El Nino mạnh có thể quay trở lại sau 10 năm
Các cơ quan khí tượng cảnh báo El Nino có khả năng tác động mạnh từ nửa cuối 2026 đến đầu 2027, kéo theo nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên diện rộng.
Sau nhiều năm liên tiếp chứng kiến thời tiết ngày càng khó lường, Việt Nam có thể sắp bước vào một đợt El Nino mạnh với mức độ tương đương giai đoạn 2015-2016 - đợt khô hạn từng gây thiệt hại nặng cho sản xuất và đời sống ở nhiều địa phương.
Thông tin được đưa ra tại Hội nghị Dự báo, cảnh báo sớm tình hình khí tượng thủy văn năm 2026 ngày 23/06. Theo các mô hình khí hậu trong nước và quốc tế, El Nino đang hình thành rõ nét và nhiều khả năng phát triển mạnh từ nửa cuối năm nay.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, điều đáng lo không chỉ nằm ở bản thân hiện tượng El Nino mà còn ở việc nó xuất hiện trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu liên tục duy trì ở mức cao kỷ lục. Sự kết hợp này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện một trong những đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận.
Nếu kịch bản đó xảy ra, Việt Nam có thể phải đối mặt với nắng nóng kéo dài, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn nghiêm trọng hơn trong giai đoạn từ cuối 2026 sang đầu 2027.
El Nino mạnh kết hợp xu hướng nóng lên toàn cầu có thể làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong thời gian tới - Ảnh: Thông tin Chính phủ
|
Nhắc lại bài học cách đây một thập kỷ, ông Lê Công Thành cho biết đợt El Nino 2015-2016 đã gây hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Hơn 100,000ha lúa bị thiệt hại, trên 210,000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt, trong khi nhiều chuỗi cung ứng nông sản quan trọng bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, El Nino không đồng nghĩa chỉ có khô hạn. Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thực tế đã cho thấy những hiện tượng thời tiết trái quy luật vẫn có thể xuất hiện. Một ví dụ là trận mưa lũ lịch sử tại Quảng Ninh giữa năm 2015, diễn ra ngay trong giai đoạn El Nino hoạt động mạnh.
Điều này cho thấy tác động của biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, khiến các hiện tượng cực đoan có thể xuất hiện ở nhiều dạng khác nhau và tại nhiều khu vực khác nhau. Ông Lê Công Thành cho rằng những rủi ro từ khí tượng thủy văn hiện nay không còn là vấn đề riêng của ngành khí tượng hay ngành nông nghiệp. Chúng đã trở thành thách thức đối với phát triển kinh tế, quản lý tài nguyên, hạ tầng và đời sống dân cư.
"Lợi thế cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu toàn cầu không nằm ở việc chịu tác động ít hay nhiều, mà nằm ở năng lực dự báo sớm hơn, hành động nhanh, điều hành khoa học và khả năng chống chịu tốt hơn", ông nhấn mạnh.
Từ thực tế đó, ngành khí tượng thủy văn đang hướng tới thay đổi cách tiếp cận trong công tác dự báo. Thay vì chỉ dự báo hiện tượng thời tiết, mục tiêu là chuyển sang dự báo dựa trên tác động để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân biết trước những rủi ro có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống.
Theo định hướng này, hệ thống dự báo sẽ được tăng cường chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực và phối hợp chặt chẽ hơn giữa các ngành, các địa phương nhằm xây dựng những kịch bản ứng phó sát thực tế.
Tại hội nghị, bà Ramla Khalidi - Trưởng đại diện thường trú Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam - cho rằng các hiện tượng thời tiết cực đoan đang dần trở thành "trạng thái bình thường mới". Theo bà, dữ liệu và công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi thông tin cảnh báo đến được với người dân ở tuyến đầu. Một mô hình dự báo hiện đại sẽ không phát huy hiệu quả nếu không giúp cộng đồng hành động kịp thời trước rủi ro.
Các chuyên gia UNDP cũng giới thiệu sáng kiến toàn cầu "Cảnh báo sớm cho tất cả mọi người" (EW4All) do Liên Hợp Quốc khởi xướng. Chương trình hướng tới mục tiêu đến cuối năm 2027 mọi người dân trên thế giới đều được tiếp cận hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai.
Với Việt Nam, sáng kiến này được kỳ vọng sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các dự báo khí tượng chuyên sâu và khả năng ứng phó thực tế tại cộng đồng, đặc biệt khi nguy cơ El Nino mạnh đang hiện hữu trong những tháng tới.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
