Đề xuất mở rộng ưu đãi đầu tư đối với các ngành, lĩnh vực có tác động lan tỏa
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, sáng 24/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về nhiều dự án luật quan trọng, trong đó có dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự thảo luận tại Tổ 3.
Quang cảnh phiên họp Tổ 3 sáng 24/10 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Hoàn thiện cơ chế hỗ trợ đầu tư
Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư tại Tổ 3 (TP. Hải Phòng, tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Lạng Sơn), đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng) ủng hộ đề xuất giao Chính phủ quyết định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài khi đáp ứng những điều kiện nhất định.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị rà soát khoản 3 Điều 11, sử dụng cụm từ "các văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội và của Ủy ban Thường vụ Quốc hội" thay cho việc liệt kê từng loại văn bản, bảo đảm tính bao quát và phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự thảo luận tại Tổ 3 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Đại biểu cũng đề nghị cân nhắc bỏ nguyên tắc không phân biệt nhà đầu tư theo quốc tịch khi nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường. Theo đại biểu, các hiệp định bảo hộ đầu tư và hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết có cam kết mở cửa thị trường khác nhau, nên quy định này có thể gây lúng túng khi thực hiện.
Liên quan cơ chế hỗ trợ đầu tư đặc biệt, dự thảo đề xuất Chính phủ hỗ trợ bằng tiền đối với 6 loại chi phí và có thể bổ sung các khoản chi phí khác. Đại biểu Bùi Xuân Hải đề nghị đánh giá kỹ tính khả thi, nhất là tổng kinh phí hỗ trợ và khả năng cân đối ngân sách nhà nước, tránh ban hành chính sách nhưng không bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Đại biểu ủng hộ cơ chế đặc thù thu hút đầu tư tại địa phương theo Điều 17a, tạo điều kiện để các tỉnh, thành phố xây dựng chính sách phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, những cơ chế này không được trái quy định của Trung ương, tạo ra cạnh tranh không lành mạnh hoặc ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia và địa phương khác.
Đối với chính sách hỗ trợ đào tạo lao động, đại biểu đề nghị làm rõ đối tượng thụ hưởng; không nên hỗ trợ đào tạo lao động nước ngoài vì thời gian làm việc tại doanh nghiệp ở Việt Nam có thể ngắn trong khi chi phí đào tạo cao. Việc chỉ hỗ trợ đào tạo tại cơ sở đào tạo của doanh nghiệp cũng có thể khó thực hiện, do doanh nghiệp phải làm thủ tục thành lập cơ sở đào tạo theo Luật Giáo dục nghề nghiệp.
Thay vì quy định cụ thể từng khoản hỗ trợ đào tạo, đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế cho phép địa phương sử dụng một tỷ lệ nhất định từ ngân sách địa phương để thực hiện chính sách thu hút đầu tư. Qua đó, quy mô hỗ trợ có thể phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, tăng tính chủ động và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Đại biểu Bùi Xuân Hải góp ý tại phiên thảo luận tổ sáng 24/10 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Bổ sung ưu đãi cho công nghiệp văn hóa, du lịch
Cũng tại Tổ 3, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng) đề nghị đưa các dự án hạ tầng công nghiệp văn hóa quy mô lớn vào diện ưu đãi đầu tư đặc biệt, đồng thời cụ thể hóa ưu đãi đối với du lịch để phù hợp với các chủ trương của Đảng.
Theo đại biểu, việc sửa đổi luật cần tính đến dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Các dự án cần được bổ sung gồm hạ tầng công nghiệp văn hóa quy mô lớn, trung tâm sản xuất sản phẩm nghe nhìn kỹ thuật số, công viên công nghệ văn hóa và du lịch di sản số quy mô quốc tế.
