Điểm mặt những dự án lãng phí tiền tỷ

Điểm mặt những dự án lãng phí tiền tỷ

Đã đến lúc các cơ quan có thẩm quyền cần rà soát, "sờ gáy" đối với từng dự án lãng phí tiền tỷ, bắt đầu từ trách nhiệm của những người quyết định cho triển khai dự án một cách thiếu cơ sở và ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm để xảy ra tình trạng lãng phí. Có như vậy thì mới có thể chấm dứt kiểu đầu tư ẩu, đầu tư nửa vời trên địa bàn TP HCM về sau này.

Khi cảng container Cát Lái mòn mỏi chờ đợi mở rộng tuyến đường tỉnh lộ 25B cả chục năm trời còn chưa chấm dứt. Lại có một cảng khác là cảng Sài Gòn - Hiệp Phước làm xong cũng phải chờ mở rộng đường kết nối vào cảng.

Đến lượt các cây cầu Thủ Thiêm, Phú Mỹ dù có giá trị cả ngàn tỷ đồng thì khi hoàn thành đưa vào khai thác cũng phải nằm phơi mưa nắng chờ làm đường mất hàng năm trời. Rồi tuyến đường trọng điểm nối hành lang từ  Đông sang Tây thành phố, một công trình trọng điểm được đầu tư tới cả chục ngàn tỷ đồng làm xong thông xe cũng phải chịu chung số phận khi đã phải mất cả năm chờ ngày hầm vượt sông Sài Gòn hoàn thành. Và tình trạng đầu tư thiếu đồng bộ này hiện vẫn tiếp tục diễn ra trên địa bàn TP HCM với các công trình khác.

Kiểu đầu tư "nửa vời" vẫn chưa dứt

Theo tìm hiểu của chúng tôi, hiện trên địa bàn TP HCM vẫn còn khá nhiều công trình hạ tầng được đầu tư một cách chắp vá, thiếu đồng bộ. Trong khi giá vật tư thiết bị, chi phí bồi thường giải tỏa… đều đã đồng loạt tăng gấp đôi, gấp ba những năm qua, trượt giá dẫn đến chi phí đầu tư đội thêm hàng trăm, thậm chí là hàng ngàn tỷ đồng tại mỗi công trình. Khoản tiền này ngân sách hoặc người dân phải gánh chịu là điều khó tránh khỏi.

Trường hợp cụ thể, sau khi quy hoạch khu công nghiệp Phú Hữu, quận 9, đã nhiều năm, mãi tới cuối tháng 3 vừa qua, tuyến đường nối từ khu CN này ra đường Nguyễn Duy Trinh mới được TP HCM phê duyệt đầu tư. Dù đây không phải vốn ngân sách, mà là của đơn vị trúng thầu là Công ty CP Xi măng Hà Tiên 1 bỏ tiền đầu tư theo hình thức B.O.T với tổng số tiền làm đường là 461 tỷ đồng. Theo một kỹ sư ngành cầu đường tính toán, nếu tuyến đường được đầu tư sớm hơn, cách đây một vài năm, chắc chắn vốn đầu tư sẽ giảm cả trăm tỷ đồng.

Chờ mở đường, cầu Phú Mỹ vắng xe qua lại.

Còn với tình hình hiện nay, số tiền khổng lồ này chủ xe, chủ doanh nghiệp và người dân có nhu cầu ra vào khu CN này sẽ phải è cổ trả phí thêm hàng năm trời. Tiếp đó, dù có là tuyến cửa ngõ phía Đông Bắc hướng ra ngoại thành, từ đó đi các tỉnh Bình Dương, Bình Phước hoặc miền Trung, Tây nguyên. Tại đây mỗi ngày còn có hơn 2 ngàn lượt xe khách liên tỉnh ra vào bến xe Miền Đông, đường lại nhỏ nên tình trạng xe khách, xe container, xe buýt lưu thông gây ùn ứ từng giờ. Bức xúc vì tình trạng kẹt xe do quá tải lưu lượng phương tiện, nên sau nhiều năm án binh bất động tại chỗ chờ đợi vốn, dự án mở rộng cầu, đường Bình Triệu 2 đã gây thiệt hại quá nặng.

Ùn tắc trên đường ra vào cảng Cát Lái.

