Fed tăng lãi suất: Việt Nam chủ động củng cố nguồn ngoại tệ, giữ vững ổn định vĩ mô
Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất trong giai đoạn nhu cầu ngoại tệ của Việt Nam bước vào cao điểm cuối năm có thể tạo thêm sức ép lên tỷ giá và thanh khoản. Tuy nhiên, với nền tảng kinh tế hiện có cùng kinh nghiệm điều hành linh hoạt của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN), những tác động này có thể được chủ động nhận diện và kiểm soát phù hợp.
Động thái nâng lãi suất thêm 0.25 điểm cơ bản, đưa mức lãi suất mục tiêu lên 3.75-4% của Fed, đi kèm thông điệp để ngỏ khả năng tiếp tục thắt chặt nếu lạm phát chưa hạ nhiệt bền vững, đang làm thay đổi kỳ vọng của thị trường tài chính toàn cầu. Sự mạnh lên của đồng USD không chỉ làm tăng chi phí vốn quốc tế mà còn trực tiếp tạo áp lực lên dòng vốn và tỷ giá tại các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam.
* Nóng: Fed nâng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023, phát tín hiệu sẽ tiếp tục tăng
Tác động nằm trong dự báo, không gây cú sốc lớn
Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Giám đốc, Cơ quan điều hành, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC), trong bối cảnh lạm phát toàn cầu gia tăng đi kèm những bất ổn địa chính trị, dư địa dành cho chính sách tiền tệ của Việt Nam chắc chắn sẽ bị thu hẹp. Việc điều hành giảm mặt bằng lãi suất nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế sẽ đối mặt với không ít rào cản, đồng thời tỷ giá từ nay đến cuối năm cũng sẽ chịu những áp lực nhất định. Tuy nhiên, mức độ tác động này sẽ không tạo ra cú sốc quá lớn vì động thái thắt chặt tiền tệ của Fed thực chất đã nằm trong dự báo và kỳ vọng từ trước của giới đầu tư lẫn các chuyên gia kinh tế.
Dù không bất ngờ, chính sách tiền tệ của Việt Nam sắp tới vẫn phải giải quyết bài toán khó: Cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế và yêu cầu giữ vững ổn định vĩ mô. Áp lực này chắc chắn ảnh hưởng nhất định đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số do Chính phủ đề ra. Hiện tại, mặt bằng lãi suất đóng vai trò then chốt trong việc cung ứng vốn. Nếu lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao kéo dài, dòng vốn chảy vào khu vực sản xuất kinh doanh sẽ bị hạn chế, tác động tiêu cực đến khả năng hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng trong ngắn hạn.
Áp lực tỷ giá chưa gây mất cân đối hệ thống
Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi (NTU) đánh giá, nền kinh tế Việt Nam chịu tác động từ quyết định của Fed qua 3 kênh chính: Tỷ giá, dòng vốn và nhu cầu ngoại tệ phục vụ xuất nhập khẩu. Thống kê 8 tháng đầu năm 2026 cho thấy Việt Nam nhập siêu khoảng 20.46 tỷ USD. Dù vậy, cần nhìn nhận tích cực khi phần lớn cơ cấu nhập khẩu là máy móc, thiết bị và nguyên liệu sản xuất. Khi nguồn lực này chuyển hóa thành năng lực sản xuất, đây sẽ là động lực xuất khẩu vững chắc trong tương lai. Về dòng vốn, dù khối ngoại bán ròng hơn 90,000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán, dòng vốn FDI thực hiện trong 8 tháng vẫn ước đạt 17.25 tỷ USD, tăng khoảng 12% so với cùng kỳ, bổ sung nguồn cung ngoại tệ dồi dào.
