo Capital Economics. Hậu quả là một "thập niên mất mát" đối với hiệu suất của các cổ phiếu vốn hóa lớn.
Hiện tại, một số nhà đầu tư đang so sánh bối cảnh hiện tại với thập niên 1970 để dự đoán xu hướng thị trường trong năm 2026. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều điểm khác biệt quan trọng giữa hai giai đoạn này.
Đợt tăng giá dầu gần đây không thúc đẩy giá vàng như trong năm 1973, khi giá vàng được thúc đẩy bởi sự suy yếu của đồng USD. Ngược lại, lần này đồng USD lại tăng giá so với hầu hết các đồng tiền chính.
Ông Julian Howard, Trưởng bộ phận chiến lược đa tài sản tại GAM, cho biết vàng có thể là công cụ phòng ngừa rủi ro tốt trước bất ổn. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư không lường trước được rằng vàng sẽ chịu áp lực khi đồng USD mạnh lên.
Ông cũng lưu ý rằng Mỹ hiện là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới và là một trong những nước xuất khẩu hàng đầu. Điều này khiến nền kinh tế Mỹ ít phụ thuộc hơn vào nguồn cung dầu từ Trung Đông.
Theo ông Howard, khi giá dầu tăng, cán cân thương mại của Mỹ được cải thiện và đồng USD có xu hướng mạnh lên. Điều này lại gây áp lực khiến giá vàng giảm.
Trong thập niên 1970, cổ phiếu vốn hóa nhỏ cũng tăng mạnh. Theo phân tích của BofA Global Research, từ 1975 đến 1977, đây là nhóm tài sản có hiệu suất tốt nhất trong ba năm liên tiếp.
Tuy nhiên, ông Howard cho rằng đà tăng đó chỉ xuất hiện sau khi thị trường trải qua cú sụp đổ “tàn khốc”. Do đó, để cổ phiếu vốn hóa nhỏ vượt trội trong thập niên 2020, thị trường có thể phải sụp đổ rồi phục hồi, điều chưa xảy ra cho đến nay.
Chưa phải kịch bản thập niên 1970
Theo ông Charles-Henry Monchau, Giám đốc đầu tư của Syz Group, bối cảnh hiện nay vẫn khác xa thập niên 1970.
Thời kỳ đó chứng kiến lạm phát cao kéo dài vượt xa mục tiêu, tăng trưởng kinh tế trì trệ và hệ thống chính sách kinh tế không hiệu quả - những yếu tố chưa xuất hiện trong bối cảnh hiện nay.
Ông viết trong một báo cáo gần đây: “Đây không phải là thập niên 1970, nhưng có thể là khởi đầu của một giai đoạn có tầm quan trọng tương tự”.
Theo ông Monchau, điều này có thể báo hiệu một sự chuyển dịch dài hạn từ tài sản tài chính sang tài sản vật chất. Đồng thời cũng là sự định giá lại nền kinh tế thực - nền tảng của toàn bộ hệ thống kinh tế.
Ông cho rằng các tài sản vật chất và các ngành liên quan như năng lượng, đồng, thép và khoáng sản chiến lược có thể là những lĩnh vực hưởng lợi. Điều này sẽ xảy ra nếu dòng tiền rời khỏi cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn để chuyển sang tài sản hữu hình.
Hiện tại, giá dầu vẫn thấp hơn các mức đỉnh từng ghi nhận sau xung đột Nga-Ukraine và khủng hoảng dầu mỏ của OPEC.
Khép phiên ngày 13/03, hợp đồng dầu Brent tương lai tăng 2.67%, tương đương 2.68 USD, chốt phiên ở 103.14 USD/thùng. Trong khi đó, hợp đồng dầu WTI tương lai tăng 3.11%, tương đương 2.98 USD, lên 98.71 USD/thùng.
Vũ Hạo