Hiện dự án dở dang này ước tính sẽ phải cần thêm từ 7.035 - 7.504 tỷ đồng nữa, tùy theo phương án đền bù, mới có thể hoàn tất. Nhưng mức độ thiệt hại có lẽ cũng chưa thể bằng Dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm. Bởi tuy được xếp vào hạng dự án trọng điểm và là khu đô thị mới mang vóc dáng lớn, hiện đại nhất cả nước, nhưng cho tới nay khi Dự án Thủ Thiêm của TP HCM đã hình thành và khởi động được khoảng 15 năm. Thì ngược lại, vẫn có tới 51% số người dân được hỏi đã trả lời rằng dự án sẽ phải mất 30 năm mới hoàn thành hoặc trả lời: không biết bao giờ dự án hoàn thành! Trong khi đó, do chậm tiến độ, hiện mỗi ngày chủ đầu tư dự án, mà cụ thể là ngân sách thành phố đang phải è cổ trả lãi vay đầu tư cho dự án lên tới 4 tỷ đồng.

Chỉ nhắc nguyên nhân, chưa tìm ra trách nhiệm

Khi tình trạng đầu tư chắp vá, thiếu đồng bộ xảy ra ở tất cả các lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị của thành phố từ sự tắc trách của các cơ quan quản lý đã quá rõ ràng. Nguyên nhân được các đại diện chủ đầu tư đưa ra để biện minh cho việc đầu tư dàn trải, thiếu đồng bộ cũng lại hết sức đơn giản. Ngoài chuyện thiếu vốn là việc chậm giải tỏa đền bù do vướng mắc trong cách tính giá đất còn có một loạt các nguyên nhân chủ quan khác.

Về lý do chậm trễ mở rộng tuyến liên tỉnh lộ 25B, trả lời chất vấn trước các đại biểu HĐND, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Nguyễn Thành Tài đã cho rằng nguyên nhân chủ yếu từ việc chậm đền bù giải tỏa, do có nhiều trường hợp không biết vận dụng căn cứ nào để áp giá bồi thường. Nhưng quan điểm của các hộ dân có đất bị thu hồi lại quá đơn giản: Bồi thường, hỗ trợ sát giá thị trường hoặc đủ để người dân lo cuộc sống tốt hơn ở chỗ khác là họ sẵn sàng bàn giao đất ngay lập tức!

Với Dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm cũng vậy, đầu tháng 3 vừa qua kết luận của đoàn kiểm tra phòng chống tham nhũng thành phố đã nói rõ: "Tiến độ triển khai bồi thường giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch chi tiết khu trung tâm Thủ Thiêm hoàn thành chậm nên việc kêu gọi đầu tư, xây dựng công trình còn hạn chế. Thực trạng này đã dẫn tới hệ lụy là thành phố phải trả lãi vay để thực hiện dự án bình quân 4 tỷ đồng/ngày, gây lãng phí lớn…" Và dẫu rằng đã được kết luận nhẹ đi, là "lãng phí lớn" thay vì "thiệt hại nặng", song đoàn kiểm tra cũng chẳng thể tìm ra ai là người phải chịu trách nhiệm vì chuyện để xảy ra lãng phí này.

Còn trường hợp cầu Phú Long làm xong phải chờ đường song hành Hà Huy Giáp, trả lời báo giới thời điểm cầu hợp long, ông Trần Văn Duy Tường, Phó giám đốc Khu quản lý giao thông đô thị số 3, đại diện chủ đầu tư cũng chỉ biết thốt lên rằng: Dự án mở rộng đường song hành Hà Huy Giáp dài 4km nối từ quốc lộ 1A tới cầu Phú Long vẫn còn nằm… trên giấy.

Trường hợp dự án cầu đường Bình Triệu cũng vậy, thời gian để các bên liên quan "ngâm cứu", bàn bạc còn dài hơn và khoản kinh phí trượt giá vật tư, giá đất… còn nặng hơn gấp nhiều lần. Nhưng cũng chỉ có vậy, tình trạng chậm trễ tại các công trình, dự án này đều được những người có trách nhiệm tìm đủ mọi lý do, nguyên nhân khách quan này khác, đủ để không một ai phải lãnh trách nhiệm cá nhân.

Đã đến lúc các cơ quan có thẩm quyền cần rà soát, "sờ gáy" đối với từng dự án lãng phí tiền tỷ này, bắt đầu từ trách nhiệm của những người quyết định cho triển khai dự án một cách thiếu cơ sở và ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm để xảy ra tình trạng trên. Có như vậy thì mới có thể chấm dứt kiểu đầu tư ẩu, đầu tư nửa vời trên địa bàn TP HCM về sau này

Đức Thắng

CAND