George Soros: 3 bước giải quyết khủng hoảng nợ châu Âu

George Soros: 3 bước giải quyết khủng hoảng nợ châu Âu

Tỷ phú George Soros

(Vietstock) - Một giải pháp toàn diện đối với cuộc khủng hoảng nợ châu Âu theo nhà đầu tư tỷ phú George Soros cần phải có đủ 3 thành tố sau: cải cách và tái cơ cấu vốn hệ thống ngân hàng, phát hành trái phiếu châu Âu (eurobond) và cơ chế thoái lui.

* Đức bác đề nghị phát hành trái phiếu euro chung

* George Soros chấm dứt sự nghiệp đầu cơ

Trước hết, về hệ thống ngân hàng. Hiệp ước Maastricht của châu Âu chỉ có thể giải quyết được sự mất cân đối trong lĩnh vực công, nhưng tình trạng mất cân đối trong hệ thống ngân hàng còn tồi tệ hơn nhiều. Sự ra đời của đồng EUR đã dẫn đến sự bùng nổ của thị trường bất động sản tại một số quốc gia như Tây Ban Nha và Ý. Các ngân hàng Eurozone đã trở thành những ngân hàng có đòn bẩy cao nhất trên thế giới và vẫn cần phải được bảo vệ khỏi các rủi ro mà đối tác gây ra.

Trên thực tế, châu Âu đã thực hiện biện pháp đầu tiên thông qua cơ chế bình ổn tài chính châu Âu (EFSF) nhằm giải cứu các ngân hàng. Tại thời điểm này, các ngân hàng cần phải mạnh tay nâng vốn. Nếu một tổ chức đứng ra đảm bảo khả năng trả nợ của các ngân hàng thì tổ chức này phải đảm nhận luôn cả nhiệm vụ giám sát các ngân hàng. Chỉ có Ủy ban Ngân hàng châu Âu mới có thể chấm dứt mối quan hệ không vững chắc giữa các ngân hàng và Chính phủ dù ủy ban này can thiệp vào vấn đề quốc gia ít hơn so với các chính sách tài khóa.

Thứ hai, châu Âu cần phải phát hành eurobond. Mục đích của việc sử dụng đồng EUR là để tạo nên sự đoàn kết nhưng thực tế điều này lại gây ra sự chia rẽ, thể hiện qua các mức nợ và sức cạnh tranh khác nhau. Nếu các quốc gia có nợ nần cao phải trả chi phí bảo hiểm rủi ro quá cao, nợ công của quốc gia này sẽ không ổn định. Đó chính là tình cảnh hiện nay. Giải pháp đã rõ ràng: các nước thâm hụt ngân sách cần phải được phép tái tài trợ khoản nợ của mình với các điều khoản tương tự như các nước thặng dư ngân sách.

Giải pháp tốt nhất đối với vấn đề này là phát hành eurobond do tất cả các quốc gia thành viên đảm bảo. Mặc dù nguyên tắc đã rõ ràng, và cần phải làm rất nhiều việc mới có thể đưa ra được lộ trình chi tiết. Chẳng hạn như cơ quan nào sẽ chịu trách nhiệm phát hành và sẽ áp dụng các quy định gì sau đó? Giả sử các bộ trưởng tài chính Eurozone nắm quyền kiểm soát eurobond thì hội đồng gồm các bộ trưởng này sẽ là đối tác tài chính của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đồng thời là đối tác châu Âu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Do đó, các cuộc thảo luận sẽ xoay quanh quyền bỏ phiếu. ECB hoạt động trên nguyên tắc 1 phiếu/1 quốc gia, còn IMF phân bổ quyền tùy theo mức độ đóng góp vốn. Vậy nguyên tắc nào sẽ được áp dụng? Nguyên tắc của ECB sẽ cho phép các quốc gia nợ nần toàn quyền gia tăng thâm hụt ngân sách, còn quy định của IMF sẽ kéo dài tình trạng tăng trưởng hai tốc độ tại châu Âu. Vì thế, thỏa hiệp là một bước đi cần thiết.

