Đề xuất khôi phục Quỹ Tìm kiếm thăm dò và luật hóa vai trò đại diện của Petrovietnam
Đại biểu Quốc hội Bùi Thị Kim Tuyến đề xuất Luật Dầu khí (sửa đổi) cần thiết kế cơ chế tài chính linh hoạt, bao gồm khôi phục Quỹ tìm kiếm, thăm dò dầu khí và luật hóa vai trò đại diện nước chủ nhà nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về vốn cho Petrovietnam.
Phân quyền thực chất trong hoạt động dầu khí
Tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, đại biểu Bùi Thị Kim Tuyến (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) đánh giá việc mở rộng thẩm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) thể hiện sự thay đổi về tư duy quản lý, chuyển từ hành chính trực tiếp sang giao quyền cho chủ thể có đủ năng lực chuyên môn. Định hướng này phù hợp khi các dự án dầu khí mới đòi hỏi quy mô vốn lớn, mức độ rủi ro cao và quá trình ra quyết định nhanh chóng.
ĐBQH Bùi Thị Kim Tuyến
|
Tuy nhiên, việc phân cấp, phân quyền phải thực chất, xác định rõ quyền hạn và trách nhiệm, tránh tình trạng được giao quyền nhưng khi quyết định vẫn phải qua nhiều tầng nấc phê duyệt.
Petrovietnam là đơn vị trực tiếp thực hiện các hoạt động dầu khí, có năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn, vì vậy cần được trao quyền chủ động quyết định đối với những vấn đề thuộc phạm vi chuyên môn, kỹ thuật và triển khai hợp đồng, đại biểu nhấn mạnh.
Luật hóa vai trò đại diện nước chủ nhà
Đại biểu lưu ý cần luật hóa rõ vai trò đại diện nước chủ nhà của Petrovietnam. Đây là nhiệm vụ Nhà nước giao, mang tính đặc thù, không phải chức năng quản lý nhà nước cũng không đơn thuần vì lợi nhuận. Việc xác định rõ tư cách, quyền hạn và trách nhiệm sẽ cung cấp cơ sở pháp lý để Petrovietnam xử lý các tranh chấp quốc tế, giảm thiểu rủi ro cho Nhà nước.
Thay vì quy định cứng tên một doanh nghiệp, đại biểu đề xuất sử dụng khái niệm chung là Cơ quan đại diện nước chủ nhà nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong trường hợp Nhà nước có nhu cầu điều chuyển chức năng. Đồng thời, Luật cần bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các nghĩa vụ mà Petrovietnam đã thực hiện trước đây để bảo đảm tính liên tục của các hợp đồng.
Chia sẻ rủi ro qua Quỹ Tìm kiếm, thăm dò
Tìm kiếm và thăm dò là khâu rủi ro nhất trong chuỗi hoạt động dầu khí với chi phí lớn và khả năng thu hồi vốn không chắc chắn. Từ thực tế này, đại biểu Bùi Thị Kim Tuyến đề xuất khôi phục Quỹ rủi ro tìm kiếm, thăm dò dầu khí (Quỹ TKTD) như một công cụ chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp.
Nếu toàn bộ rủi ro tiếp tục đặt lên vai doanh nghiệp, sẽ khó tạo động lực đầu tư vào những khu vực có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh năng lượng quốc gia. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đại biểu nêu quan điểm.
Nguồn lực của Quỹ sẽ ưu tiên cho các nhiệm vụ thăm dò chiến lược có tiềm năng nhưng rủi ro cao, không mang tính chất bao cấp hoặc bù đắp cho dự án kém hiệu quả. Nhà nước chỉ nên kiểm soát ở cấp chiến lược thông qua mục tiêu, hạn mức, tiêu chí và trao đủ quyền chủ động cho Petrovietnam trong các quyết định chuyên môn.
Nếu nguồn lực đã được bố trí nhưng việc sử dụng vẫn phải qua nhiều tầng nấc phê duyệt thì Quỹ sẽ khó phát huy hiệu quả. Quan trọng nhất là phải thiết kế cơ chế để người quyết định có thể hành động trong khuôn khổ pháp luật, đi cùng trách nhiệm rõ ràng và cơ chế kiểm soát phù hợp, bà Tuyến nói.
Tạo hành lang pháp lý cho lĩnh vực CCS
Ngoài các hoạt động cốt lõi, Luật Dầu khí (sửa đổi) cần tạo nền tảng pháp lý rõ ràng cho lĩnh vực thu giữ và lưu trữ carbon (CCS). Lĩnh vực này đòi hỏi vốn lớn, công nghệ cao và thời gian thu hồi vốn dài. Nếu chỉ có khung pháp lý mà thiếu cơ chế đầu tư, giá dịch vụ, tín chỉ carbon và cơ chế chia sẻ rủi ro, các dự án sẽ khó triển khai.
Luật cũng cần xác định rõ trách nhiệm dài hạn của doanh nghiệp đối với lượng carbon sau lưu trữ, tiêu chuẩn giám sát và thời điểm chuyển giao trách nhiệm cho Nhà nước. Với hệ thống hạ tầng và các mỏ suy giảm sẵn có, cơ chế pháp lý minh bạch sẽ tạo điều kiện để Petrovietnam đóng vai trò nòng cốt trong việc hình thành thị trường CCS tại Việt Nam.
Thanh Trúc (Theo Thông tin Chính phủ)
