Hai mảng đối lập của bức tranh kinh tế thế giới 2011
(Vietstock) - Nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới đã cam kết thực hiện các biện pháp “thắt lưng buộc bụng” vào năm 2011, trong khi các thị trường mới nổi lại đứng trước nguy cơ tăng trưởng nóng. Trước tình hình này, nền kinh tế toàn cầu phải trụ vững mới có thể đáp ứng được kỳ vọng tăng trưởng.
Nhà xuất bản từ điển Merriam-Webster của Mỹ đã xếp hạng từ “biện pháp khắc khổ” (austerity) là từ được tra cứu nhiều nhất trên website của công ty này trong năm 2010 khi khủng hoảng nợ công châu Âu bùng nổ. Đây không phải là lần đầu tiên nền kinh tế toàn cầu được khắc họa bằng một đặc điểm nổi bật như vậy. Cách đây hai năm, từ được tra cứu nhiều nhất là “giải cứu” (bailout).
Các biện pháp khắc nghiệt sẽ được bắt đầu áp dụng trong năm tới. Theo đó, Bồ Đào Nha vừa đề xuất cắt giảm 5% lương bổng đối với các công chức. Quốc hội Tây Ban Nha phê chuẩn kế hoạch ngân sách 2011 với đề xuất cắt giảm 7.9% chi tiêu công. Ireland cũng dự định cắt giảm chi tiêu bớt 4 tỷ EUR.
Các biện pháp ngân sách này là một phần nguyên nhân tại sao các nhà kinh tế trong cuộc thăm dò của Reuters lại cho rằng kinh tế Eurozone chỉ tăng trưởng 1.5% vào năm tới, chậm hơn so với mức tương đối ảm đạm trong năm 2010 là 1.7%.
Một rủi ro lớn lúc này là những căng thẳng tài chính xảy ra cùng lúc có thể còn khiến tăng trưởng kinh tế trì trệ hơn so với dự báo.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo sau hai năm nữa, mức thâm hụt ngân sách 1% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) sẽ khiến GDP giảm 0.5% và tỷ lệ thất nghiệp tăng hơn 0.3%.
Mỹ cũng đang đối mặt với các các biện pháp khắc nghiệt riêng của mình khi Đảng Cộng hòa tăng cường cắt giảm chi tiêu. Kinh tế Mỹ có thể tăng trưởng mạnh hơn so với châu Âu trong năm 2011 dù với tốc độ chưa đủ để khôi phục thị trường việc làm.
Ông Sung Won Sohn, nhà kinh tế thuộc Đại học California dự báo GDP 2011 của Mỹ tăng trưởng 3% nhưng tình trạng thiếu việc làm vẫn là “gót chân Asin” của nền kinh tế. Theo ông, sự yếu kém của thị trường việc làm có thể kìm hãm chi tiêu tiêu dùng bất chấp doanh số khả quan trong kỳ nghĩ lễ 2010.
Ông nói: “Người tiêu dùng Mỹ muốn tiết kiệm nhiều hơn, thanh toán nợ nần và củng cố tình hình tài chính của mình. Khi nào người tiêu dùng còn mang tâm lý thận trọng, một phần bắt nguồn từ bức tranh ảm đạm của thị trường việc làm, thì khó có thể đạt được đà tăng trưởng vững chắc”.
“Tạm biệt G7, chào đón G20”
Rõ ràng là các thị trường mới nổi đang tăng trưởng nhanh hơn so với các nền kinh tế phát triển. IMF dự báo các thị trường mới nổi tăng trưởng 6.4% trong năm tới, cao gần gấp 3 lần so với các quốc gia phát triển.
IMF dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 4.2% trong năm 2011, chậm hơn so với năm 2010 nhưng khởi sắc hơn rất nhiều so với tốc độ tăng trưởng trong hai năm trước đó.
Đà phát triển mạnh mẽ của Trung Quốc, Brazil và Ấn Độ đã thúc đẩy thương mại toàn cầu cũng như tăng trưởng tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.
“Tạm biệt G7 và chào đón G20!” là nhận định của ông Andreas Utermann, Giám đốc đầu tư của Quỹ RCM. Theo đó, G7 là nhóm các nền kinh tế phát triển, còn G20 là của các quốc gia giàu và mới nổi.
Sự phân hóa về tốc độ tăng trưởng đã gây ra một khó khăn khác về giá cả hàng hóa. Giá dầu tiến sát mức cao 3 con số trong tuần trước và giá thực phẩm cũng đang trên đà gia tăng, một phần do nhu cầu mạnh từ các thị trường mới nổi.
Trung Quốc vừa thực hiện các biện pháp nhằm hạ thấp lạm phát mà không tác động nhiều đến nền kinh tế, và các chuyên gia dự báo nước này sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ vào năm tới.
Tuy nhiên, tại Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) lại nhận thấy nguy cơ giảm phát cao hơn so với lạm phát, và gần đây đã cam kết mua 600 tỷ USD tài sản nhằm thúc đẩy tăng trưởng.
FED chủ yếu tập trung vào lạm phát cơ bản (trừ giá năng lượng và thực phẩm), nhưng người tiêu dùng lại phải ăn uống và lái xe vì thể phải chịu chi phí cao hơn. Nếu giá các mặt hàng này tiếp tục gia tăng, chi tiêu có thể tiếp tục sụt giảm.
Các nỗ lực chống giảm phát của FED đã gây ra làn sóng chỉ trích cả trong và ngoài nước. Các chỉ trích này cho rằng việc bơm một lượng tiền rẻ vào nền kinh tế thế giới sẽ không đem lại nhiều sức bật cho nền kinh tế Mỹ cũng như hạ thấp được tỷ lệ thất nghiệp.
Ông Utermann cho rằng chương trình của FED có thể dẫn đến “các quyết định đầu tư không tối ưu”, qua đó làm xuất hiện bong bóng tài sản hết sức nguy hiểm tại các khu vực khác.
Ông nói: “Chúng ta cần phải theo dõi các dấu hiệu về sự hình thành của bong bóng trên thị trường hàng hóa, bất động sản tại các thị trường mới nổi, và trái phiếu Chính phủ dài hạn cũng như chuẩn bị đối phó với các điều kiện thị trường vốn hết sức biến động."
Phạm Thị Phước (Theo Reuters)