Bước sang giai đoạn từ tháng 9 đến cuối năm, áp lực trên thị trường ngoại hối thường gia tăng do nhu cầu ngoại tệ của các doanh nghiệp tăng vọt nhằm thanh toán các đơn hàng, nhập khẩu nguyên vật liệu, trả nợ và chuẩn bị cho một chu kỳ sản xuất mới. Trong trường hợp đồng USD tiếp tục duy trì sức mạnh, áp lực lên tỷ giá có thể sẽ bộc lộ rõ nét hơn, nhưng đây chưa phải là dấu hiệu cho thấy sự mất cân đối mang tính hệ thống. Nhận định về vấn đề này, ông Nguyễn Quang Huy cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay là duy trì tâm lý bình tĩnh, theo dõi sát sao các cân đối lớn của nền kinh tế và tránh hình thành những kỳ vọng một chiều. Ông cũng nhấn mạnh Việt Nam hoàn toàn có đủ kinh nghiệm, nguồn lực và hệ thống công cụ điều hành để ứng phó hiệu quả với các biến động từ bên ngoài.
Dựa trên nền tảng đó, NHNN có thể tiếp tục kiên định với chiến lược điều hành tỷ giá linh hoạt, cho phép thị trường tự hấp thụ một phần hợp lý của các cú sốc quốc tế, đồng thời chỉ can thiệp khi xuất hiện những biến động bất thường hoặc mất cân đối cung – cầu mang tính tạm thời. Để đạt hiệu quả tối ưu, các công cụ giao dịch ngoại tệ giao ngay, kỳ hạn, hoán đổi ngoại tệ và nghiệp vụ thị trường mở cần được phối hợp một cách đồng bộ. Sự linh hoạt này giúp ổn định tỷ giá mà không tạo ra những áp lực không cần thiết lên mặt bằng lãi suất. Song song với các biện pháp kỹ thuật, Việt Nam cũng cần chủ động củng cố nguồn cung ngoại tệ dài hạn. Bên cạnh xuất khẩu và FDI, kiều hối tiếp tục là một nguồn lực bổ sung quan trọng và tương đối ổn định. Việc phát triển các dịch vụ chuyển tiền thuận tiện, an toàn, giảm thiểu chi phí và khuyến khích kiều hối chảy qua hệ thống chính thức sẽ góp phần không nhỏ vào việc hỗ trợ sự ổn định của thị trường ngoại hối.
Đối với dòng vốn FDI, bài toán đặt ra là cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tháo gỡ triệt để các vướng mắc liên quan đến đất đai, hạ tầng, năng lượng cũng như quá trình thực hiện dự án. Khi vốn đăng ký được chuyển hóa nhanh chóng thành vốn thực hiện, nền kinh tế không chỉ đón nhận thêm dòng ngoại tệ mà còn được trực tiếp bổ sung năng lực sản xuất, công nghệ và việc làm. Cùng với đó, việc điều hành chính sách tiền tệ cần bám sát các chỉ số về lạm phát trong nước, thanh khoản, diễn biến tỷ giá và nhu cầu vốn thực tế. Dòng vốn tín dụng nên được định hướng tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và phát triển hạ tầng.
Cuối cùng, chính sách tài khóa cần phải chia sẻ vai trò hỗ trợ tăng trưởng với chính sách tiền tệ thông qua việc đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, phát triển kết cấu hạ tầng và nâng cao hiệu quả chi ngân sách. Sự phối hợp hài hòa, nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa sẽ là chìa khóa để ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì đà tăng trưởng bền vững. Ông Nguyễn Quang Huy kết luận rằng, nếu các chính sách này được triển khai một cách nhất quán, minh bạch và đúng thời điểm, Việt Nam hoàn toàn có đủ khả năng để ổn định thị trường ngoại hối, củng cố niềm tin và giữ vững các cân đối lớn trong những tháng cuối năm.
Động lực tăng trưởng nội tại là bộ đệm vững chắc
TS. Châu Đình Linh - Giảng viên, Trường đại học Ngân hàng cũng cho rằng, việc Fed tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản không gây bất ngờ nhưng vẫn tạo áp lực toàn diện lên kinh tế Việt Nam qua 3 kênh truyền dẫn cốt lõi. Thứ nhất, dòng vốn có xu hướng dịch chuyển về Mỹ tạo sức ép căng thẳng lên tỷ giá, buộc NHNN phải linh hoạt can thiệp bằng dự trữ ngoại hối. Thứ hai, áp lực lạm phát nhập khẩu khiến dư địa giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế bị thu hẹp đáng kể; ưu tiên khả dĩ nhất hiện tại là cố gắng giữ ổn định mặt bằng lãi suất điều hành. Thứ ba, dòng vốn đầu tư gián tiếp có thể tiếp tục bị bán ròng, đồng thời đẩy chi phí vay nợ nước ngoài và kế hoạch phát hành trái phiếu quốc tế của Chính phủ lên cao do yêu cầu phần bù rủi ro lớn hơn.
