Gần 1/10 tài sản nằm ở BOT, Tasco muốn rút khỏi mảng truyền thống để làm gì?

Sau gần 20 năm gắn bó với BOT, doanh nghiệp do ông Vũ Đình Độ đứng đầu muốn bán toàn bộ phần vốn tại mảng này, đồng thời nghiên cứu thu gọn các khoản đầu tư khác.

HĐQT CTCP Tasco (HNX: HUT) ngày 21/10 thông qua chủ trương chuyển nhượng, tái cấu trúc toàn bộ các dự án BOT, cùng toàn bộ phần vốn góp tại Công ty TNHH MTV Tasco BOT và các doanh nghiệp dự án liên quan. Nếu hoàn tất, Tasco sẽ không còn nắm vốn tại các đơn vị được chuyển nhượng, đánh dấu thay đổi lớn với mảng kinh doanh đã gắn bó gần hai thập niên. Ban Điều hành được giao lên phương án thực hiện cho từng dự án.

Nghị quyết còn giao Ban Tổng Giám đốc tiếp tục nghiên cứu thoái vốn, thu gọn những khoản đầu tư khác không còn gắn với hoạt động cốt lõi, tập trung vào công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các lĩnh vực cốt lõi được liệt kê gồm ô tô, giao thông, dịch vụ di chuyển và những dịch vụ giá trị gia tăng liên quan.

Tiền thân là Đội cầu Nam Hà thành lập năm 1971, Tasco ban đầu chuyên xây dựng các công trình giao thông. Từ năm 2008, sau khi đổi tên và niêm yết cổ phiếu, Công ty chuyển sang đầu tư hạ tầng theo hình thức BT, BOT. Thay vì chỉ thi công đường, Tasco bỏ vốn làm đường rồi thu phí trong nhiều năm để hoàn vốn.

Dấu chân BOT của Tasco từng trải từ tuyến tránh Nam Định, Quốc lộ 39B và Quốc lộ 10 tại Thái Bình đến Quốc lộ 1 qua Quảng Bình và Quốc lộ 10 tại Hải Phòng (theo địa giới cũ). Tuyến tránh Nam Định bắt đầu thu phí từ đầu năm 2014; các dự án tại Quảng Bình, Thái Bình và Hải Phòng lần lượt đi vào khai thác những năm sau.

BOT là mảng kinh doanh gắn với Tasco trong nhiều năm. Ảnh: Tasco

Việc giảm đầu tư vào BOT đã được đề cập từ nhiều năm trước. Trong báo cáo sau ĐHĐCĐ thường niên 2017, Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) ghi nhận Tasco khi đó có chủ trương không làm thêm dự án BOT mới, chuyển hướng phát triển hệ thống thu phí tự động và các dịch vụ giao thông thông minh. Những tuyến đường đã đầu tư vẫn tiếp tục được khai thác.

Giữa năm 2023, Tasco lập công ty con Tasco BOT với vốn điều lệ gần 1.16 ngàn tỷ đồng, tập trung quản lý phần vốn tại các doanh nghiệp dự án. Đến giữa năm 2026, Công ty vẫn nắm 100% vốn đơn vị này.

Theo công bố cuối năm 2024, Tasco vận hành 5 dự án BOT với tổng mức đầu tư 6.18 ngàn tỷ đồng, chủ yếu ở miền Bắc. Các trạm thu phí mang về 738 tỷ đồng doanh thu trong năm, tăng 23% nhờ điều chỉnh phí tại một số tuyến và lưu lượng xe phục hồi. Sang năm 2025, nguồn thu này giảm còn 718 tỷ đồng. BOT được xếp vào nhóm hoạt động kinh doanh khác, Tasco vẫn đánh giá các trạm thu phí tạo dòng tiền ổn định.

