Hết thời nhân công rẻ, tập trung công nghệ cao

Nhân lực chăm chỉ, tạo nên giá trị lớn và chính sách thân thiện, hỗ trợ tốt cho DN của Chính phủ đã tạo nên môi trường đầu tư hấp dẫn của Việt Nam. - Ông Hoàng Chí Bằng, Trưởng VP Kinh tế-Văn hóa Đài Bắc nhận định tại bàn tròn với VEF.VN.

Nhà báo Lan Hương: Chỉ trong vòng 40 năm cuối của thế kỷ 20, Đài Loan đã có những bước phát triển thần kỳ và trở thành một trong 4 con rồng của châu Á. GDP của Đài Loan trong năm 2010 đã đạt tới 427 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu nguời vào khoảng hơn 18.000 USD.

Trong những năm qua Đài Loan cũng luôn là một trong những nhà đầu tư lớn nhất vào Việt Nam. Từ năm 1988 đến năm 2010 Đài Loan luôn đứng ở vị trí đầu tiên với tổng số tiền đầu tư là 22,8 tỷ USD với hơn 2000 dự án. Tuy nhiên tiềm năng của thị trường đầu tư này là rất lớn và chúng ta cũng hi vọng là trong những năm tiếp theo Đài Loan vẫn tiếp tục đầu tư vào Việt Nam.

Vì thế ngày hôm nay diễn đàn kinh tế Việt Nam, báo Viet NamNet tổ chức bàn tròn trực tuyến với chủ đề "Để thu hút đầu tư từ Đài Loan hiệu quả hơn" với hai vị khách mời: Ông Hoàng Trí Bằng - Trưởng đại diện Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Hà Nội và ông Dương Vân Đệ, TGĐ Công ty TNHH Tân Thuận, nơi có khu chế xuất với tổng vốn đầu tư hiện nay là khoảng hơn 1 tỷ USD, tạo ra 60.000 việc làm.

Môi trường đầu tư Việt Nam rất hấp dẫn

Nhà báo Lan Hương: Thời gian vừa qua có rất nhiều công ty đã đầu tư vào Việt Nam. Ông có thể chia sẻ những thuận lợi cũng như khó khăn các doanh nghiệp Đài Loan gặp phải khi đầu tư vào Việt Nam?

Ông Hoàng Chí Bằng: Từ những năm trước đây, doanh nghiệp Đài Loan đã bắt đầu tìm kiếm địa điểm đầu tư ở nước ngoài, đầu tiên chủ yếu ở Trung Quốc. Sau đó, cùng với sự thay đổi của môi trường đầu tư của Trung Quốc, đến nay đã có ngày càng nhiều doanh nghiệp Đài Loan chuyển hướng tìm địa điểm đầu tư khác ở khu vực Đông Nam Á. Trong đó, Việt Nam là sự lựa chọn tốt nhất đối với các nhà đầu tư Đài Loan.

Ngay từ trước năm 1991 khi Việt Nam thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ 1, doanh nghiệp Đài Loan đã bắt đầu đến Việt Nam đầu tư, cùng với việc Đài Loan và Việt Nam ký thỏa thuận thành lập văn phòng đại diện tại mỗi bên vào năm 1992, đầu tư Đài Loan vào Việt Nam cũng tăng trưởng mạnh mẽ.

Nhà báo Lan Hương: Thưa ông Dương Vân Đệ, từ góc nhìn của một doanh nghiệp, xin ông cho biết những thuận lợi và khó khăn nào khi ông đầu tư vào Việt Nam?

Ông Dương Vân Đệ: Từ rất sớm, doanh nghiệp Đài Loan đã nhìn thấy tiềm năng của thị trường Việt Nam, công ty C.T&D sau khi tiến hành khảo sát vào cuối những năm 80 của thế kỷ trước, đã nhận được giấy phép đầu tư của chính phủ Việt Nam vào năm 1991, xây dựng Khu Chế xuất Tân Thuận. Đây không những là khu chế xuất đầu tiên của Việt Nam, mà còn là khu chế xuất lớn nhất, hiện đã có khoảng 2000 doanh nghiệp của 70 quốc gia đầu tư xây dựng nhà xưởng trong khu chế xuất này, và đã có đóng góp tương đối lớn với sự phát triển kinh tế Việt Nam.

