Đẩy mạnh tiến trình Đổi mới thế nào?
Trong 20 năm Đổi mới vừa qua, để hình thành những quyết định phát triển của mình, Việt Nam đã cầu thị, lắng nghe những ý kiến đóng góp của cộng đồng quốc tế. Đây đã, đang và sẽ là kênh tham khảo tốt cho các nhà lãnh đạo của Việt Nam...
Trong 20 năm Đổi mới vừa qua, để hình thành những quyết định phát triển của mình, ViệtBa cuộc họp bàn tròn cấp cao tổng kết 20 năm Đổi mới của Việt Nam trước đây do Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Cơ quan Hợp tác phát triển quốc tế Thuỵ Điển (Sida) phối hợp tổ chức đã là cầu nối, điểm hội tụ của các nhà khoa học Việt Nam với các nhà khoa học quốc tế nhằm thảo luận những vấn đề của Việt Nam với mong muốn Việt Nam phát triển nhanh, hiệu quả, bền vững hơn.
Tại Hội thảo cấp cao lần thứ 4 vừa diễn ra tại Hà Nội và cũng là lần cuối cùng để tổng kết 20 năm Đổi mới của Việt Nam, một lần nữa các chuyên gia trong và ngoài nước lại nhìn nhận, đánh giá, bình luận về công cuộc Đổi mới của Việt Nam.
Nhưng khác với các lần trước, cuộc họp bàn tròn lần cuối này đưa ra một cách nhìn nhận cho tương lai, trên cơ sở đó khuyến nghị với Chính phủ Việt Nam những việc cần làm để có thể phát huy và giữ vững những thành quả của công cuộc Đổi mới và phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Chúng tôi xin trích giới thiệu những ý kiến đóng góp của những diễn giả tại Hội nghị.
Nhà nước chỉ can thiệp có mức độ
Giáo sư David Dapice, Đại học Havard
Đổi mới là một thành công lớn, đưa Việt
Ở đâu Đổi mới thực sự được cho phép và được thực hiện, ở đó có thành công. Ở đâu Đổi mới bị lảng tránh hoặc cắt bỏ, ở đó có sự thụt lùi.
Nhìn về tương lai, cải cách hơn nữa có lẽ đem lại nhiều lợi ích thuần tuý về kinh tế hơn. Câu hỏi đặt ra là liệu có một sự nhất trí chính trị để theo đuổi đổi mới không. Điều này có lẽ phụ thuộc vào việc những cải cách tiếp theo được tiếp tục như thế nào.
Để thuyết phục các địa phương ủng hộ Đổi mới, cần phải có những động cơ thúc đẩy khác. Đầu tư công cộng cần phải nhiệt tình hơn với sự cải cách. Khi các tiêu chuẩn đánh giá như chỉ số về tính cạnh tranh của địa phương cho thấy sự quản lý đang được cải thiện thì nên có sự hỗ trợ linh hoạt nhằm vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng cứng tại nơi mà cơ sở hạ tầng mềm cũng đã được cải thiện.
Việc Nhà nước chuyển từ cố gắng trong quản lý tất cả lĩnh vực giáo dục sang khuyến khích sự phát triển các cơ sở giáo dục đa dạng nhưng chất lượng cũng sẽ gặt hái được những lợi ích chính trị lớn. Dân số được giáo dục tốt hơn sẽ hưởng nhiều lợi hơn, hấp dẫn được nhiều đầu tư hơn, thành lập được nhiều công ty năng suất hơn, và nhìn chung bản thân họ sẽ ủng hộ Đổi mới nhiều hơn đồng thời cũng ủng hộ Chính phủ.
Nhà nước nên đóng vai trò khiêm tốn và tập trung sức lực vào quản lý một số ít các doanh nghiệp Nhà nước được cho là thực sự cần thiết thuộc về Nhà nước hơn là phát triển một cách mạnh mẽ. Nếu các doanh nghiệp Nhà nước phát triển mạnh mẽ thì việc kiểm soát tham nhũng sẽ khó khăn hơn. Sẽ có nhiều xích mích hơn với các đối tác thương mại, và những đầu tư FDI hay tư nhân sẽ hạn chế vì vốn và lao động có trình độ sẽ bị hút bớt.
Nên tìm cách kết hợp đầu vào của khu vực tư nhân mà không để khu vực này chi phối việc hoạch định chính sách. Với sự yếu kém của khu vực tư nhân thì điều này dường như là một sự lo ngại không căn cứ. Nhưng nhiều công ty tư nhân được quản lý bởi những người có quan hệ tốt và gần gũi với giới lãnh đạo.
Một điều hoàn toàn có thể xảy ra là họ sẽ đề nghị và nhận được nhiều lợi thế khác nhau khó xác định và do đó tránh được những thách thức về pháp luật hay từ WTO. Việc giảm độc quyền Nhà nước và sự thiếu hiệu quả sẽ chỉ có những lợi ích khiêm tốn nếu được thay bằng sự độc quyền và thiếu hiệu quả của tư nhân. Điều đó sẽ trở thành một quan ngại lớn về lâu về dài...