Gần 1/10 tài sản nằm ở BOT

Nửa đầu năm 2026, mảng BOT còn 5.1 ngàn tỷ đồng tài sản, chiếm gần 10% tổng tài sản Tasco. Đi cùng là 3.6 ngàn tỷ đồng nợ phải trả, cũng tương đương gần 10% tổng nợ toàn hệ thống. Riêng dư nợ vay của bộ phận này gần 3.1 ngàn tỷ đồng.

Giá trị tài sản cố định tại các dự án BOT giảm từ gần 4.1 ngàn tỷ đồng giữa năm 2025 xuống 3.8 ngàn tỷ đồng vào cuối tháng 6 năm nay. Ngoài ra, trên sổ sách vẫn còn hơn 1.15 ngàn tỷ đồng chi phí lãi vay BOT đang chờ phân bổ vào các kỳ sau, tăng khoảng 25 tỷ đồng so với cuối năm ngoái.

Hoạt động thu phí cũng chậm lại. Nửa đầu 2026, BOT mang về 281 tỷ đồng doanh thu, giảm 29%; lợi nhuận sau thuế đạt 31 tỷ đồng, giảm 37% cùng kỳ. Mảng này chỉ tạo ra 1.3% doanh thu hợp nhất nhưng đóng góp 10% lợi nhuận sau thuế của Tasco.

Cứ 100 đồng doanh thu BOT, Công ty thu về khoảng 11 đồng lợi nhuận sau thuế, cao hơn nhiều so với mức chưa đến 1 đồng của mảng ô tô và gần 3 đồng của nhóm sản xuất. Dù vậy, biên lợi nhuận BOT đã giảm từ 12.5% xuống 11.2% sau một năm.

Năm 2023, khi HUT hoàn tất thương vụ hoán đổi cổ phần để sở hữu SVC Holdings, đơn vị nắm quyền chi phối Savico - một trong những nhà phân phối ô tô lớn nhất cả nước. SVC Holdings sau đó đổi tên thành Tasco Auto. Dưới thời ông Vũ Đình Độ, người giữ ghế Chủ tịch Tasco từ tháng 4/2022, hoạt động kinh doanh ngày càng xoay quanh việc mua, bán và sử dụng ô tô: từ showroom xe mới, xe cũ đến sửa chữa, bảo hiểm, cứu hộ và thanh toán. Năm 2025, riêng Tasco Auto bán gần 38,000 xe, đạt doanh thu 37.4 ngàn tỷ đồng.

Kinh doanh ô tô chiếm phần lớn doanh thu Tasco

Trong 6 tháng đầu 2026, kinh doanh ô tô đạt 14.3 ngàn tỷ đồng doanh thu, gấp 50 lần BOT, nhưng lãi sau thuế 113 tỷ đồng. Nhóm sản xuất nước sạch, đồ gia dụng, vật liệu xây dựng và bao bì lãi 175 tỷ đồng, dù doanh thu chỉ bằng chưa tới một nửa mảng ô tô.

Tasco cũng sẽ tiếp tục hiện diện tại các trạm thu phí thông qua VETC, đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí điện tử không dừng. Điểm khác biệt là các doanh nghiệp BOT đầu tư và khai thác tuyến đường để thu hồi vốn, còn VETC cung cấp hệ thống thu phí và xử lý thanh toán cho người đi xe.

Đến cuối năm 2025, VETC đã kết nối 136 trạm thu phí trên cả nước. Nửa đầu 2026, bộ phận thu phí điện tử đạt doanh thu 335 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ, và lãi sau thuế 52 tỷ đồng. Biên lợi nhuận đạt 15.6%, cao hơn BOT truyền thống. VETC còn phát triển thêm các dịch vụ thanh toán bãi đỗ xe, cứu hộ và bảo hiểm.

Trong phương án chào bán 3.56 ngàn tỷ đồng trái phiếu chuyển đổi vừa công bố, Tasco dự kiến dành 500 tỷ đồng cho dự án mở rộng cao tốc TPHCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, nơi Công ty tham gia liên danh nhà đầu tư.