Nhà báo Lan Hương: Đài Loan và Việt Nam có vị trí địa lý tương đối gần gũi, có một số điểm tương đồng về văn hóa. Theo ông sự tương đồng vàkhác biệt về văn hóa có ảnh hưởng như thế nào đối với đầu tư của Đài Loan vào Việt Nam?

Ông Hoàng Chí Bằng - Trưởng đại diện: Doanh nghiệp Đài Loan muốn đến Việt Nam đầu tư, ngoài lý do do những tương đồng về văn hóa, môi trường sống và xã hội khá giống nhau, thì ngay cả ngôn ngữ cũng có nhiều điểm chung. Những đặc điểm này giúp cho doanh nghiệp Đài Loan sớm hòa nhập vào đời sống địa phương. Bên cạnh đó, chính sách mở cửa, thành ý hoan nghênh đầu tư nước ngoài của Chính phủ Việt Nam, cộng với giá nhân công thấp, cũng là những nhân tố hấp dẫn doanh nghiệp Đài Loan chọn Việt Nam là điểm đến đầu tư.

Nhà báo Lan Hương: Chúng tôi cũng hiểu rằng những năm qua Việt Nam đã thu hút được khá nhiều sự đầu tư, tuy nhiên chúng tôi vẫn muốn làm tốt hơn nữa trong những năm tới. Theo ông, Chính phủ Việt Nam cần có những điều chỉnh gì để tạo thuận lợi hơn nữa cho nhà đầu tư nước ngoài nói chung và nhà đầu tư Đài Loan nói riêng khi vào Việt Nam?

Ông Hoàng Chí Bằng: Những chính sách hiện tại của Chính phủ Việt Nam có thể nói là đã tương đối tốt. Bên cạnh việc cung cấp những ưu đãi, khích lệ đối với đầu tư nước ngoài, đảm bảo một môi trường đầu tư tốt, thì Việt Nam cần chú ý cải thiện hơn nữa cơ sở vật chất, cung cấp điện, giải quyết tốt các vụ đình công.

Việt Nam cũng cần hiểu rằng Việt Nam và các quốc gia láng giềng cạnh tranh trong việc thu hút đầu tư nước ngoài, vì vậy cần chú ý đến những ưu thế chủ yếu của Việt Nam.

Nhà báo Lan Hương: Nhân nói về đầu tư từ các nước láng giềng, những năm vừa qua Việt Nam vừa gia nhập nhóm những quốc gia có thu nhập trung bình. Song chúng tôi cũng phải đối mặt với những thách thức mới, đó là mất đi những lợi thế cạnh tranh vốn có như giá nhân công thấp, giá nguyên liệu thấp trong khi đó những quốc gia láng giêng như lào, Campuchia họ lại tận dụng những lợi thế này để cạnh tranh với chúng tôi. Vậy theo ông những thách thức của VN trong thời gian tới trong việc kêu goi đầu tư từ nước ngoài và những giải pháp nào để khắc phục những thách thức đó?

Ông Hoàng Chí Bằng: Đương nhiên, tiền lương nhân công của các quốc gia láng giềng Việt Nam như Lào, Campuchia khá thấp, nhưng tiền lương không phải là nhân tố duy nhất được xem xét khi đầu tư ra nước ngoài, các nhân tố khác như tố chất, năng lực sản xuất cũng như độ chuyên cần của người lao động, cộng với các chính sách của chính phủ đều là những nhân tố cân nhắc quan trọng.

Chúng tôi cũng muốn nhân cơ hội này, đề nghị Chính phủ Việt Nam quan tâm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam, đặc biệt là trong việc giải quyết các vụ đình công bất hợp pháp.