Đổi mới hệ thống hành chính
TSKH. Võ Đại Lược, Ban nghiên cứu của Thủ tướng
Đâu là sức ép của đổi mới? Có thể có ba căn cứ:
Thứ nhất là cuộc khủng hoảng kinh tế ở Việt Nam từ cuối những năm 70 kéo dài cả thập kỷ 80 đã đặt những người lãnh đạo đất nước, các học giả, các tầng lớp xã hội vào một tình thế phải tìm kiếm lối thoát, lúc đầu những tìm kiếm này chỉ trong mô hình kinh tế kế hoạch, nhưng đã không thành công, do vậy phải tìm kiếm những giải pháp vượt khỏi mô hình này.
Thứ hai, mô hình phát triển Xô Viết đã lâm vào tình trạng bế tắc và sụp đổ vào cuối những năm 80 và đầu những năm 90, đây là điều kiện quan trọng cho phép Việt Nam có thể vượt qua mô hình này.
Thứ ba là những mô hình phát triển ở Đông Á đã đạt được những định hướng đổi mới.
Trong điều kiện mới của Việt
Nhưng vấn đề là Việt
Cái mới tuy là đúng, tiến bộ, nhưng cũng chưa tiếp nhận được, vì không ít nhóm xã hội chưa đồng tình, và cũng chưa hội đủ những điều kiện cần thiết. Chẳng hạn ở Việt
Vấn đề không phải là Nhà nước Việt Nam phải bỏ ngay cơ chế “xin - cho”, nguồn gốc của tham nhũng, mà là Nhà nước Việt Nam phải ban hành những thể chế cần thiết để xác lập ngay thị trường vốn và bất động sản, và khi thị trường này hoạt động đến đâu, thì đương nhiên cơ chế “xin-cho” sẽ lùi đến đó...
Tăng cường hình thành các thể chế
Bà Anna Lindstedt, Đại sứ Thuỵ Điển tại Việt
Duy trì sự bền vững của đổi mới có thể sẽ còn khó khăn hơn nhiều trong tương lai xét ở góc độ cạnh tranh toàn cầu ngày càng tăng. Sự tăng trưởng lớn về xuất khẩu trên thế giới đã dẫn đến việc hình thành một nền kinh tế toàn cầu duy nhất.
Công nghệ đã thay đổi rất nhanh không chỉ ở Việt
Làm thế nào Việt
Điều quan trọng hơn nữa là phát triển một đất nước trong đó mọi người dân Việt
Vì vậy, kiến nghị mà tôi đưa ra là Việt
Đổi mới kinh tế cho ai?
Ông Jomo Kwame Sundaram, Trợ lý Tổng thư ký Liên hợp quốc
Trong thời kỳ Đổi mới, bất bình đẳng được ghi nhận ở Việt
Ở Việt
Giống như Trung Quốc, việc làm được trả lương đang tăng nhanh ở Việt
Do vậy, dự đoán rằng bất bình đẳng ngay tại các vùng nông thôn và các thành phố ở Việt
Việt
Việc gia nhập WTO sẽ hướng Việt
Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có thể hỗ trợ cố gắng đó, thông qua việc các công ty nước ngoài đem đến những công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm thực tiễn quản lý.
Tuy vậy, chỉ riêng FDI thì không đủ. Việt Nam sẽ cần phải củng cố các chiến lược quốc gia để phát triển khả năng công nghệ trong nước, bao gồm cả việc chú trọng cải thiện chất lượng giáo dục cao học, những khuyến khích và sự hỗ trợ của Nhà nước để thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu và ứng dụng cũng như các chính sách sáng tạo để các công ty trong nước hội nhập với dây chuyền sản xuất quốc tế.
Tiêu đề bài trình bày của tôi hôm nay bắt đầu bằng một câu hỏi: “Đổi mới kinh tế cho ai?”. Tôi chắc rằng đến đây các quý vị đã biết rõ câu trả lời của tôi rồi. Cải cách kinh tế cần cho tất cả mọi người. Việt
Thông điệp quan trọng nhất mà tôi muốn chuyển tới các bạn là đối phó với những thách thức sẽ trở nên dễ dàng hơn khi mọi cơ hội được tận dụng để thúc đẩy ý thức mạnh mẽ về tình đoàn kết toàn thể nhân dân Việt
Quá trình hội nhập kinh tế có thể giống như một chiếc xe ôtô mới đẹp đẽ. Nó bóng lộn, hào nhoáng và rất hấp dẫn. Điều khiển bằng tri thức, kỹ năng và sự cẩn trọng, nó sẽ rất hữu dụng đưa anh tới đích muốn đến. Nhưng vào tay lái ẩu, nó có thể rất nguy hiểm, thậm chí gây tử vong. Vận hành nó cần sự chín chắn, thực tế và nhiều kỹ năng.
