Giải pháp để không gian công cộng trở thành động lực tăng trưởng kinh tế TPHCM
Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu để giữ chân nhân lực chất lượng cao, không gian công cộng chất lượng cao là một trong những thước đo quan trọng của sức hấp dẫn đô thị và năng lực cạnh tranh kinh tế.
Trong bối cảnh các đô thị lớn trên thế giới đang cạnh tranh gay gắt để thu hút dòng vốn đầu tư, nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao chất lượng sống cho người dân, không gian công cộng đang được tái định vị như một tài sản chiến lược của nền kinh tế đô thị, thay vì chỉ là hạng mục phúc lợi xã hội.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tọa đàm “Không gian công cộng - Từ biểu tượng đô thị đến động lực tăng trưởng kinh tế” được tổ chức ngày 23/12/2025, các chuyên gia đưa ra các giải pháp chuyển hóa những “khoảng trống” đô thị thành nguồn lực tăng trưởng mới cho TPHCM.
Thực tiễn từ các siêu đô thị như New York, London, Singapore cho thấy: Không gian công cộng không còn là chi phí ngân sách đơn thuần mà đã trở thành khoản đầu tư sinh lợi, đóng vai trò “mỏ neo” thu hút dòng vốn đầu tư mới trị giá hàng tỷ USD, kích hoạt kinh tế dịch vụ, gia tăng giá trị bất động sản và nâng cao năng suất đô thị.
Tại New York, các dự án tái thiết không gian công cộng như High Line hay Hudson Yards đã góp phần làm thay đổi diện mạo đô thị và kéo theo làn sóng đầu tư tư nhân quy mô lớn. Trong khi đó, Singapore - với mô hình “City in a Garden” - đã biến không gian công cộng thành hình ảnh nhận diện quốc gia, tạo nền tảng cho tăng trưởng du lịch, dịch vụ và thu hút dòng vốn dài hạn.
Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu để giữ chân nhân lực chất lượng cao, không gian công cộng chất lượng cao chính là một trong những thước đo quan trọng của sức hấp dẫn đô thị và năng lực cạnh tranh kinh tế.
Kiến trúc sư David Ching - Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch David Ching & Partners, từng giữ chức Giám đốc Quy hoạch và Phát triển tại Vườn chim Jurong (Singapore), chia sẻ bài học từ Singapore cho thấy tầm quan trọng của các tuyến kết nối đường sắt đô thị. Đây là những mạch máu. Còn không gian mở là không gian kết nối mọi thứ với nhau.
Kiến trúc sư Steven Townsend - Giám đốc điều hành Studio Urban Design (SUDV), từng tham gia quy hoạch Khu đô thị Phú Mỹ Hưng và tái thiết không gian đô thị tại khu vực trung tâm TPHCM, nhấn mạnh vai trò của không gian công cộng đa chức năng, tích hợp sử dụng đất, kết nối giao thông kinh tế - xã hội và định vị bản sắc đô thị.
TS. Nguyễn Bá Hùng - Chuyên gia Kinh tế trưởng tại Văn phòng ADB Việt Nam chia sẻ, để định vị một thành phố có thực sự đáng sống hay không, thế giới thường dựa trên 5 trụ cột chính gồm: Mức độ ổn định môi trường, dịch vụ y tế, văn hóa - môi trường, giáo dục và hạ tầng. Đối chiếu với bộ tiêu chí này, ông Hùng chỉ ra TPHCM dù có tiềm năng lớn nhưng hiện đang đối mặt những "khoảng trống" đáng lo ngại ở 3 yếu tố trọng yếu là y tế, hạ tầng và môi trường văn hóa.
Trong bối cảnh đó, phát triển không gian công cộng không chỉ là việc trồng thêm cây xanh, mà chính là giải pháp "đa mục tiêu" để lấp đầy các khoảng trống này thông qua khả năng điều hòa khí hậu, cải thiện sức khỏe cộng đồng và tăng cường kết nối hạ tầng. Một không gian công cộng thành công không chỉ để ngắm nhìn mà phải có khả năng chống chịu và đa năng.
Tọa đàm "Không gian công cộng - Từ biểu tượng đô thị đến động lực tăng trưởng kinh tế" được tổ chức sáng ngày 23/12/2025.
|
Giải pháp để không gian công cộng trở thành động lực tăng trưởng cho TPHCM
Ông Nguyễn Bá Hùng đặt vấn đề cốt lõi không nằm ở việc vẽ ra những bản đồ đẹp, mà nằm ở khâu thực thi. Vấn đề quan trọng hàng đầu là "kỷ luật quy hoạch". Làm sao để những gì đã quy hoạch trên giấy được thực hiện nghiêm túc và hiệu quả trên thực tế. Đối với TPHCM, việc giữ vững quỹ đất đã cam kết cho không gian công cộng là điều kiện tiên quyết để tạo niềm tin cho nhà đầu tư dài hạn.
Ông Hùng chỉ ra điểm yếu của nhiều dự án hiện nay là sự thiếu kết nối. “Nếu không đầu tư phát triển giao thông công cộng thì các không gian này sẽ rất ít người dùng. Chúng ta không thể chỉ trông chờ vào cộng đồng dân cư sống ngay sát đó”. Ông kiến nghị TPHCM cần ưu tiên phát triển mạng lưới xe buýt và đẩy nhanh Metro để đưa dòng người từ khắp nơi đổ về các đại công viên, tạo ra quy mô thị trường đủ lớn cho các dịch vụ đi kèm.
Ông Sử Ngọc Khương - Giám đốc cấp cao Savills Việt Nam đề xuất thay đổi hoàn toàn cách nhìn về lợi nhuận của không gian công cộng. Ông Khương đưa ra khái niệm "hạ tầng giá trị", lợi ích thực sự nằm ở việc giá trị bất động sản xung quanh tăng lên, thu hút khách du lịch và tạo ra môi trường để các tập đoàn lớn đặt văn phòng. Nhà nước cần xem đây là một nền tảng chấp nhận đầu tư ban đầu để đạt được các mục tiêu kinh tế - xã hội lớn hơn.
Ông Sử Ngọc Khương cho rằng "chỉ cần một bãi cỏ rộng, sạch sẽ để người dân cắm trại cuối tuần, hay một không gian cho chợ đồ cũ hoạt động. Những hoạt động đời thường này mới chính là nam châm thu hút du khách và tạo nên bản sắc văn hóa". Ông cũng gợi ý mô hình kinh tế đêm như khu Akihabara (Nhật Bản), ban ngày là trung tâm thương mại, ban đêm biến thành phố đi bộ sầm uất, tận dụng tối đa công suất của hạ tầng đất đai.
Về phương thức huy động vốn như PPP (hợp tác công - tư) hay BOT, ông David Ching gợi ý TPHCM cần mạnh dạn thử nghiệm PPP nhưng Nhà nước phải nắm quyền định hướng để đảm bảo tính công cộng không bị thương mại hóa quá đà.
Từ những phân tích của các chuyên gia, thông điệp dành cho TPHCM rất rõ ràng, không gian công cộng không phải là gánh nặng ngân sách mà là khoản đầu tư chiến lược. Để thành công, Thành phố cần có kỷ luật quy hoạch, tư duy thoáng trong cơ chế tài chính và mở rộng trải nghiệm cho người dân. Chỉ khi đó, TPHCM mới thực sự trở thành một siêu đô thị đáng sống, nơi mỗi mét vuông đất đều mang lại giá trị cho cộng đồng và nền kinh tế.
Cát Lam