Khủng hoảng không ngăn bước nhà đầu tư

Nhà báo Lan Hương: Theo ông Hoàng Chí Bằng thì trong năm 2011, động lực của các doanh nghiệp Đài Loan đầu tư vào Việt Nam rất mạnh mẽ, song hiện nay cả thế giới đang đối mặt với khủng hoảng như khủng hoảng lương thực, khủng hoảng về dầu mỏ do những bất ổn về chính trị gây nên. Theo ông cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay có ảnh hưởng như thế nào đối với việc đầu tư của Đài Loan vào Việt Nam?

Ông Hoàng Chí Bằng: Đối với Đài Loan, khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 là đòn giáng mạnh nhất, và nó có ảnh hưởng khá lớn đối với toàn thế giới, năm 2009 kinh tế thương mại Đài Loan cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Nhưng năm 2010 đã bắt đầu dần hồi phục, tổng kim ngạch thương mại xuất nhập khẩu cả năm của Đài Loan đạt mốc lịch sử mới là 526 USD, vượt cả mức trước thời kỳ khủng hoảng tài chính.

Đối mặt với khủng hoảng lương thực và dầu lửa hiện nay, dưới góc độ Việt Nam là nước xuất khẩu dầu mỏ, xuất khẩu lương thực lớn trên thế giới, thì còn đem lại cơ hội lớn hơn, và chúng tôi cũng tích cực đến Việt Nam tìm kiếm cơ hội đầu tư, cùng tăng trưởng với nền kinh tế Việt Nam.

Ông Dương Vân Đệ: Khủng hoảng tài chính năm 2008 dù gây một số ảnh hưởng với khu chế xuất Tân Thuận, nhưng không lớn vì các doanh nghiệp đầu tư ở đây đều là những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh.

Từ năm 1993, các doanh nghiệp đầu tư tại khu chế xuất Tân Thuận, đa phần là đầu tư vào ngành công nghiệp cần nhiều lao động, nhưng đến năm nay, các dự án đầu tư đã đang dần chuyển sang các ngành đòi hỏi nhiều công nghệ, giá trị gia tăng cao.

Nhà báo Lan Hương: Vậy năm nay Khu chế xuất Tân Thuận có đầu tư mới nào không thưa ông?

Ông Dương Vân Đệ: Từ năm 1993, các doanh nghiệp đầu tư tại khu chế xuất Tân Thuận, đa phần là đầu tư vào ngành công nghiệp cần nhiều lao động, nhưng đến năm nay, các dự án đầu tư đã đang dần chuyển sang các ngành đòi hỏi nhiều công nghệ, giá trị gia tăng cao.

Nhà báo Lan Hương: Thưa ông Hoàng Chí Bằng, ông có thể đưa ra con số dự báo cụ thể về đầu tư của Đài Loan vào Việt Nam trong năm nay?

Ông Hoàng Chí Bằng: Với mỗi một dự án đầu tư, trước khi tiến hành dự án đều không thể nói là đã xác định được. Nhưng, chúng tôi đã nhận thấy rằng, các doanh nghiệp Đài Loan đang ngày càng quan tâm đến Việt Nam, đã và đang tổ chức nhiều đoàn khảo sát đến Việt Nam để tìm hiểu môi trường đầu tư.

Với nỗ lực tuyên truyền của tôi, ngày 7/4 tới đây sẽ có đoàn khảo sát gồm hơn 100 người của Hiệp hội xuất nhập khẩu tỉnh Đài Loan sẽ đến Việt Nam để tìm hiểu, và đến ngày 17/4, Hiệp hội Xuất nhập khẩu TP.Đài Bắc cũng sẽ tổ chức đoàn đến Việt Nam. Ngày 15/5 tới, một đoàn khảo sát quan trọng đến từ Hiệp hội các doanh nghiệp điện tử - điện cơ sẽ sang Việt Nam khảo sát. Theo thống kế thì tổng giá trị sản xuất của các thành viên Hiệp hội chiếm 1/2 tổng giá trị sản xuất của cả Đài Loan, do đó có thể coi đây là đoàn khảo sát quan trọng.

