Dự thảo thay thế Thông tư 119 về hoạt động lưu ký, bù trừ chứng khoán tiếp thu nhiều kiến nghị từ thị trường

Dự thảo thay thế Thông tư 119 về hoạt động lưu ký, bù trừ chứng khoán tiếp thu nhiều kiến nghị từ thị trường

Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 119/2020/TT-BTC quy định hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp với 31 ý kiến bằng văn bản và qua thư điện tử, cùng một số ý kiến được nêu trực tiếp tại sự kiện giới thiệu dự thảo hồi tháng 7/2026. Trong đó, nhiều đề xuất đã được tiếp thu.

Thực hiện quy định pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tài chính, UBCKNN đăng tải Bảng tổng hợp ý kiến, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý của các đối tượng chịu tác động đối với dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 119 ngày 31/12/2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán.

Theo bảng tổng hợp, dự thảo Thông tư được gửi lấy ý kiến 53 cơ quan, tổ chức, cá nhân. Cơ quan soạn thảo nhận được 31 ý kiến bằng văn bản và qua thư điện tử, trong đó có 4 tổ chức đồng tình hoặc không có ý kiến bổ sung, gồm Chứng khoán FPT (FPTS), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Ngân hàng Á Châu (ACB) và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Một số ý kiến khác được nêu trực tiếp tại hội thảo giới thiệu dự thảo ngày 10/07/2026.

Phần lớn ý kiến góp ý tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý cho cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP); phân định tài khoản ký quỹ; trách nhiệm của thành viên bù trừ (TVBT), ngân hàng lưu ký (NHLK); chuyển quyền sở hữu chứng khoán; quản lý tài sản ký quỹ và quỹ bù trừ.

Bộ Tài chính tiếp thu ý kiến góp ý về đăng ký, lưu ký và thanh toán giao dịch chứng khoán - Ảnh minh họa

Bảng tổng hợp cho thấy nhiều câu hỏi và ý kiến liên quan đến lộ trình triển khai cơ chế CCP (dự kiến vận hành chính thức trong quý 1/2027), đáng chú ý với đề xuất của HSBC về việc bố trí thời gian kiểm thử thành viên và triển khai hệ thống, kết quả đã được tiếp thu.

Theo HSBC, thời gian kiểm thử với thành viên và thời gian triển khai hệ thống không nên rơi vào 4 ngày các quỹ sử dụng chỉ số FTSE Russell mua vào chứng khoán (rebalancing days), nhằm tránh áp lực vận hành cho các thành viên thị trường và các tổ chức cung cấp dịch vụ nước ngoài có liên quan.

Dự thảo cũng ghi nhận nhiều kiến nghị nhằm làm rõ các khái niệm. Theo Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và CTCP Quản lý Quỹ Đầu tư Việt Nam (VBF), thuật ngữ "tài khoản ký quỹ bù trừ" được sử dụng tại nhiều điều khoản nhưng chưa được phân biệt rõ giữa "tài khoản ký quỹ bù trừ chứng khoán" và "tài khoản ký quỹ bù trừ tiền", có thể dẫn đến cách hiểu không thống nhất và gây khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện.

Về vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết tiếp thu, hoàn chỉnh dự thảo theo hướng phân biệt giữa tài khoản ký quỹ bù trừ và tài khoản tiền gửi ký quỹ bù trừ của nhà đầu tư.

Trong đó, tài khoản ký quỹ bù trừ là tài khoản thông tin trên hệ thống tại TVBT và Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSC), để theo dõi, quản lý hoạt động ký quỹ, bù trừ, thanh toán của nhà đầu tư và không phải tài khoản chứa tiền hoặc chứng khoán. Tài khoản tiền gửi ký quỹ bù trừ là tài khoản phục vụ quản lý tiền ký quỹ của nhà đầu tư, được tổ chức theo từng mô hình TVBT là công ty chứng khoán, NHLK hoặc ngân hàng lưu ký thanh toán (NHLKTT).

Bên cạnh đó, VBF cùng Citibank góp ý về lãi tiền gửi trên tài khoản ký quỹ bù trừ của nhà đầu tư. Theo các đơn vị, tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài mở tại NHLKTT có thể là tài khoản đầu tư gián tiếp, trong khi quy định ngoại hối không phải trường hợp nào cũng cho phép nhận lãi từ số dư. Bộ Tài chính đã tiếp thu, chỉnh lý khoản 2 Điều 38 theo hướng việc hoàn trả lãi tiền gửi được thực hiện (nếu có), qua đó tăng tính rõ ràng và phù hợp với pháp luật ngân hàng, ngoại hối.

Tập đoàn Vingroup cũng có kiến nghị đáng chú ý dựa trên thực tế có trường hợp doanh nghiệp chỉ chào bán/phát hành trái phiếu ra thị trường nước ngoài mà không niêm yết. Do đó, Vingroup đề xuất hoàn thiện quy định về chuyển quyền sở hữu chứng khoán để thanh toán gốc, lãi trái phiếu hoặc thực hiện các điều kiện, điều khoản của trái phiếu phát hành ra thị trường nước ngoài. Kiến nghị này được tiếp thu và đã hoàn thiện vào dự thảo.

CTCP Quản lý Quỹ PVI đề nghị làm rõ trình tự xử lý và trạng thái pháp lý của giao dịch trái phiếu doanh nghiệp niêm yết sau khi bị loại bỏ thanh toán. Cơ quan soạn thảo tiếp thu một phần, xác định trình tự cần thiết sẽ được quy định tại quy chế của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam; đồng thời làm rõ giao dịch bị loại bỏ thanh toán không còn hiệu lực trên hệ thống bù trừ, thanh toán.

Chứng khoán VPBank (VPBankS) đề nghị mở rộng quy định về mua lại, thu hồi cổ phiếu ESOP. Doanh nghiệp cho rằng cụm từ “người lao động nghỉ việc” làm thu hẹp phạm vi so với các trường hợp mua lại, thu hồi được xác định trong phương án phát hành. Ý kiến này đã được tiếp thu; dự thảo Thông tư được chỉnh lý thành trường hợp mua lại, thu hồi hoặc nhận chuyển nhượng cổ phiếu từ người lao động theo phương án phát hành đã được phê duyệt.

VPBankS cũng kiến nghị sửa quy định về chuyển quyền sở hữu giấy tờ có giá trên thị trường tiền tệ, nhằm bảo đảm phù hợp với phạm vi điều chỉnh của Thông tư và pháp luật ngân hàng. Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, hoàn thiện nội dung theo hướng quy định việc chuyển quyền sở hữu chứng khoán là giấy tờ có giá trên thị trường tiền tệ theo đề nghị của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Đề xuất đáng chú ý khác đến từ Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) liên quan đến nghĩa vụ thuế khi phát sinh giao dịch chuyển quyền sở hữu từ nhà đầu tư tổ chức nước ngoài sang tài khoản tự doanh công ty chứng khoán để xử lý nghĩa vụ thanh toán theo cơ chế Non-Prefunding (NPF).

Theo TCBS, giao dịch này được thực hiện nhằm xử lý nghĩa vụ thanh toán theo cơ chế vận hành của thị trường, không xuất phát từ giao dịch mua bán tự nguyện giữa các bên. Do đó, tổ chức đề nghị Bộ Tài chính, UBCKNN phối hợp với cơ quan thuế và các cơ quan liên quan ban hành quy định hoặc hướng dẫn cụ thể việc không áp dụng nghĩa vụ thuế đối với trường hợp này.

Huy Khải

FILI - 17:38:00 18/08/2026