Vì số phận của châu Âu phụ thuộc vào Đức và vì eurobond có thể gây rủi ro đối với xếp hạng tín nhiệm của Đức nên trong bất kỳ thỏa hiệp nào thì Đức cũng là nước có quyền quyết định cao nhất. Một điều đáng buồn là Đức lại không đưa ra được các ý tưởng hoàn thiện về chính sách vĩ mô và quốc gia này muốn châu Âu áp dụng theo. Tuy nhiên, những chính sách đem lại hiệu quả cho Đức lại không thể phát huy hiệu quả đối với các quốc gia còn lại của châu Âu. Chẳng hạn như không có quốc gia nào có thể đạt được thặng dư thương mại lâu năm nếu không có các quốc gia thâm hụt. Đức phải đồng ý với các nguyên tắc mà các quốc gia khác cũng có thể cam kết.

Những nguyên tắc này sẽ giúp các quốc gia dần cắt giảm nợ. Hơn nữa, còn cho phép các quốc gia có tỷ lệ thất nghiệp cao như Tây Ban Nha gánh thâm hụt ngân sách. Các nguyên tắc liên quan đến mục tiêu thâm hụt ngân sách đã được điều chỉnh theo yếu tố chu kỳ có thể hoàn thành được cả hai mục đích. Điều quan trọng là các nguyên tắc này phải không ngừng được xem xét và bổ sung.

Tổ chức nghiên cứu Bruegel tại Bỉ đề xuất eurobond nên chiếm 60% dư nợ bên ngoài của các quốc gia thành viên Eurozone. Thế nhưng do chi phí bảo hiểm rủi ro cao tại hầu hết các quốc gia khu vực nên tỷ lệ này vẫn còn quá thấp để tạo ra một sân chơi công bằng. Theo quan điểm của George Soros, châu Âu chỉ nên phát hành eurobond trong giới hạn do ủy ban gồm các bộ trưởng tài chính tự đặt ra. Các nước càng muốn phát hành nhiều eurobond thì phải chịu các điều kiện càng khắc nghiệt. Các bộ trưởng tài chính cần phải thực hiện được ý muốn của mình vì việc từ chối quyền phát hành thêm eurobond dẫn đến các biện pháp răn đe nghiêm trọng.

Điều này sẽ dẫn đến vấn đề nan giải thứ 3. Đó chính là điều gì sẽ xảy ra nếu một quốc gia không muốn hoặc không thể tuân thủ theo các điều kiện kèm theo? Khả năng không thể phát hành eurobond có thể dẫn đến sự vỡ nợ hoặc sự mất giá của đồng EUR. Nếu thiếu cơ chế thoái lui, điều này có thể dẫn đến thảm họa. Biện pháp răn đe có thể quá nguy hiểm đến nỗi không thể đổ lỗi cho việc thiếu mức độ tin cậy.

Hy Lạp là một ví dụ điển hình và còn phụ thuộc nhiều vào diễn biến của cuộc khủng hoảng nợ tại nước này. Có thể vạch ra một chiến lược thoái lui hợp lý đối với một quốc gia nhỏ như Hy Lạp và cũng có thể áp dụng đối với một qốc gia lớn như Ý. Nếu thiếu chiến lược thoái lui thích hợp, cơ chế trên có thể áp đặt các hình phạt mà không một quốc gia nào có thể trốn thoát. Điều này cũng giống như bộ tài chính châu Âu vừa có quyền lực chính trị vừa có quyền lực tài chính. Bên cạnh đó, điều này cũng chỉ xuất phát từ suy nghĩ sâu sắc rằng đồng EUR vô cùng cần thiết (đặc biệt là tại Đức).

Các thị trường tài chính có thể chấp nhận việc hoãn thời gian thi hành để các thành viên Eurozone đạt được thỏa thuận. Dưới sức ép ngày càng lớn của thị trường, Ủy ban châu Âu (EC) có thể phải tìm một thỏa thuận tạm thời để tránh gây ra thảm họa. EC có thể ủy quyền ECB cho các Chính phủ vay cho đến khi phát hành eurobond. Nhưng có một điều chắc chắn là 3 vấn đề này chỉ được giải quyết khi đồng EUR còn tồn tại.

Phạm Thị Phước (Theo Financial Times)