Công nghệ cao là nước cờ tương lai

Nhà báo Lan Hương: Hai ông đều cho rằng hiện nay Đài Loan tập trung vào một số ngành công nghệ cao. Tôi cũng được biết 82% đầu tư của Đài Loan là vào các ngành công nghiệp chế tạo và đó cũng là những ngành FDI rất được ưu tiên của Chính phủ Việt Nam. Các ông có thể cho biết tại sao Đài Loan lại chọn hướng đầu tư là vào những ngành như vậy phải thừa nhận là Việt Nam chưa phải là nước có trình độ kỹ thuật cao?

Ông Hoàng Chí Bằng: Việc đầu tư vào các ngành này không chỉ giúp Việt Nam gia tăng tổng giá trị sản xuất, mà còn giúp Việt Nam thu về lượng ngoại hối cần thiết sau khi xuất khẩu hàng sang các nước khác. Đây cũng là lợi ích mà việc đầu tư của Đài Loan đã mang lại để phát triển kinh tế của Việt Nam.

Về việc các doanh nghiệp Đài Loan coi trọng cơ hội đầu tư vào Việt Nam, là xuất phát từ lý do từ 10 năm trở lại đây Việt Nam luôn duy trì được mức độ phát triển kinh tế cao 6-8%. Tốc độ phát triển kinh tế cao như vậy đã thu hút được rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các nhà đầu tư Đài Loan, coi trọng tiềm năng phát triển của thị trường Việt Nam.

Về ngành nghề đầu tư, việc dần dần dịch chuyển sang các ngành kỹ thuật cao cũng là xu thế tất yếu của việc phát triển kinh tế. Lúc đầu các doanh nghiệp lựa chọn đầu tư vào các ngành kỹ thuật thấp do trở ngại để gia nhập vào thị trường này ít, tuy nhiên sau khi phải đối mặt với ngày càng nhiều trở ngại và cạnh tranh cao hơn, các doanh nghiệp đã dần dịch chuyển ngành nghề đầu tư sang các ngành đòi hỏi công nghệ kỹ thuật cao. Đây là mô hình phát triển kinh tế của Đài Loan, và tôi tin rằng đây cũng sẽ là mô hình phát triển kinh tế của Việt Nam.

Nhà báo Lan Hương: Ở Khu chế xuất Tân Thuận có một số ngành sử dụng nhiều lao động nhưng đã chuyển dần sang ngành công nghệ cao. Ông có thể cho biết đó là những dự án nào và đầu tư vào những lĩnh vực cụ thể nào?

Ông Dương Vân Đệ: Năm 2004, Công ty sản xuất sản phẩm bán dẫn lớn nhất thế giới của Đài Loan, Viện công nghệ thông tin Đài Loan đã đầu tư vào Khu chế xuất Tân Thuận. Điều này chứng tỏ các nhà đầu tư nước ngoài đang dần dịch chuyển từ đầu tư vào các ngành cần nhiều lao động sang ngành công nghệ kỹ thuật cao. Các doanh nghiệp này chủ yếu tuyển dụng những lao động bản địa, có trình độ kỹ thuật cao và đã qua đào tạo tại các trường đại học và trung cấp.

Nhà báo Lan Hương: Chúng tôi rất hiểu con đường phát triển kinh tế lên các ngành công nghệ cao là rất đúng đắn. Nhưng theo ông, những lợi thế của VN để có thể phát triển ngành công nghệ cao là gì?

Ông Hoàng Chí Bằng: Tôi nghĩ là dân số VN có đến hơn 80 triệu người đều chăm chỉ, thông minh và đó là điều cơ bản. Không dễ có được nền sản xuất công nghệ cao nhưng đó là con đường chúng ta phải đi theo và tôi nghĩ là khi có những công ty công nghệ cao đến VN thì các bạn sẽ học được. Những người như chúng tôi sẽ giúp việc đó và khi mọi người càng học được nhiều về thì các công ty công nghệ cao sẽ bắt đầu bén rễ ở VN.

