Hệ thống tài chính Châu Âu: Còn nhiều căng thẳng

Hệ thống tài chính Châu Âu: Còn nhiều căng thẳng

Cuộc khủng hoảng cho vay thế chấp dưới chuẩn - nguồn gốc của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu vừa qua - bắt nguồn từ Mỹ, song các ngân hàng Châu Âu lại hứng chịu những tác động đầu tiên.

Ngày 9.8.2007, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) - chứ không phải Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) - đã khiến thế giới tài chính phải sửng sốt khi tung ra khoản cho vay khẩn cấp khổng lồ đầu tiên cho các ngân hàng. Hơn bất cứ hệ thống ngân hàng nào khác, hệ thống ngân hàng Châu Âu dựa vào các thị trường cho vay có nhiều biến động. Bất chấp kết quả của các cuộc sát hạch gần đây, sai lầm đang tiếp diễn giải thích tại sao các ngân hàng Châu Âu có thể vẫn phải đương đầu với những khó khăn về tài chính.

Một số ngân hàng vẫn gặp khó khăn và phải cầu cứu ECB, thậm chí khi các đối thủ Mỹ đã bị cắt các nguồn hỗ trợ công. Một giả định được hiểu ngầm là việc ECB tiến hành cuộc sát hạch về khả năng chịu sức ép của các ngân hàng khu vực vừa qua xuất phát từ nguy cơ vỡ nợ của một số chính phủ trong khu vực đồng euro (Eurozone) và nhận định về những góc khuất của hệ thống tài chính, đặc biệt là việc các ngân hàng chưa niêm yết ở Tây Ban Nha và Đức có thể đang che giấu những rủi ro tiềm ẩn. Nếu cuộc sát hạch cho thấy các ngân hàng có đủ vốn và những số liệu công bố là trung thực, thì các nhà đầu tư sẽ bắt đầu tái cấp vốn cho các ngân hàng. Điều này cũng giống như ở Mỹ năm 2009, khi các cuộc sát hạch đối với các ngân hàng đã giúp lấy lại niềm tin của các nhà đầu tư.

Tuy nhiên, các cuộc sát hạch không chứng minh rằng các ngân hàng có thể trụ vững trước một cú sốc nghiêm trọng khác. Trong kịch bản tồi tệ nhất, tỉ lệ vốn của các ngân hàng giảm 1 điểm phần trăm, xuống 9%. Cho đến nay, các cuộc khủng hoảng trong hệ thống ngân hàng chiếm khoảng 4 điểm phần trăm trong các khoản lỗ ròng. Các cuộc sát hạch của Mỹ đã cho thấy tỉ lệ vốn của các ngân hàng giảm 3 điểm phần trăm trong 2 năm. Mặt khác, các cuộc sát hạch ít nhất đã cho thấy nhiều sự thật mà theo đó các nhà đầu tư có thể yên tâm rằng không có một quả bom nổ chậm nào ở các ngân hàng.

Các ngân hàng ở Eurozone và Anh hiện có 3.300 tỉ euro trái phiếu đến hạn thanh toán vào năm 2015, gấp ba lần so với các ngân hàng Mỹ. Điều này một phần cho thấy quy mô lớn hơn của các ngân hàng Châu Âu, song cũng phơi bày một sự thật là một số ngân hàng có các khoản cho vay lớn hơn lượng tiền gửi và một số có thói quen sở hữu các tài sản bị chi phối bởi đồng USD mà không tăng cường thu hút các khoản tiền gửi bằng đồng tiền này để đảm bảo cho chúng. Trong thời kỳ thịnh vượng, việc lấp đầy khoảng trống sẽ dễ dàng hơn thông qua các quỹ trên thị trường tiền tệ Mỹ hay các thị trường được an toàn. Nhưng nay, một số ngân hàng đang làm tình hình trở nên tồi tệ hơn khi cạnh tranh với các chính phủ của họ, cũng với nhu cầu bán những khối nợ.

Các ngân hàng ở một số nước có được may mắn khi có thể dựa vào tiềm lực tài chính của chính phủ. Chẳng hạn, các ngân hàng cỡ vừa của Đức mặc dù yếu và cần được tái tài trợ quy mô lớn, song vẫn có thể đi vay với lãi suất rất thấp, bởi các nhà đầu tư tính toán rằng chính phủ nước này có đủ khả năng để hỗ trợ họ. Dự luật về các quy định đối với hoạt động cấp vốn cho các ngân hàng "Basel 3" cũng vừa được điều chỉnh cho bớt khắt khe hơn, các ngân hàng có thể tiếp tục vay mượn nhiều như trước đây.

Tuy nhiên, sự xa xỉ đó không thể có ở những nước có nền tài chính công yếu hơn như Tây Ban Nha hoặc có các hệ thông ngân hàng với quy mô quá lớn như ở Anh. Ở đó, các ngân hàng với sự thiếu hụt lớn về vốn chỉ có thể chờ đợi các thị trường phục hồi và sau đó dựa vào sự bảo lãnh của các ngân hàng trung ương và nhà nước để giải quyết các khoản nợ của họ. Tuy nhiên, thực tế không phải lúc nào cũng diễn ra như vậy. Những yêu cầu của các ngân hàng có được đáp ứng hay không còn tùy thuộc vào sự hào phóng của chính phủ nước họ.

Các ngân hàng sẽ phải đứng vững trên đôi chân của mình thông qua việc tăng cường huy động vốn. Các ngân hàng lớn của Thụy Sĩ có những thành tích không mấy ấn tượng, trong khi không có được sự hỗ trợ vững chắc từ chính phủ, song vẫn có thể vay mượn được với lãi suất thấp, một phần nhờ khả năng thanh toán cao. Các ngân hàng ở các nước có tình hình tài chính công quá căng thẳng như Tây Ban Nha cũng có thể đối mặt với cuộc chiến về lãi suất để lôi kéo khách hàng của nhau và cũng như tăng sức hấp dẫn của các sản phẩm tiết kiệm như bảo hiểm nhân thọ.

L.M (Theo VNA)

lao động