Fed xem xét loạt thước đo lạm phát mới, báo hiệu thay đổi cách hoạch định chính sách
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh cho rằng lạm phát là một "lựa chọn". Và theo ông, cách đo lường lạm phát cũng có thể cần thay đổi.
Chủ tịch Fed Kevin Warsh
|
Trong nhiều năm qua, Fed chủ yếu dựa vào chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) do Bộ Thương mại Mỹ công bố để đánh giá diễn biến lạm phát. Tuy nhiên, dưới thời ông Warsh, ngân hàng trung ương Mỹ có thể mở rộng phạm vi sử dụng dữ liệu khi xây dựng chính sách tiền tệ.
Phát biểu tại Diễn đàn Ngân hàng Trung ương của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ở Sintra (Bồ Đào Nha), ông Warsh cho biết Fed kỳ vọng trong vòng 9-12 tháng tới sẽ ứng dụng các công nghệ mới để theo dõi nền kinh tế theo thời gian thực, qua đó giúp quá trình hoạch định chính sách trở nên chính xác và linh hoạt hơn.
"Tôi hy vọng trong vòng 9-12 tháng tới, chúng tôi sẽ sử dụng các công nghệ mới để hiểu những gì đang diễn ra trong nền kinh tế theo thời gian thực, từ đó giúp các nhà hoạch định chính sách tiền tệ đưa ra quyết định tốt hơn", ông nói.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chủ tịch Fed đã thành lập 5 nhóm công tác nhằm rà soát toàn diện hoạt động của ngân hàng trung ương. Trong đó, một nhóm tập trung vào việc khai thác dữ liệu mới, còn một nhóm khác sẽ xem xét lại cách Fed đo lường và phản ứng với lạm phát.
Theo giới quan sát, cuộc rà soát này không chỉ dừng lại ở tranh luận quen thuộc giữa lạm phát toàn phần và lạm phát lõi - chỉ số loại trừ giá năng lượng và thực phẩm - mà có thể mở rộng sang nhiều bộ dữ liệu khác nhằm phản ánh đầy đủ hơn chi phí sinh hoạt mà người dân Mỹ phải đối mặt sau nhiều năm lạm phát ở mức cao.
Fed có thể tham khảo thêm nhiều thước đo lạm phát
Một trong những chỉ số được chú ý là Trimmed Mean PCE do Fed Dallas xây dựng. Khác với các thước đo truyền thống, chỉ số này loại bỏ một tỷ lệ nhất định những mặt hàng có mức tăng giá cao nhất và giảm giá mạnh nhất trong mỗi kỳ tính toán trước khi tính mức tăng giá trung bình của phần còn lại.
Cách tiếp cận này nhằm loại bỏ các cú sốc giá mang tính tạm thời, chẳng hạn biến động của xăng dầu hoặc thực phẩm, để phản ánh rõ hơn xu hướng lạm phát cơ bản của nền kinh tế. Trong tháng 5, Trimmed Mean PCE chỉ tăng khoảng 2.4% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn đáng kể so với các chỉ số lạm phát chính thức.
Một bộ chỉ số khác đến từ Fed Atlanta gồm Sticky Inflation và Flexible Inflation, được xây dựng để theo dõi hai nhóm giá có đặc điểm khác nhau.
Sticky Inflation phản ánh các mặt hàng và dịch vụ có giá điều chỉnh chậm như tiền thuê nhà, bảo hiểm, dịch vụ y tế hay học phí. Do các khoản chi này thường thay đổi theo hợp đồng hoặc chu kỳ dài, chỉ số được xem là tín hiệu về xu hướng lạm phát bền vững.
Ngược lại, Flexible Inflation theo dõi các nhóm giá biến động nhanh như xăng dầu, vé máy bay và thực phẩm tươi sống - những mặt hàng phản ứng gần như ngay lập tức với biến động cung cầu và giá hàng hóa.
Ngoài các chỉ số do Fed xây dựng, giới hoạch định chính sách còn theo dõi nhiều thước đo khác như khảo sát kỳ vọng lạm phát của Đại học Michigan, Fed New York hay Truflation - chỉ số do khu vực tư nhân phát triển dựa trên dữ liệu giá theo thời gian thực thu thập từ nhiều nền tảng trực tuyến thay vì các cuộc khảo sát hàng tháng.