Nhà báo Lan Hương: Ngài có nghĩ rằng chính phủ VN nên có những chính sách đặc biệt để thu hút các công ty công nghệ cao vào VN hay ko?

Ông Hoàng Chí Bằng: Đúng như tôi đã nói từ trước Việt Nam ko chỉ cạnh tranh với các nước khác mà Việt Nam cần chứng tỏ được ý chí mạnh mẽ là muốn thu hút các ngành công nghệ cao. Rất nhiều nước khác cũng đã làm như vậy và chính sách của Chính phủ rất quan trọng. Chính sách đó phải thể hiện rõ quyết tâm mong muốn làm điều đó.

Chúng tôi rất vui mừng khi Đại hội Đảng vừa qua đã vạch ra tầm nhìn phát triển cho VN và chúng tôi rất vui khi được nhìn những chính sách, đường hướng này sẽ đi vào hiện thực.

Nhà báo Lan Hương: Rõ ràng, nguồn nhân lực chất lượng cao rất quan trọng đối với các ngành công nghiệp công nghệ cao. Ông đánh giá như thế nào về nguồn nhân lực của VN hiện nay. Liệu nguồn nhân lực của VN đã đủ đáp ứng để phát triển theo hướng này chưa?

Ông Hoàng Chí Bằng: Các lao động Việt Nam về cơ bản đều có tính cần cù và thông minh, điều này có lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam khi nâng cấp ngành nghề đầu tư lên các ngành kỹ thuật cao.

Công tác đào tạo bồi dưỡng cho các lao động là một mắt xích quan trọng trong việc nâng cấp ngành nghề. Về phương diện này, Đài Loan chúng tôi, bao gồm cả các đơn vị đào tạo như các trường đại học, đều rất tích cực tham gia và giúp đỡ đào tạo các cán bộ chuyên ngành của Việt nam.

Với mục đích giúp đỡ các lao động Việt Nam nâng cao trình độ kỹ thuật, chúng tôi cũng xin chỉ ra đây những nỗ lực từ phía Đài Loan, bao gồm:

Chương trình "Học bổng Đài Loan" giúp đỡ các sinh viên Việt Nam đến Đài Loan nâng cao trình độ.

Các doanh nghiệp Đài Loan cũng rất tích cực giúp đỡ đào tạo trình độ cho lao động Việt Nam, đơn cử như Nhà máy luyện thép Formosa đang đầu tư vào tỉnh Hà Tĩnh. Họ hợp tác với một số trường như Đại học Bách Khoa để tuyển dụng các sinh viên mới tốt nghiệp, tiến hành đào tạo huấn luyện sơ bộ tại Việt Nam, sau đó sẽ gửi sang Đài Loan để tiếp tục đào tạo chuyên sâu hơn, trong thời gian đào tạo vẫn trả lương.

Ông Dương Vân Đệ: Đào tạo nhân lực là phần quan trọng nhất của các doanh nghiệp ở KCN Tân Thuận. Theo như tôi được biết thì khi mà các doanh nghiệp Đài Loan nhận được giấy phép kinh doanh ở VN thì họ sẽ chọn ra một số người nòng cốt, đưa sang Đài Loan đào tạo các kỹ năng. Sau đó các công nhân tại đây sẽ được tiếp thu những kỹ năng đấy và làm việc theo đúng quy trình ấy và tôi nghĩ đó là phần quan trọng đối với doanh nghiệp Đài Loan ở đây.

Nhà báo Lan Hương: Đài Loan đang đầu tư vô cùng mạnh mẽ vào VN nhưng dường như vẫn chưa có nhiều doanh nghiệp VN đến với Đài Loan. Ông có thể cho biết đâu là quy trình mà một doanh nghiệp VN cần làm khi muốn đầu tư vào Đài Loan, muốn thành công ở Đài Loan thì các doanh nghiệp VN cần lưu ý những gì?

