Giải bài toán hấp thụ vốn xanh cho doanh nghiệp qua VIFC-HCMC

Trong bối cảnh Việt Nam cần khoảng 700 tỷ USD để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, các nhà đầu tư và tổ chức tư vấn quốc tế cho rằng nguồn vốn xanh toàn cầu vẫn rất dồi dào. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất hiện nay không nằm ở khả năng huy động vốn mà ở việc xây dựng các dự án đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế để có thể tiếp cận dòng vốn này. VIFC-HCMC được kỳ vọng trở thành cầu nối thu hẹp khoảng cách giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Phiên thảo luận "Huy động nguồn vốn xanh qua khuôn khổ VIFC: Từ tham vọng đến hiện thực" được tổ chức ngày 06/08/2026. Ảnh: BTC

Ngày 06/08, Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 với chủ đề "Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư" được tổ chức, nhằm thảo luận về việc phát triển hệ sinh thái tài chính xanh, thu hút nguồn vốn quốc tế và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho VIFC-HCMC.

Nguồn vốn không thiếu, thiếu dự án đủ tiêu chuẩn để giải ngân

Tại phiên thảo luận "Huy động nguồn vốn xanh qua khuôn khổ VIFC: Từ tham vọng đến hiện thực", ông Bùi Quang Duy - Phó Giám đốc Đầu tư Toàn cầu phụ trách Bộ phận Tài chính Khí hậu của responsAbility Investments AG nhận định tài chính khí hậu tại Việt Nam đã có nhiều bước tiến so với giai đoạn đầu, khi thị trường còn gặp không ít khó khăn trong việc tìm kiếm đối tác, hỗ trợ kỹ thuật và triển khai dự án. Theo ông Duy, bức tranh hiện nay đã tích cực hơn, song vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa nguồn vốn quốc tế và khả năng tiếp cận của doanh nghiệp trong nước.

Từ góc nhìn của nhà đầu tư, bà DeeDee Panuvatvanich - Quản lý Đầu tư Cấp cao của Quỹ Đầu tư Phát triển Norfund đánh giá Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế như nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, tăng trưởng GDP tích cực, dòng vốn FDI duy trì ở mức cao cùng quyết tâm của Chính phủ trong việc hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Bà cũng ghi nhận nhiều ngân hàng trong nước đã chủ động triển khai tín dụng xanh và phát hành trái phiếu xanh.

Bà DeeDee Panuvatvanich chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: BTC

Tuy nhiên, theo đại diện Norfund, trở ngại lớn nhất hiện nay không nằm ở nguồn vốn. "Nguồn vốn từ các quỹ phát triển không thiếu. Câu hỏi mà chúng tôi luôn đặt ra là 'đầu tư vào đâu', chứ không phải 'lấy vốn từ đâu'”.

Theo bà, điều thị trường còn thiếu là danh mục dự án (project pipeline) đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế để các quỹ có thể giải ngân. Bên cạnh đó, các khoản đầu tư xanh thường đòi hỏi nguồn vốn dài hạn cùng nhiều yêu cầu kỹ thuật khắt khe mà không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng đáp ứng.

Ông Bùi Quang Duy cho rằng khoảng cách giữa dòng vốn và doanh nghiệp hiện nay chủ yếu nằm ở năng lực hấp thụ, khung chính sách cũng như khả năng đáp ứng các yêu cầu về minh bạch và trách nhiệm giải trình trong từng giao dịch. Theo ông, Việt Nam có thị trường tiềm năng, có nhu cầu đầu tư và cũng có nguồn vốn phù hợp từ quốc tế, nhưng điều cần thiết là xây dựng được "chiếc cầu nối" để 2 phía gặp nhau.

Ở góc độ tư vấn, TS. Nguyễn Hạnh - Chuyên gia Tư vấn Cấp cao của ERM nhận định bài toán hiện nay không còn nằm ở chính sách mà là tính sẵn sàng vay vốn (bankability) của doanh nghiệp.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp dù có hoạt động kinh doanh tốt vẫn chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn mà các Tổ chức Tài chính Phát triển (DFIs) yêu cầu, như đánh giá tác động môi trường - xã hội (ESIA) theo chuẩn IFC hoặc Ngân hàng Thế giới, hệ thống quản lý môi trường - xã hội (ESMS), cơ chế tham vấn các bên liên quan (Stakeholder Engagement), cũng như hệ thống đo lường, giám sát và báo cáo phát thải (MRV).

