Đề xuất giảm còn 16 giao dịch bắt buộc công chứng
Chính phủ đề xuất thu hẹp các giao dịch bắt buộc phải công chứng từ 22 xuống còn 16, đồng thời vẫn duy trì công chứng bất động sản theo địa hạt để kiểm soát rủi ro.
Sáng 11/04, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội dành thời gian thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Nội dung được nhiều đại biểu tập trung là phạm vi giao dịch phải công chứng, đặc biệt với bất động sản - lĩnh vực có giá trị lớn và phát sinh nhiều tranh chấp thực tế.
Đại biểu Nguyễn Đại Thắng (Hưng Yên) cho rằng quy định hiện nay còn mang tính khái quát, nhất là cách diễn đạt về các giao dịch “có tính chất quan trọng”. Theo ông, nếu không lượng hóa bằng tiêu chí cụ thể, việc áp dụng có thể bị mở rộng tùy nghi giữa các địa phương, khiến pháp luật thiếu thống nhất. Đại biểu đề nghị cần quy định rõ những loại giao dịch cụ thể phải công chứng, thay vì dùng các khái niệm định tính.
Đi sâu vào thực tế giao dịch nhà đất, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ) nói người dân hiện quan tâm nhiều nhất là công chứng bất động sản. Ông cho rằng không nên quy định tất cả giao dịch đều bắt buộc công chứng, mà nên phân loại: có trường hợp khuyến khích, có trường hợp để người dân tự lựa chọn. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm của công chứng viên nếu phát hiện dấu hiệu sai phạm như trốn thuế.
Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Lâm Đồng) đề xuất mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt, đồng thời cho phép công chứng viên từ chối nếu không đủ thông tin về giao dịch bất động sản.
Giải trình sau đó, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến theo hướng minh bạch hóa tiêu chí, tránh mở rộng tùy nghi. Điểm đáng chú ý là dự thảo luật định hướng thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng, giảm từ 22 loại hiện nay xuống còn 16 loại và chỉ quy định trong luật, không để rải rác ở các nghị định như trước. Cách làm này nhằm giảm thủ tục, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
|
Với công chứng bất động sản, Bộ trưởng cho rằng trước mắt vẫn cần giữ quy định theo địa hạt tỉnh, thành. Lý do là cơ sở dữ liệu công chứng toàn quốc đang xây dựng, chưa liên thông hoàn toàn, nên việc giới hạn địa bàn giúp công chứng viên dễ kiểm tra thực tế tài sản và xác minh nhân thân, từ đó hạn chế gian lận.
Tuy vậy, dự thảo cũng điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Quy định địa hạt chỉ áp dụng với các giao dịch trực tiếp liên quan đến bất động sản. Các giao dịch gián tiếp như ủy quyền hoặc chuyển nhượng hợp đồng mua bán sẽ không bị ràng buộc địa giới, có thể thực hiện tại bất kỳ tổ chức công chứng nào trên toàn quốc. Khi dữ liệu được kết nối đầy đủ, Chính phủ sẽ xem xét bỏ quy định địa hạt.
Liên quan đến giao dịch đặt cọc, Bộ trưởng làm rõ đây không phải trường hợp bắt buộc công chứng, chỉ thực hiện theo địa hạt nếu các bên có nhu cầu. Với công chứng ngoài trụ sở, dự thảo giữ nguyên quy định hiện hành để đáp ứng các trường hợp đặc thù như người già yếu, đang điều trị hoặc bị tạm giữ.
Về công chứng điện tử từ xa, Bộ trưởng đánh giá đây là xu hướng tất yếu nhưng cần triển khai thận trọng, phù hợp với mức độ hoàn thiện công nghệ nhằm kiểm soát rủi ro pháp lý.
Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội để hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình xem xét, thông qua.
Tử Kính (Theo Báo Chính phủ)