Ông Hoàng Chí Bằng - Trưởng Đại diện: Đài Loan luôn hoan nghênh chào đón tất các nhà đầu tư nước ngoài đến Đài Loan đầu tư. Đối với các doanh nghiệp có dự định đầu tư tại Đài Loan, chỉ cần cung cấp một số những giấy tờ liên quan bao gồm ngành nghề dự định đầu tư, phương hướng kế hoạch thực hiện dự án đầu tư. Bản thân tôi với tư cách Trưởng Đại diện văn phòng kinh tế và văn hóa Đài Bắc tại Hà Nội và các đồng nghiệp trong văn phòng chúng tôi đều sẵn lòng cung cấp những hỗ trợ cần thiết cho doanh nghiệp. Đồng thời, văn phòng chúng tôi sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp doanh nghiệp nhanh chóng được cấp visa công tác, phục vụ cho hoạt động đầu tư thương mại của doanh nghiệp.

Không sai, hiện nay số lượng doanh nghiệp Việt Nam đến Đài Loan đầu tư không nhiều, nhưng đây cũng có thể là do nhân tố cơ cấu ngành nghề. Đối với môi trường đầu tư của Đài Loan trong giai đoạn hiện nay mà nói, giá nhân công và đất đai đều rất đắt, nhất là đối với các ngành công nghiệp cần nhiều lao động của Đài Loan cũng đều khó có thể tồn tại được, và việc doanh nghiệp ra nước ngoài tìm kiếm địa điểm đầu tư mới là điều tất yếu xảy ra. Đây cũng là điều mà doanh nghiệp Việt Nam có dự định đến Đài Loan đầu tư cần phải chú ý. Nhưng tôi vẫn xin nhắc lại, chúng tôi hoan nghênh tất cả những doanh nghiệp Việt Nam có dự định đến Đài Loan đầu tư, và đề nghị doanh nghiệp có thể liên hệ trực tiếp với tôi hoặc văn phòng của chúng tôi. Văn phòng chúng tôi nhất định sẽ cung cấp những hỗ trợ cần thiết trong thời gian ngắn nhất.

Đài Loan rộng cửa đón DN Việt

Ông Hoàng Chí Bằng: Chúng ta có thể nhận thấy rằng, hiện nay ở Đài Loan đang có 80 nghìn lao động Việt Nam, hơn 80 nghìn cô dâu Việt Nam và 3,000 du học sinh Việt Nam. Với hơn 100 nghìn người Việt Nam tại Đài Loan như vậy, thì đây sẽ là một lượng khách hàng không hề nhỏ chút nào, và cũng có thể giúp cho doanh nghiệp Việt Nam nên xem xét đầu tư vào ngành nghề cung cấp lương thực thực phẩm và dịch vụ phục vụ sinh hoạt của cộng động người Việt ở Đài Loan.

Ngoài ra, ngành công nghệ thông tin cũng là một ngành rất phát triển ở Đài Loan, và đây cũng là ngành nghề có lợi cho doanh nghiệp Việt Nam đến Đài Loan tìm kiếm các doanh nghiệp hợp tác. Sản xuất linh phụ kiện của các sản phẩm công nghệ thông tin cũng là ngành nghề mà hai bên có cơ hội hợp tác đầu tư.

Để biết thêm thông tin chi tiết, đề nghị các doanh nghiệp Việt Nam trực tiếp liên hệ với Văn phòng Kinh tế - Văn hóa Đài Bắc tại Hà Nội. Chúng tôi sẽ hỗ trợ doanh nghiệp hết lòng.

Cuối cùng, xin gửi tặng các bạn một bài thơ viết theo thể thơ Đường (ông Hoàng Chí Bằng đọc bằng tiếng Việt - PV):

Xuân có hoa thơm, thu sáng trăng

Hạ mang gió mát, tuyết mùa đông

Tâm tình nhàn nhã, vô lo nghĩ

Bốn mùa đều thấy đẹp vô cùng

Diễn đàn kinh tế Việt Nam