Ở góc nhìn của đơn vị tư vấn doanh nghiệp, bà Trương Hạnh Linh - Trưởng Bộ phận Tư vấn ESG, Dữ liệu và Quản trị Rủi ro của KPMG Việt Nam và Campuchia, cho biết phần lớn doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn gặp 3 rào cản chính khi tiếp cận nguồn vốn quốc tế, gồm việc áp dụng các tiêu chuẩn ESG quốc tế, chất lượng và tính minh bạch của dữ liệu ESG, cũng như năng lực quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ trong suốt vòng đời dự án.

Hoàn thiện cấu trúc tài chính để khơi thông dòng vốn xanh

Ông Bùi Quang Duy cho rằng bài toán chuyển đổi xanh đặc biệt khó khăn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), khi các dự án thường cần nguồn vốn lớn, thời gian triển khai dài và mức độ rủi ro cao.

Theo bà DeeDee Panuvatvanich, giải pháp là kết nối đúng loại vốn với từng giai đoạn phát triển của dự án. Cụ thể, nguồn vốn ưu đãi hoặc viện trợ nên được sử dụng ở giai đoạn nghiên cứu khả thi ban đầu; sau đó, vốn chịu rủi ro ban đầu có thể đóng vai trò bảo lãnh để dự án đủ điều kiện huy động thêm vốn thương mại và vốn từ các tổ chức tài chính phát triển.

Bà Trương Hạnh Linh chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: BTC

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Hạnh cho rằng thị trường cần tiếp tục phát triển các sản phẩm quen thuộc như trái phiếu xanh và tín dụng xanh để tạo niềm tin cho nhà đầu tư; đồng thời sớm hoàn thiện bảng phân loại xanh, thúc đẩy tài chính hỗn hợp và xây dựng hệ thống MRV cho các lĩnh vực sản xuất, hạ tầng và nông nghiệp.

Liên quan đến trái phiếu xanh, bà Trương Hạnh Linh cho biết nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện lựa chọn tiếp cận ở cấp độ doanh nghiệp thay vì phát hành theo từng dự án riêng lẻ nhằm chuẩn hóa toàn bộ hệ thống quản trị ESG trước khi triển khai các giao dịch cụ thể.

Để phát hành thành công, theo bà Linh, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý 2 yếu tố: có ý kiến đánh giá của bên thứ ba (Second Party Opinion - SPO) nhằm xác nhận khung trái phiếu phù hợp với các chuẩn mực quốc tế như ICMA, đồng thời xây dựng cơ chế quản lý, báo cáo và kiểm toán độc lập đối với việc sử dụng nguồn vốn huy động.

Kỳ vọng VIFC trở thành hạ tầng tài chính đáng tin cậy

Trao đổi về vai trò của VIFC-HCMC, bà DeeDee Panuvatvanich cho rằng trung tâm có thể đóng vai trò "phiên dịch" giữa các tiêu chuẩn quốc tế và doanh nghiệp Việt Nam, giúp đơn giản hóa các yêu cầu kỹ thuật để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận hơn.

Bên cạnh đó, bà cho rằng nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm đến tính dự báo của môi trường pháp lý, bao gồm cơ chế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, quản lý ngoại hối và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Trong khi đó, TS. Nguyễn Hạnh đề xuất VIFC nên ưu tiên triển khai một số dự án trọng điểm trong lĩnh vực công nghiệp hoặc hạ tầng. Theo ông, những giao dịch thành công trên thực tế sẽ tạo niềm tin mạnh mẽ hơn nhiều so với việc chỉ ban hành chính sách.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Bùi Quang Duy cho rằng khi thị trường chứng kiến các "giao dịch mẫu" được thực hiện thành công, nhiều nhà đầu tư quốc tế sẽ tự tin tham gia hơn.

Từ góc nhìn của KPMG, bà Trương Hạnh Linh nhấn mạnh VIFC cần được xây dựng như một "hạ tầng tài chính" dựa trên 4 trụ cột: Khung pháp lý đồng bộ với hướng dẫn thực thi rõ ràng; hệ sinh thái giảm thiểu rủi ro thông qua các công cụ bảo lãnh và thúc đẩy tài chính hỗn hợp; cơ chế chuẩn bị danh mục dự án đạt chuẩn ESG và bảng phân loại xanh quốc tế; cùng hạ tầng dữ liệu ESG và nguồn nhân lực tài chính xanh.

Mai Quốc

FILI - 16:55:08 06/08/2026