Các thước đo lạm phát đang cho những tín hiệu trái chiều
Sự đa dạng về phương pháp tính khiến các chỉ số này đưa ra những bức tranh rất khác nhau về diễn biến lạm phát. Một số cho thấy áp lực giá cả vẫn ở mức cao, trong khi một số khác lại cho rằng Fed đã tiến gần hơn đáng kể tới mục tiêu lạm phát 2%.
"Một đánh giá chính xác về xu hướng lạm phát là yếu tố then chốt để xác định Fed có cần điều chỉnh lãi suất hay không. Tuy nhiên, xu hướng không đồng nghĩa với kết quả cuối cùng. Ngay cả khi xu hướng lạm phát là 2%, lạm phát thực tế vẫn có thể chệch khỏi mục tiêu", bà Claudia Sahm, Kinh tế trưởng tại New Century Advisors, nhận định.
Các thước đo truyền thống vẫn phản ánh áp lực lạm phát tương đối cao. Trong tháng 5, CPI ghi nhận lạm phát toàn phần tăng 4.2% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản ở mức 2.9%. Đối với PCE - chỉ số Fed ưu tiên sử dụng do phản ánh tốt hơn sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng - lạm phát toàn phần ở mức 4.1%, còn lạm phát cơ bản đạt 3.4%.
Phần lớn các nhà kinh tế vẫn xem lạm phát cơ bản là chỉ báo đáng tin cậy hơn để đánh giá xu hướng dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh giá năng lượng tiếp tục biến động bởi căng thẳng địa chính trị.
Trong khi đó, nhiều chỉ số thay thế lại cho kết quả thấp hơn đáng kể. Trimmed Mean PCE của Fed Dallas hiện chỉ tăng 2.4% trong 12 tháng, dù Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan lưu ý phương pháp này có thể vô tình loại bỏ một số nhóm giá quan trọng.
Chỉ số Sticky Inflation của Fed Atlanta - phản ánh các nhóm giá điều chỉnh chậm như tiền thuê nhà hay dịch vụ y tế - tăng 3.1%, trong khi Flexible Inflation, đại diện cho các nhóm giá biến động nhanh như xăng dầu và vé máy bay, tăng tới 7%, mức cao nhất kể từ tháng 11/2022.
Ở chiều ngược lại, Truflation ước tính lạm phát của Mỹ hiện chỉ ở 1.75%. Dù nhìn chung biến động cùng chiều với CPI và PCE, chỉ số này thường phản ứng nhanh hơn trước những thay đổi của nền kinh tế nhờ sử dụng dữ liệu giá theo thời gian thực. Đáng chú ý, Truflation từng ghi nhận mức đỉnh 11.5% vào tháng 6/2022, cao hơn đáng kể so với khoảng 9% của CPI trong cùng thời điểm.
Bên cạnh các thước đo lạm phát, nhiều chỉ báo trên thị trường tài chính cũng đang phản ánh kỳ vọng áp lực giá cả sẽ tiếp tục dịu bớt.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm - loại tài sản nhạy cảm nhất với kỳ vọng chính sách của Fed - đã giảm trở lại sau khi tăng mạnh sau cuộc họp chính sách tháng 6. Trong khi đó, kỳ vọng lạm phát 5 năm trên thị trường trái phiếu hiện ở khoảng 2.26%, còn kỳ vọng lạm phát trong một năm tới đã giảm gần 0.5 điểm phần trăm so với tháng 5, xuống quanh 3%.
Theo ông Warsh, không một chỉ số nào đủ để phản ánh đầy đủ diễn biến của nền kinh tế. Thay vào đó, Fed sẽ đánh giá tổng hợp nhiều nguồn dữ liệu khác nhau để xây dựng một "bức tranh ghép" toàn diện hơn về lạm phát và tăng trưởng.
Ông cho biết Fed sẽ từng bước giảm sự phụ thuộc vào các bộ dữ liệu truyền thống và các cuộc khảo sát vốn tồn tại nhiều hạn chế về phương pháp đo lường, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu thời gian thực và công nghệ mới trong quá trình hoạch định chính sách.
"Nếu chúng tôi làm tốt công việc của mình, một năm nữa khi quay lại đây, chúng tôi sẽ có thể nói rằng mình đã tìm ra những bộ dữ liệu tốt hơn để đưa ra các quyết định chính sách chính xác hơn", ông Warsh nói.
Vũ Hạo