Để cụ thể hóa, đại biểu đề xuất bổ sung dự án đầu tư nước ngoài ưu tiên thu hút trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa tại điểm d khoản 1 Điều 14; đưa "công nghiệp văn hóa" vào danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư tại điểm a khoản 1 Điều 15; bổ sung cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa vào nhóm địa bàn được hưởng ưu đãi như địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Đại biểu cũng kiến nghị sửa khoản 3 Điều 15, xác định hoạt động đầu tư thuộc ngành, nghề đặc biệt ưu đãi theo pháp luật về phát triển công nghiệp văn hóa được áp dụng ưu đãi theo Luật Đầu tư; bổ sung dự án cung cấp sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm tại điểm b khoản 2 Điều 17. Đối với dự án trong cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 2 Điều 23 cơ chế chấp thuận nhà đầu tư không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Trong lĩnh vực du lịch, đại biểu đề nghị nghiên cứu ưu đãi cho những dự án có tác động lan tỏa, gắn với cực tăng trưởng, hành lang du lịch, khu du lịch quốc gia, vùng di sản, trung tâm du lịch chiến lược; các dự án hạ tầng quy mô lớn, chuyển đổi xanh, kinh tế đêm và tổ hợp văn hóa, thể thao, du lịch, giải trí, mua sắm. Theo mục tiêu đại biểu nêu, đến năm 2030, du lịch đóng góp 10-12% GDP và công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP.
Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa góp ý tại phiên thảo luận tổ sáng 24/10 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Ưu đãi theo chuỗi giá trị, gắn với tiêu chí xanh
Tại Tổ 4 (TP. Đồng Nai, tỉnh Quảng Trị và tỉnh Điện Biên), đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (Đoàn ĐBQH TP. Đồng Nai) đề nghị bổ sung các cụm ngành có tính lan tỏa, gắn với chuỗi giá trị vào diện ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt.
Những lĩnh vực được đề xuất gồm dược liệu công nghệ cao; công nghiệp hàng không và dịch vụ kỹ thuật hàng không, trong đó có bảo dưỡng, sửa chữa, đại tu tàu bay (MRO); sản xuất nông sản, thực phẩm công nghệ cao ứng dụng tự động hóa, công nghệ chế biến và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý chất lượng.
Theo đại biểu, chính sách thu hút đầu tư cần chuyển từ cách tiếp cận theo địa giới hành chính sang cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, khả năng tham gia chuỗi cung ứng và giá trị gia tăng làm tiêu chí chủ yếu.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung vào diện ưu đãi đặc biệt các dự án xanh, thân thiện với môi trường như khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao kết hợp mô hình sinh thái; dự án điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối, điện rác; các dự án xử lý rác thải, nước, chất thải rắn, chất thải độc hại, xử lý ô nhiễm đất, nguồn nước, hồ, sông và không khí.
Bên cạnh quy mô vốn và tiến độ giải ngân, đại biểu đề nghị bổ sung tiêu chí giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng sạch, công nghệ xanh hoặc thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" (Net Zero).
Chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt cũng cần được xem xét mở rộng ngoài dự án mới và dự án mở rộng, bao gồm những dự án đã được cấp quyết định chủ trương đầu tư, đang hoạt động trong lĩnh vực được ưu đãi và có nhu cầu lựa chọn áp dụng. Theo đại biểu, việc mở rộng phải gắn với điều kiện, tiêu chí, kết quả thực hiện cam kết và cơ chế thu hồi ưu đãi.
Đại biểu Lê Nữ Thuỳ Dương góp ý tại phiên thảo luận tổ sáng 24/10 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Đối với dự án không sử dụng vốn ngân sách nhà nước, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương đề xuất bổ sung hình thức chấm điểm lựa chọn nhà đầu tư. Nếu chỉ có một nhà đầu tư nộp hồ sơ đề xuất dự án hợp lệ tại địa bàn ưu đãi đầu tư và thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư thì thực hiện chấp thuận nhà đầu tư. Nếu có từ hai nhà đầu tư trở lên nộp hồ sơ hợp lệ trong thời hạn quy định, việc lựa chọn thực hiện theo cơ chế chấm điểm với tiêu chí do Chủ tịch UBND cấp tỉnh ban hành, phù hợp điều kiện thực tế và định hướng phát triển kinh tế - xã hội địa phương, bảo đảm công khai, công bằng. Các trường hợp còn lại tiếp tục thực hiện đấu giá, đấu thầu theo quy định.
Theo đại biểu, quy trình đấu thầu kéo dài có thể làm tăng thời gian, chi phí cho Nhà nước và doanh nghiệp, khiến dự án đình trệ, giảm hiệu quả đầu tư. Luật hóa cơ chế chấm điểm sẽ tạo cơ sở pháp lý để địa phương lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, đồng thời xác định rõ phạm vi, tiêu chí áp dụng đối với trường hợp không thông qua đấu giá, đấu thầu.
Cũng trong sáng 24/10, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Huy Khải (Theo Thông tin Chính phủ)