Dựa trên những thành tích đã đạt được của Việt
Cải cách mạnh hơn để phát triển
TS. Lê Đăng Doanh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư
Ở Việt
Trong khi đó ở Việt
Với việc gia nhập WTO, với nghị quyết của Đại hội Đảng, với sự thảo luận của quần chúng và công luận trong báo chí thời gian qua thì tôi muốn khẳng định là Việt Nam đang có quyết tâm và nỗ lực lớn để cải cách. Vấn đề là nguyện vọng đó của người dân phải được chuyển thành quyết tâm chính trị, phải được chuyển thành chính sách thích hợp, phải được tổ chức thực hiện.
Tôi đồng ý với quan điểm cho rằng con đường phát triển và tiềm năng của Việt
Cũng có ý kiến cho rằng Việt
Theo tôi cần thảo luận với nhau để làm sao thúc đẩy cải cách trên những lĩnh vực mới, trong hoàn cảnh mới, với bối cảnh có cạnh tranh và mở cửa, hội nhập quốc tế tốt hơn.
Điều cuối cùng tôi muốn nói công cuộc cải cách không phải dễ dàng. Ví dụ như Luật Doanh nghiệp sau khi thực hiện năm 2000 đã bỏ được 186 giấy phép thì bây giờ lại có rất nhiều giấy phép được thiết lập. Số giấy phép hiện nay lên đến con số hơn 700, như vậy cần cải cách nữa. Nhưng cải cách lần này phải nằm trong khuôn khổ phù hợp với cam kết của WTO. Tôi muốn nhấn mạnh rằng một mình doanh nghiệp không thể đem lại được sự thay đổi như mong muốn. Bởi vì bên cạnh Luật Doanh nghiệp chúng ta còn cần phải thực hiện Luật cạnh tranh.
Hiện nay, Luật Cạnh tranh đã có nhưng thực hiện trong thực tế còn rất kém. Bên cạnh Luật Doanh nghiệp còn có luật điện, viễn thông, hàng không, dầu khí... Trong những luật ấy người ta thấy có rất nhiều giấy phép, nhiều quy định của cơ quan Nhà nước mà không rõ quyền lợi của người dân được như thế nào.
Tôi nghĩ quá trình cải cách như vậy là một quá trình đấu tranh liên tục, luôn luôn thúc đẩy để tiến lên. Nếu như khơi dậy, phát huy trí sáng tạo, sức mạnh của người dân thì cải cách và tăng trưởng của Việt
Đổi mới phải hướng tới doanh nghiệp
Ông Pete Peterson, cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt
Việc tự do hoá kinh tế và hội nhập quốc tế của Việt
Cần phải có một sự cam kết thực sự và có trách nhiệm đối với việc tư nhân hoá càng nhiều các doanh nghiệp Nhà nước càng tốt trong một khoảng thời gian tương đối ngắn. Nỗ lực này cần phải được xem là bước đầu tiên để giải phóng các bộ khỏi gánh nặng và sự phụ thuộc hiện thời vào các doanh nghiệp do bộ sở hữu và quản lý thường cung cấp ngân sách cho các hoạt động của bộ. Các bộ cũng như các cơ quan Chính phủ khác về cơ bản cần phải được cấp ngân sách từ ngân khố Nhà nước để bảo đảm tính minh bạch và độc lập một cách hợp lý.
Với chính sách thu thuế được cải tiến, các thủ tục hiệu quả hơn và hoạt động có sự phối hợp của Chính phủ, điều này khả thi hơn so với những gì mà bất kỳ ai trong Chính phủ cho đến nay có thể nhất trí. Một điều rõ ràng là việc tư nhân hoá phải được diễn ra trước khi một nền kinh tế thị trường thực sự có thể được xây dựng và với việc Việt
Trong nỗ lực nhằm “san bằng sân chơi cho các doanh nghiệp” và đảm bảo sự thống nhất rộng hơn, Chính phủ phải ưu tiên cao cho việc hình thành một hệ thống điều chỉnh doanh nghiệp rõ ràng và vững chắc.
Trong khi hệ thống điều chỉnh ở một mức độ nào đó nên là chính sách “tự do kinh doanh” thì nó cũng nên đủ rộng để cho phép thực hiện phương thức thị trường tương đối mở để thúc đẩy cạnh tranh, năng suất và hiệu quả. Các quá trình đưa ra quyết định của Chính phủ và cơ quan lập pháp phải được tổ chức tốt hơn để đảm bảo cho Việt
Việc Việt Nam sắp trở thành thành viên của WTO sẽ giúp thúc đẩy tiến trình Đổi mới, nhưng quá trình tư nhân hoá thực sự các doanh nghiệp Nhà nước phải nhanh hơn để nắm bắt những lợi thế và cơ hội kinh doanh từ tư cách thành viên WTO và quá trình toàn cầu hoá kinh tế nói chung.
TBKTVN