Tuy nhiên, nền tảng vĩ mô vững chắc của Việt Nam vẫn đang phát huy tốt vai trò bộ đệm giảm sốc. Mặc dù chính sách thắt chặt của Fed sẽ bào mòn sức mua và gây áp lực chi phí cho doanh nghiệp, những tác động tiêu cực này thường đi kèm độ trễ. Quan trọng hơn, nền kinh tế đang được dẫn dắt bởi các động lực nội tại mạnh mẽ – điển hình là dòng vốn đầu tư công vào cơ sở hạ tầng và sự vươn lên của các tập đoàn tư nhân lớn – vốn gần như không chịu chi phối trực tiếp từ chính sách của Fed. Do đó, nếu loại trừ độ trễ của các tác động ngoại biên, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm nay không bị đe dọa nghiêm trọng. Dù có cơ sở để lạc quan, các cơ quan điều hành vẫn tuyệt đối không được chủ quan và phải luôn chủ động các kịch bản ứng phó với những cú sốc mới khó lường từ bên ngoài.
Bài toán tỷ giá và dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ
NCS.Ths. Nguyễn Thái Bình - Giảng viên, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cho rằng, quyết định tăng lãi suất của Fed không buộc NHNN phải lập tức tăng lãi suất điều hành tương ứng. Trong một nền kinh tế mở, tác động trước mắt sẽ dồn trực tiếp vào tỷ giá và làm thu hẹp đáng kể dư địa chính sách tiền tệ. Khi chênh lệch lãi suất VND - USD hẹp lại, áp lực mất giá của đồng nội tệ gia tăng. Điều này đặt NHNN trước bài toán đánh đổi theo nguyên lý "bộ ba bất khả thi": Nếu tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng, toàn bộ sức ép sẽ chuyển sang tỷ giá; ngược lại, muốn ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát, cơ quan điều hành buộc phải chuyển hướng thắt chặt thông qua việc siết thanh khoản.
Thách thức này càng trở nên hóc búa khi lạm phát bình quân 8 tháng đầu năm 2026 đã chạm mức 4.45%. Việc VND trượt giá sẽ đẩy chi phí nhập khẩu lên cao, gây lạm phát nhập khẩu và triệt tiêu những lợi ích ngắn hạn từ xuất khẩu. Trong bối cảnh đó, dù NHNN có thể linh hoạt sử dụng các công cụ thị trường mở hay can thiệp ngoại hối thay vì tăng lãi suất chính sách, mặt bằng lãi suất thị trường (huy động và cho vay) vẫn sẽ tự động nhích lên do các ngân hàng chịu sức ép thanh khoản. Hơn nữa, sự suy yếu của VND còn làm phình to nghĩa vụ trả nợ của các doanh nghiệp vay vốn bằng USD, trực tiếp làm suy giảm sức khỏe tài chính, gia tăng rủi ro nợ xấu và khiến các ngân hàng dè dặt hơn trong việc cung ứng tín dụng.
Tựu trung lại, trọng tâm điều hành của Việt Nam hiện nay không nằm ở việc "chạy theo" lộ trình của Fed, mà là nghệ thuật linh hoạt cân bằng giữa tỷ giá, thanh khoản và lãi suất để hóa giải cú sốc ngoại biên. Nếu áp lực chỉ là ngắn hạn, NHNN vẫn giữ được sự độc lập tương đối. Tuy nhiên, nếu kỷ nguyên lãi suất cao của Mỹ kéo dài, Việt Nam sẽ phải chấp nhận một chính sách tiền tệ thắt chặt hơn nhằm bảo vệ ổn định vĩ mô. Sự chuyển hướng bắt buộc này, nếu xảy ra, tiềm ẩn rủi ro trở thành "mồi lửa" kích hoạt khủng hoảng nợ đối với các doanh nghiệp đang lạm dụng đòn bẩy tài chính cao.
Cát Lam
