Dệt may Việt Nam vươn lên dẫn đầu thị trường Mỹ, nhưng đối mặt những rủi ro cấu trúc
Ngành dệt may Việt Nam đã vươn lên vị trí dẫn đầu thị phần nhập khẩu tại Mỹ trong bối cảnh Trung Quốc suy giảm. Đà tăng trưởng này diễn ra khi tổng cầu dệt may toàn cầu gần như không mở rộng trong dài hạn. Trong khi đó, những điểm nghẽn cố hữu như phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, chi phí tuân thủ gia tăng và lợi thế chi phí nhân công suy giảm đang đặt ra bài toán lớn cho giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành.
Sáng ngày 08/04, tại hội thảo trong khuôn khổ triển lãm ngành dệt may SaigonTex & SaigonFabric 2026, Chánh Văn phòng HĐQT Vinatex (HOSE: VGT) - ông Hoàng Mạnh Cầm đã có bài tham luận về bối cảnh của ngành dệt may hiện tại.
Ông Hoàng Mạnh Cầm chia sẻ tại hội thảo sáng ngày 08/04/2026 - Ảnh: TV
|
Theo ông Cầm, thương mại dệt may toàn cầu đang bước vào một giai đoạn rất khó đoán định và cạnh tranh khốc liệt, từ đó cần thiết phải nhìn nhận thương mại dệt may với một góc nhìn rộng hơn. Đây không còn đơn giản là nhu cầu tiêu dùng, mà thị trường dệt may hiện nay còn bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố đa chiều, từ địa chính trị cho đến bảo hộ thương mại. Đặc biệt, năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia xuất khẩu là một trong những yếu tố quan trọng nhất.
Tổng cầu dệt may đi ngang
Trong năm 2025, thương mại hàng hoá toàn cầu tăng 4.6% dù đối mặt chính sách thuế quan đối ứng của Mỹ. Tuy nhiên, thực tế mức tăng trưởng này chủ yếu nhờ vào hiệu ứng nhập hàng trước để né hạn áp thuế. Điều này đồng nghĩa mức tăng trưởng cho năm 2026 dự báo giảm xuống chỉ còn 1.9%, và thậm chí có thể thấp hơn với tình hình bất ổn địa chính trị mới nổi lên từ tháng 3.
Ở quan sát dài hạn hơn, những biến động hiện thời lại diễn ra sau một giai đoạn mà tổng cầu dệt may toàn cầu hầu như không tăng từ năm 2015-2025 nếu loại trừ yếu tố lạm phát.
Dù bối cảnh thách thức, Chánh Văn phòng HĐQT Vinatex đánh giá ngành dệt may Việt Nam vẫn đang cho thấy khả năng tận dụng tình hình để phát triển.
Tại thị trường chủ lực là Mỹ, kể từ khi Tổng thống Donald Trump lên nắm quyền và thực thi các rào cản thương mại mới, hàng may mặc Việt Nam đã vươn lên đứng đầu về thị phần nhập khẩu với mức tăng từ 18.9% lên 21.5% trong năm 2025, vượt qua Trung Quốc với thị phần giảm từ 20.8% xuống còn 13.7%. Hạng ba là Bangladesh với thị phần tăng từ 9.3% lên 10.5%.
Ông Cầm dẫn lại báo cáo khảo sát cho biết, các nhà mua hàng từ Mỹ đang đánh giá ngành dệt may Việt Nam sở hữu điểm năng lực cạnh tranh trung bình cao nhất châu Á, nhờ sự cải thiện chi phí sourcing và linh hoạt trong sản xuất, tích hợp chuỗi.
Trong khi đó, hàng may mặc Trung Quốc hiện nay đã thoái lui dần tại thị trường Mỹ, nhưng Bangladesh gặp bất lợi do tình hình chính trị bất ổn trong nước.
Với Việt Nam, người mua hàng quốc tế đánh giá điểm mạnh nhất của ngành may mặc chính là độ tin cậy cao trong chỗi cung ứng và khả năng đáp ứng đúng những đơn hàng khó cả về mặt kỹ thuật, thời gian cho đến khả năng tuân thủ. Điều này dẫn đến các thương hiệu hàng xa xỉ rất ưa chuộng đặt hàng các nhà sản xuất Việt.
Công nhân may bên trong một nhà máy tại Việt Nam - Ảnh minh họa
|
Những bài toán cần giải
Tuy nhiên, sự thành công của dệt may Việt Nam tại Mỹ lại dẫn đến một yêu cầu tiếp theo về việc cần đa dạng hoá thêm thị trường, để giảm rủi ro phụ thuộc đầu ra.
Bên cạnh đó, ông Cầm đánh giá Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt là vải. “Hiện nay, vấn đề nguyên liệu vải của chúng ta là đang phụ thuộc rất lớn vào Trung Quốc. Đây là rủi ro ở trong chuỗi cung ứng về mặt tuân thủ, truy xuất nguồn gốc” - ông Cầm chia sẻ.
Ngoài ra, tại Việt Nam, chi phí tuân thủ hiện nay về môi trường xã hội đang ngày càng gia tăng. “Các quy định nội bộ cũng ngày càng khắt khe. Các tỉnh cũng rất khó để cấp được các giấy phép liên quan đến môi trường và cũng phải chịu sự giám sát rất lớn”.
Việt Nam hiện cũng chưa có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Mỹ, ngành công nghiệp phụ trợ vẫn chưa hoàn chỉnh, và hiện nay cũng đã không còn lợi thế về chi phí sản xuất so với các quốc gia khác. “Tức là chúng ta đã không còn là một quốc gia sản xuất giá rẻ nữa” - ông Cầm cho biết.
Thừa Vân
