FTA hay không FTA?

FTA hay không FTA?

Giữa lúc đàm phán gia nhập WTO đang đi vào hồi kết, việc có cần thiết phải có thêm các cơ chế hợp tác song phương với các nước khác lại được các chuyên gia kinh tế hàng đầu đưa ra thảo luận khá sôi nổi. Việt Nam cần làm gì giữa một ASEAN đang nhộn nhịp đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) với các nước khác?

Giữa lúc đàm phán gia nhập WTO đang đi vào hồi kết, việc có cần thiết phải có thêm các cơ chế hợp tác song phương với các nước khác lại được các chuyên gia kinh tế hàng đầu đưa ra thảo luận khá sôi nổi. Việt Nam cần làm gì giữa một ASEAN đang nhộn nhịp đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) với các nước khác?

 

Trở về sau một loạt hội thảo khởi động cho APEC, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành, trưởng ban cạnh tranh và hội nhập của Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương đưa ra những nhận định ban đầu…

 

Thưa ông, giữa lúc chúng ta đang vất vả với WTO, thế giới lại đang nhộn nhịp với việc ký kết các FTA…

 

Nếu tính cả Đông Á, Bắc Mỹ và Mỹ Latinh, hiện có tới 50 FTA đã được ký kết hoặc đang đàm phán. Có một vấn đề là có sự trùng hợp giữa việc ký các FTA với các hình thức hợp tác khác. Chẳng hạn Nhật Bản đàm phán một hiệp định thương mại tự do với ASEAN, rồi lại đàm phán FTA với Singapore, Philippines, Thái Lan…

 

Trong bối cảnh đó thì Việt Nam chỉ mới tham gia các hiệp định thương mại tự do song phương trong khuôn khổ ASEAN, còn hiệp định thương mại tự do song phương giữa Việt Nam với một nước khác thì chưa có. Chúng ta có hiệp định đầu tư với Nhật, hiệp định thương mại với Mỹ, nhưng những cái đó chưa tương xứng với FTA.

 

Nhưng những dấu hiệu gần đây cho thấy Chính phủ cũng đang muốn có FTA với một số đối tác và một số hoạt động mang tính khởi động cũng đã được tiến hành.

 

Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

 

Quan điểm của tôi là với một nguồn nhân lực không đủ như hiện nay thì việc tiến hành các cuộc đàm phán chất lượng là rất khó khăn. Thứ hai là Việt Nam không cần đàm phán mà vẫn có những cách thức đạt được mục tiêu.

 

Chẳng hạn, hiện nay Việt Nam đang ở trong ASEAN, một nơi mà tiếng nói chính trị và kinh tế là khá có trọng lượng. Mà ở trong ASEAN thì có nghĩa là chúng ta cũng đang đàm phán với Nhật Bản, Hàn Quốc về tự do thương mại ở cấp khu vực với các nước này. Chúng ta lại đang có khả năng vào WTO và cũng đang đàm phán nhiệt tình cho mục tiêu này.

 

Như vậy thì có lẽ chưa nên tập trung quá nhiều cho các FTA. Nếu mình mở cửa tốt với WTO thì không đáng lo về những ảnh hưởng bất lợi của các FTA của các nước khác.

 

Nhưng việc ký kết các FTA rõ ràng đang trở thành một xu hướng. Vậy không đi theo xu hướng này, chúng ta phải làm gì?

 

Tôi cho rằng Việt Nam cần đặc biệt chú trọng đến việc phát triển quan hệ song phương, đặc biệt là với các nước lớn. Quan hệ đầu tư với Nhật, quan hệ thương mại với EU… đều là những vấn đề cần được thúc đẩy. Làm được như vậy thì những ảnh hưởng bất lợi từ các FTA trên thế giới, mà các chuyên gia gọi đó là những tác động chệch hướng thương mại và chệch hướng đầu tư, sẽ được giảm thiểu.

 

Lẽ tất nhiên là Việt Nam cũng cần đẩy mạnh những hợp tác song phương, chẳng hạn việc ký hiệp định đầu tư với Nhật Bản, hiệp định thương mại với Mỹ là rất tốt. Nhưng cần thấy rằng hiệp định thương mại tự do với Mỹ thì không phải là FTA.

 

Kỳ hội nghị APEC lần này, một nội dung khá tham vọng sẽ được đưa ra thảo luận là xây dựng một khu vực thương mại tự do cho cả khối APEC. Ông nhận định vấn đề này ra sao?

 

Năm nay nước chủ nhà APEC đưa ra chủ đề chung là cộng đồng năng động vì sự phát triển bền vững và thịnh vượng. Trong chủ đề này, chúng ta đặt ra bốn nội dung để bàn thảo, trong đó có vấn đề tự do hóa thương mại, vấn đề phát triển và thu hẹp khoảng cách, vấn đề xây dựng một khối liên kết an toàn và vấn đề xây dựng một APEC năng động hơn.

 

Ai cũng thấy rằng APEC là một cơ chế tương đối lỏng, hoạt động dựa trên cơ chế đồng thuận và tự nguyện. Mỗi nước đều có một kế hoạch hành động riêng, và Ban thư ký APEC hiện nay cũng phải lo nhiều chuyện về APEC hơn là tập trung cho việc xây dựng các chủ đề hợp tác quan trọng.

 

Lần đầu tiên vào năm 1994 ở Seattle (Mỹ), khái niệm cộng đồng APEC được đưa ra. Vấn đề xây dựng một khu vực thương mại tự do cho cả APEC đã được đưa ra thảo luận, song đây là một vấn đề đặc biệt phức tạp. Hai nền kinh tế đàm phán với nhau để có được một FTA đã khó, ngần ấy nền kinh tế đi tìm cho được tiếng nói chung thực sự là thử thách. Nhưng tự do kinh tế, thương mại là xu hướng chung và tất cả các nền kinh tế sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu đó.

Sài Gòn tiếp thị