Đừng để mất thị trường bán lẻ
Những thông tin dồn dập về các dự án đầu tư mới và đầu tư mở rộng của các tập đoàn bán lẻ nước ngoài đang tạo nên nỗi lo lớn về sự lép vế của các doanh nghiệp Việt Nam đối với thị trường bán lẻ trong nước.
Thông tin Tập đoàn E-Mart của Hàn Quốc thành lập liên doanh ở Việt Nam và dự định sẽ mở tới 52 điểm bán hàng trong tương lai được công bố gần như đồng thời với tin Big C sẽ nâng tổng số siêu thị ở Việt Nam lên con số 29 vào năm 2013. Rồi Tập đoàn Metro cũng sẽ không dừng lại ở 13 điểm bán hàng như hiện nay. Đó là chưa kể tới sự tham gia của các tập đoàn như Lotte, Family Mart...
Theo cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) của Việt Nam, thị trường phân phối bán lẻ sẽ được mở cửa theo lộ trình cho các doanh nghiệp nước ngoài. Điều này đã được cảnh báo từ cách đây 5 năm đối với các doanh nghiệp trong nước. Song, câu hỏi đặt ra ở thời điểm này là tại sao các doanh nghiệp Việt Nam hầu như bó tay trước thị trường đầy tiềm năng này?
Động thái của các doanh nghiệp trong nước gần đây cho thấy, liên doanh với doanh nghiệp nước ngoài đang là cách đi phù hợp với các doanh nghiệp thiếu vốn, yếu về công nghệ, trình độ quản lý... Tuy nhiên, tỷ lệ góp vốn và mức độ chi phối của doanh nghiệp nội địa rất thấp. Không ít chuyên gia đã đưa ra những cảnh báo liên quan tới việc đối tác nước ngoài trong liên doanh có thể sẽ hoàn toàn chi phối, thậm chí thâu tóm cổ phần khi liên doanh đi vào hoạt động.
Khi các dự án đầu tư của doanh nghiệp nước ngoài trong lĩnh vực phân phối bán lẻ (kể cả 100% vốn nước ngoài hoặc liên doanh) được cấp phép, các chủ đầu tư thường nhấn mạnh việc hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu cho nông dân, thúc đẩy phát triển xuất khẩu, cung cấp công nghệ chế biến hiện đại... Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, vẫn chưa có một đánh giá nào chính thức về tính hiệu quả và sự đóng góp của các doanh nghiệp nước ngoài trong các nội dung trên.
Đã đến lúc, cần phải có những tổng kết đánh giá cụ thể về tác động của các dự án đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực phân phối bán lẻ gấp cơ quan quản lý nhà nước đưa ra được những chính sách phù hợp để vừa đảm bảo thực hiện đúng cam kết gia nhập WTO, vừa tạo điều kiện cho các tập đoàn bán lẻ trong nước tham gia thị trường, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.
Một khi mà quy hoạch hệ thống phân phối bán lẻ trong cả nước (công cụ được coi là hiệu quả nhất để bảo vệ thị trường) vẫn chưa được xây dựng, thì các doanh nghiệp trong nước rất khó có thể phát triển mạnh trước sức ép lớn của doanh nghiệp ngoại.
Bài học ở nhiều nước trên cho thấy, khi hệ thống phân phối bán lẻ bị các tập đoàn nước ngoài chi phối quá mức mà không gắn với việc chuyển giao công nghệ, thúc đẩy sản xuất nội địa và gia tăng xuất khẩu sẽ gay tổn thất lớn về lợi ích đối với nước tiếp nhận đầu tư. Do đó, cần có chính sách hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp bán lẻ trong nước (bên cạnh sự nỗ lực của chính các doanh nghiệp) để thị trường phân phối bán lẻ phát triển lành mạnh, với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế, chống độc quyền và không bị nước ngoài thâu tóm.
Kim Sơn
đầu tư
