Hàng trăm ngàn công nhân rời bỏ nhà máy, sản xuất ô tô và dệt may Ấn Độ bị đình trệ
Hoạt động sản xuất tại các trung tâm dệt may và ô tô của Ấn Độ đang chững lại, khi giá khí đốt sinh hoạt tăng mạnh trong bối cảnh chiến sự Iran khiến hàng loạt lao động nhập cư rời bỏ nhà máy vì không còn đảm bảo hiệu quả kinh tế.
Tình trạng thiếu hụt lao động lên tới hàng trăm ngàn người đang đẩy chi phí sản xuất tăng cao, đặc biệt đối với nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) - khu vực đóng góp khoảng 30% GDP và gần 46% kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ.
Làn sóng công nhân dệt may trở về quê và đang chờ lên tàu tại Surat, Ấn Độ, ngày 16/03/2026. Hơn 250,000 trong tổng số khoảng 1 triệu lao động đã rời thành phố kể từ đầu tháng 3, theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Nam Gujarat.
|
Tại Surat, thủ phủ dệt may với hơn 35,000 cơ sở sản xuất, khoảng 250,000 trong tổng số 1 triệu lao động đã rời đi từ đầu tháng 3, theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Nam Gujarat. Khoảng 30% nhà máy đã phải cắt giảm sản lượng.
“Chúng tôi đã hỗ trợ cả thực phẩm nhưng họ vẫn rời đi. Nếu tình trạng thiếu gas ở khắp nơi, họ thà về quê với gia đình còn hơn”, ông Lalit Jha, nhà quản lý tại Niharika Dyeing and Printing Mills, cho biết. Niharika Dyeing and Printing Mills chuyên sản xuất và cung cấp vải công nghiệp, vải may mặc và màu nhuộm.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại các ngành khác. Tại cụm sản xuất giày dép Bahadurgarh ở miền bắc Ấn Độ, gần 40% trong số 450,000 lao động đã rời việc. Trong khi đó, các nhà máy tại Chennai và Bengaluru - nơi đặt cơ sở của Hyundai, TVS Motor và Nissan - cũng ghi nhận thiếu hụt khoảng 100,000 lao động.
Theo ông Sachin Chhabra, nhà sáng lập tổ chức hỗ trợ lao động nhập cư Nia.one, mức thu nhập 15,000–20,000 Rupee/tháng trước đây vẫn đủ để người lao động tiết kiệm khoảng 8,000 Rupee gửi về quê. Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt tăng mạnh, đặc biệt là giá gas, đã “bào mòn” phần tiết kiệm này. “Khi không còn tích lũy được, họ không muốn rời gia đình để làm việc nữa”, ông nói.
Làn sóng rời bỏ nhà máy này phơi bày điểm yếu của các MSMEs, vốn phụ thuộc vào lao động nhập cư và hoạt động với biên lợi nhuận mỏng, vốn lưu động hạn chế. Các doanh nghiệp này thường mua nguyên liệu theo mô hình “just-in-time” (tức vật tư chỉ được nhập kho ngay thời điểm cần thiết cho sản xuất, tránh việc tồn kho lâu), nên dễ bị tổn thương khi giá tăng đột biến và nguồn cung gián đoạn.
“Một số nhà sản xuất có đơn hàng hàng ngàn sản phẩm nhưng không thể đáp ứng”, ông Chhabra cho biết.
Dù đã có lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran, đàm phán hòa bình đã đổ vỡ và Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz. Iran cũng đe dọa các cảng tại Vịnh Ba Tư. “Chiến sự kết thúc càng sớm, lao động sẽ quay lại càng nhanh”, ông Totla nhận định.
Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu và khí đốt toàn cầu - gần như bị gián đoạn từ cuối tháng 02, khiến nguồn cung khí đốt cho Ấn Độ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Dù Chính phủ khẳng định không thiếu nhiên liệu cho hộ gia đình, các hiệp hội doanh nghiệp cho biết nguồn cung thực tế đang khan hiếm và giá đã tăng gấp 3-4 lần.
Chi phí đầu vào tăng mạnh đang khiến tình hình thêm trầm trọng. Tại một số nhà máy, giá thuốc nhuộm và hóa chất công nghiệp đã tăng tới 50% chỉ trong một tháng.
Ngành giày dép cũng chịu áp lực tương tự do phụ thuộc vào nhựa PVC, chất liệu EVA và các nguyên liệu hóa dầu nhập khẩu. Ấn Độ phải nhập khoảng 45% nguyên liệu trung gian hóa dầu, trong đó tỷ lệ phụ thuộc với PVC và EVA trên 60%, và với các hóa chất như axit axetic, axit formic lên tới 80%.
Ngay cả khi nguồn cung được khôi phục, ngành sản xuất vẫn cần thời gian để hồi phục. Theo các doanh nghiệp, phải mất tới hai tháng để chuỗi cung ứng nguyên liệu trở lại bình thường do nguyên liệu cần được xử lý tại các trung tâm như Trung Quốc và Hàn Quốc trước khi xuất sang Ấn Độ.
Giai đoạn trước mùa hè vốn là cao điểm tiêu thụ giày dép nhẹ, thoáng khí, thời điểm các nhà máy thường tăng công suất. Tuy nhiên, “hiện gần như tất cả đều đã giảm sản lượng”, ông V. Noushad, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Giày dép Ấn Độ, cho biết. Ông cũng ước tính cần khoảng 45 ngày để lao động quay trở lại nếu lệnh ngừng bắn được duy trì.
“Chúng tôi phải cử người, bố trí phương tiện đưa lao động quay lại. Điều đó không hề dễ dàng”, ông nói.
Trong khi đó, một bộ phận lao động còn ở lại đang đối mặt nguy cơ mất việc khi chi phí sản xuất tăng cao. Ngành nhựa đã bắt đầu cắt giảm nhân sự khi nhiều nhà máy buộc phải thu hẹp sản lượng, theo ông Ravi Kumar từ Hiệp hội Nhựa Ấn Độ.
Giá polymer đã tăng tới 70%, khiến doanh nghiệp không thể duy trì mức mua nguyên liệu như trước. “Các nhà sản xuất gần như không còn khả năng dự đoán giá bán sản phẩm”, ông cho biết. “Bạn nhận đơn hàng với giá cao gấp rưỡi, nhưng khi mua nguyên liệu, giá đã tăng lên gấp 1.75 lần”.
“Áp lực đang lan rộng trên toàn chuỗi - từ người tiêu dùng, nhà sản xuất đến các bên tham gia thị trường năng lượng. Toàn bộ hệ thống đang bị căng thẳng”, ông nói thêm.
Vũ Hạo
